Торати Китабу: Җефон
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-10-13T22:49:57.755298+00:00

Гуйҗун Китаб

Гуйҗун Китаб

1. Торати Китабу

1. Дилитў

2. Хуадян (торат)

Торати Китабу

Торати Китабу

1. Торати Китабу

1. Җефон

(Датуршон, Җефон, Левит,

Исраилжынмуди фур, Чунфә фалү)

На хуэйзў йүян фанхади

Ба зыҗиди пинлүн җочў җыгә җўхо дафадилэ:

ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-176-7

© Фанйи Китабуди Янҗюйүан, 2011

Гуйҗун Китабушон зандёди минзыди цыйзы

Датур – Датуршон

Җефон – Җефон

Левит – Левит

Фур – Исраилжынмуди фур

Фалү – Чунфә фалү

Торати Китабу

ТОРАТИ КИТАБУ

Датуршон, Җефон, Левит,

Исраилжынмуди фур,

Чунфә фалү

Фанйи Китабуди Янҗюйүан

2011

Мулў

Щүян | 7
Датуршон | 9
Җефон | 120
Левит | 218
Исраилжынмуди фур | 285
Чунфә фалү | 376
Хуадян | 456

Щүян

Гуйҗун нянҗяму!

Нимуди мянчян на хуэйзў йүян ту йихуэй фанхади Торати Китабу. Тасы Гуйҗун Китабуди йигә буфын. Хўда ги жынму ба дин ёҗинди Фу гигили – җысы Гуйҗун Китабу. Тасы зэ йиче шыҗешон дин нянди дэ зунхўди, йинцысыдо дун-яди сангә дин дади җёмыншон – җысы яхўти, христиан дэ ислам – йиче Гуйҗун Китабу хуэйҗәсы тади юди буфынсы гуйҗунди.

Мый йигә жын, булүн та зэ натар җў, тасы найигә минзўди дэ щинфу нагә җёмын еба, ё зо йигә нынгу ба җыгә фу на зыҗиди фуму йүян няншонни. Гуйҗун Китабу ги йиче сыхуршон җўди жынмуди заён вынти ги хуэйдадини: замуда натар лэди, виса заму хуәдини, виса зэ шыҗешон җымущезы ха сыюр, жын вучонлиди йиху са ба та дындини.

Гуйҗун Китабу литу ю 60 дуә бын фуни, ба таму гәён Хўдади шынжынму хын дуәди быйн яншон щели. Та ба зоха шыҗе до заму шыдэди ту йигә быйн яншонди сычин либян тифәдини.

Ба Гуйҗун Китабу нын фынчын лёнгә да буфын. Зэ ту йигә буфын литу ю Торати, Зэбур, шынжынмуди фу дэ лисы фуни. Ди эргә буфынсы Инҗил (ба Инҗил кәҗя фандо хуэйзў йүяншонли). Торати Китабу – җысы Хўда ги Муса шынжын гихади ву бын фалү фу: Датуршон, Җефон, Левит, Исраилжынмуди фур дэ Чунфә фалү (ги мый йи бын фу вәму щелигә байир щүян).

Җы ву бын фу гуон бусы кэтурди, таму хансы йиче Гуйҗун Китабуди җун-ё фу. Зэ таму литу тифәдисы: замуҗя Хўда ба дун-я дэ жынму зохали, замуҗя жынму зэ дун-яшон санкэли, замуҗя таму гантуә гўнахарли, замуҗя Хўда ба Гәҗяди минжын җянчўлэ, лян таму динли хәтунли зэмусы ги таму ба Тади фалү гигили.

Торати Китабусы на гўдэ яхўти йүян щехади. На хуэйзў йүян фан җыгә фуди сыхур, сыйүн гўдэ яхўтиди бынвынли. Нянҗяму дан ба замуҗяди хуади йисы бу җыдоли, таму нын зэ җы йи бын фуди йирди хуадяншон ба таму зоҗян.

Фанйи Китабуди Янҗюйүан ги фанйижынму, бянҗижынму зэмусы ги шелүха чўбан җы бын фуди сыхур бонли монди жынму чынщин дощедини.

Хуэйзўжынму ба җы йи бын фу надо шуни дансы нян, җыгә до вәмушонсы да щихуан.

Фанйи Китабуди Янҗюйүан.

Җефон

Җефон

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

Җефон фуди щүян

Торати Китабуди ди эр бын фу лян җымуҗяди хуа датурдини: «Җысыма, җысы Ягўбэ эрзымуди минзы...» – зу да җытар тади яхўтиди минтон «Минзы» чўлэли. Йиху зэ грекди фанйишон фу дыйли «Эксодос» минзыли (җысы «Зудё»). Зэ җы йи бын фушон ба Исраил минжын сынхуә литуди йигә җун-ё сычин бёди щедини – җысы да нўцэшон чўлэди җефон. Йинви нэгә зэ хуэйзў фанйишон ба җы йи бын фу җёдисы «Җефон». Бушоди нян таму зэ лилёндади Египет гуйҗя, зущён нў йиён, җўли. Җыгә сычинсы зэ замуди шыдэ зочянди бонҗер 1500 няншон йүхади.

Зэ фуди ту йигә банни (1-19 буфын) тифәдисы Муса шынжынди сынхуә. Хўда ба та җянчўлэ, җё та ба исраилжынму да египетди япыйшон җефончўлэни. Зэ фуди ди эргә банни зыфәдисы замуҗя (20-40 буфын) Хўда лян исраил минжын зэ Синай саншон динли хәтунли зэмусы ги таму ба дин ёҗинди фалү гили. Җытар хан щеди замуҗя минжын лян Та ба хәтун пәланли зэмусы щёнщиди ба Хўдади гуйжун җонфон щедини. Җыще фалүди җун-ё буфынсы юминди шыгә Датянмин.

Зу җымуҗя чечў Зыҗиди видади сыюр, чечў Зыҗиди фалү, Хўда ги Муса шынжын дэ исраилжынму ба Зыҗиди җыншыди минзы дэ Тади щин кэкэдини. Бусы данлинди, гуонсы луәмур йигә Хўда фәгуан дун-я дэ жынмуди чүаншыдини. Йинви нэгә Хўда ёчюди җё жынму гуон бэвон Тани.

Зэ җы йи бын фу литу Анлахў Торля ханди җё жынму пащён дэ щинэ Тани, зунхў Тади фынфуни, ба данлин жын, зулян гәҗя йиён, шанщин канни. Йиху Эрса Мәсих фәгини, Гуйҗун Китабуди җун-ё йисы зу зэ җы лёнгә фынфу литуни.

1

Исраилжынму зэ Египет шули япыйли

1^1Ягўбэди эрзыму ба гәҗяди җящя линшон, лян Ягўбэ йидарни доли Египетли. Ягўбэ эрзымуди минзы җёдисы: 2Рувим, Щимэ, Левий, Яхўти, 3Иссахар, Завулон, Вениамин, 4Дан, Неффалим, Гад дэ Асир[*]+. 5Ягўбэ хубыйди фур йиман ю чишыгә жынни. Тади йигә эрзы Юсуф зочян зу зэ Египетни+. 6Йиху Юсуф вучонли. Тади минжын лян тамуди нэ йидэ жын е вучонли. 7Исраилжынму[*] сын-ёнли хошо ваму, йинви җыгә тамуди фур дуәхали, чынха вида минзўли, ба чүан Египет җўманли.

8Йиху ба Египет хуоншонди вифын йигә щин хуоншон җаншонли, та жынбудый Юсуф. 9Җыгә хуоншон ги египетжынму фәди:

– Ниму кан, исраилжынди фур дуәхали, тамуди лилён би замуди дали. 10Мынмынди җон дан челэ, таму лян дуйтуму йидарни нын пушон лэ, да замуни, йиху да җытар подёни. Заму яндин ё сы йигә җянчё, җё тамуди фур зэ бә җонли.

11Зу җымуҗя египетжынму ба цакан нўмуди гуанжынму дафачи, нингўди җё исраилжынму шу кўни, зў җун хуәни, зу на җымуҗяди фонфа ба таму җәмәли. Исраилжынму ги хуоншон щюгэли лёнгә чынпу, минзы җёди Пифом дэ Раамсес, җё ги хуоншон чынха зан лёншыди дифонни+. 12Египетжынму ба исраилжынму замуҗя җәмә еба, кәсы исраилжынму йүәщин дуәхали; таму сандо сыҗу-бахали, йинви җыгә египетжынму хэпатуә исраилжынмули. 13-14Египетжынму дэдўди җё исраилжынму шу җинкўни, ба тамуди гуонйин жызы зўди тэ нанли; җё таму туә тўкэни, зэ дини зў хуәни, тамуди мин кўдихын.

15Египет хуоншон ба яхўтиди лёнгә ло-нёнпә җёлэ (йигә минзы җёди Шифра, ди эргәди минзы җёди Фуа), ги таму фәди:

– 16Ниму ги яхўти нүжынму җешу йүәвазыди сыхур хохор кан, таму дан сын-ён эрвазы, ниму зу ба йүәвазы дасы; дан сын-ён нүзы, шынха, җё хуәчи.

17Кәсы җы лёнгә ло-нёнпә пащён Хўдани, җочў хуоншонди фынфу мә ган, таму ба вамуди мин люхали. 18Хуоншон ба таму җёлэ, вынли:

– Ниму виса җымуҗя гандини? Виса ба эрвазыму ду шынхали?

19Нүжынму хуэйдали:

– Яхўтиди нүжынму бу щён египетнүжынму: тамуди гончён ходихын, вәму хан мә до гынчян, таму кәҗя ёнхали.

20-21Җы лёнгә нүжын пащён Хўдади йимяр, Хўда хохор җокан тамули, ги тамуди җя гили бэрэкэтили. Исраилжынму йүәщин дуәхали, таму чынха видади минзўли.

22Линйир Египетди хуоншон ги тади йиче минжын гилигә фынфу:

– Ба яхўтиди эрвазыму җыни сын-ёнха, яндин эрдё Нил хәни, ба нүзыму шынха җё хуәчи.

2

Ба Муса сын-ёнхали

2^1Зу нэгә сыхур Левийди йигә хубый лян йигә гўнён җели хунли. Җыгә гўнён лян тасы йигә зўди хубый+. 2Тади щифур сын-ёнли йигә эрзы. Мама канди җыгә вава тэ хокандихын, ба та цонли сангә йүә. 3Мама ба җыгә вава вонху зэ бу нын цонди йимяр, на визы бянли йигә куонзы, ба литу на сунҗё җанчў, бә җё фи җинчи, ба вава гәдо куонзы литули. Йиху та ба куонзы цондё Нил хә бонгәрниди визы литули. 4Җыгә вавади җеҗе зандо лойүанни люшын канли, йиху йү сани.

5Египет хуоншонди нүр зэ хәни щизорлэли. Тади нүхуәҗиму зэ хәянзышон лэ-чи лондини. Мынмын хуоншонди нүр ба визы литуди йигә куонзы канҗян, зу җё хуәҗи ги та налэли. 6Хуоншонди нүр ба куонзы кэкэ йиканса: куонзы литу фиди йигә эрвазы. Канҗян җыгә вава кўдини, хуоншон нүрди щин до ташон ванли, зу фәди:

– Җысы яхўтижынмуди вава.

7Нэгә җекурни вавади җеҗе чўлэ, ги хуоншонди нүр фәди:

– Җё вә чи, зо йигә яхўти нүжын, җё та лэ ги ни ба җыгә вава нэда, нынчынма?

8Хуоншонди нүр фәди:

– Хо, ни чи!

Нэгә нүр зу подичи, ба вавади мама җёдилэли. 9Хуоншонди нүр ги нэгә нүжын фәди:

– Ба җыгә вава нашон чи, ги вә нэда; вә ги ни чў гунчянни.

Нэгә нүжын ба вава нахуэйчи нэчили. 10Гуәлище жызы, җыгә вава җондали, мама ба та ги хуоншонди нүр линдилэли. Җыгә вава ги хуоншонди нүр чынха зущён эрзы йиёнли. Хуоншонди нүр фәди:

– Вә да фи литу ба җыгә вава лочўлэди йимяр, ба тади минзы җёчын Муса![*]

Муса җочў Мадиан дифон подёли

11Гуәлище жызы Муса җондали. Йихуэй та чўчи щён ба тади минжын яхўтижынму далойихарни. Ба таму замуҗя шу кўди, зў җун хуәди Муса канҗянли. Йибян та канҗянли, замуҗя йигә египетжын ба тади дищүн литуди йигә яхўтижын дадини. 12Муса ба җуви канлихар, ба сысый зэ мә канҗян, та ба нэгә египетжын дасы, ба мэти цондё сазы литули. 13Ди эртян Муса кә доли нэтарли. Та ба лёнгә да чуйди яхўтижын канҗян, зу ги ю цуәди жын фәди:

– Виса ни чифу ни гәҗя минзўди жындини?

14Нэгә жын хуэйдади:

– Сый җё ни ги вәму дон линшу дэ вынгуансыди жынни? Ни щён ба вә, зущён нэгә египетжын йиён, е дасынима?

Муса тинҗян җыгә хуа щинни хэли пали, зу сылёнди:

– Даҗя кәҗя җыдоли, вә ганлигә са сычин!

15-16Египет гуйҗяди хуоншон тинҗян җыгә сычин, щён ба Муса дасыни. Йинви җыгә Муса подёли, доли Мадиан дифон, җўдо нэтарли. Йитян, Муса зэ да фиди җин бонгәрни зуәди сыхур, Мадиан дифоншонди йигә ахунди чигә нүр да филэли. Таму ба хә фиди ён цо на фи гуанман, щён йин таму дадади ённи, 17кәсы җигә фон-ёнжынму лэ, ба таму да нэтар җуйдёли. Нэхур Муса челэ, ба гўнёнму хўхали, хан ги таму бонмон дали фили, ба тамуди ён ду йинболи. 18Гўнёнму хуэйлэ, тамуди дада Рагуил вынли тамули:

– Виса ниму җиргә хуэйлэди җыму зо+?

19Таму хуэйдади:

– Йигә египетжын ги вәму бонли монли, ба чифу вәмуди фон-ёнжынму җуйдёли, хан ги вәму бонмон дали фили, ба ён ду йинболи.

20Дада ба таму кә вынли:

– Нэгә жын зэ нанини? Ниму виса ба та шындо нэтарли? Куэ чи, ба та чиндилэ, җё лян заму йидарни чы фанлэ!

21Муса дайинха, җўдо җытарли; Рагуил ба гәҗяди нүр, минзы җёди Сепфора ги Муса гигили, җё Сепфора җяли тали. 22Сепфора сын-ёнлигә эрзы. Муса фәди:

– Вәсы зэ вэгуй җўди лищёнжын, йинви нэгә вә ги җыгә вава нан йигә Гирсам[*] минзыни!

23Гуәли җи нян, Египетди хуоншон вучонли. Исраилжынму зўди хуә җундихын, таму ду шынхуандини. Таму читоди җё Хўда ба таму җюхани, ги таму бонмонди җё ба таму да закўни җефончўлэни. 24Хўда ба тамуди шынхуан тинҗян, ба Та лян тамуди зўзў-быйбый Ибращимэ, Исхар, Ягўбэ зочян динхади хәтун җичелэли+. 25Хўда ба исраилжынму шу япыйди гуонйин жызы канҗян, цощинли тамули.

3

Хўда ба Муса җянчўлэли

3^1Муса фон та вэфу Иофорди[*] ёндини (Иофорсы Мадиан дифоншонди йигә ахун). Йитян Муса ба ёнчүн ёдо савәни, доли Хорив сан гынчянли. Җысы Хўдади гуйҗун сан. 2Мынмынди Муса зэ җытар ба Җў дафалэди тянщян зэ хуә җуәди цыязы литу канҗянли. Муса канди: цыязы литу хуә җуәдини, кәсы цыязы мә җуәдё. 3Та сылёнли:

– Җысы йигә чигуэ сычин: виса цыязы җуәдини, кәсы җуәбудё? Җё вә вончян чи канйихар!

4Җў канҗян Муса доли гынчянли, зу да цыязы литу ханли:

– Муса! Муса!

Муса хуэйдади:

– Вә зэ җытарни!

5Хўда фәди:

– Ни зандо лойүанни! Ба җүәшонди хэ туәдё, йинцысы ни зэ йигә гуйҗунди вәршон зандини. 6Вәсы ниди зўзў-быйбыйди Хўда; зусы Ибращимэ, Исхар, Ягўбэди Хўда.

Муса хэпади йимяр, ба лян мынчўли, бу ган вон Хўда. 7Җў хан ги та фәди:

– Вә канҗянли, замуҗя Вәди минжын зэ Египет шу җәмәдини. Вә е тинҗянли, замуҗя таму дашын ханди, җё Вә ба таму да закўни җефончўлэни. Вә ба тамуди тынкў җыдоли. 8Йинви җыгә Вә халэ, щён ба таму да египетжынмуди шуни җефончўлэни, ба таму да җытар линчўчи, линдо куанда хо дифоншонни. Нэгә дифон фуҗүдихын, нэтар нюнэзы дэ фынми тондини. Зэ нэтар хананейжынму, хеттейжынму, аморрейжынму, ферезейжынму, евейжынму дэ иевусейжынму җўдини+. 9Җыншы Вә ба Вәди минжынди шынхуан тинҗянли, е канҗянли, замуҗя египетжынму ба таму чифудини. 10Щүанзэ Вә ба ни дафадо Египетди хуоншон гынчян чини. Ни чи, ба Вәди минжын да Египет линчўлэ.

11Кәсы Муса ги Хўда фәди:

– Вәсы сыйса? Вә замуҗя нын до Египетди хуоншон гынчянни, замуҗя ба исраилжынму линчўлэни?

12Хўда фәсы:

– Вә лян ни зэ йидарнини. Ни ба исраилжынму да Египет линчўлэди йиху, ниму зэ җыгә саншон бэвон Вәлэни: җы зусы Вә ги ни гихади җихо.

13Муса фәди:

– Вә до исраилжынму гынчян ги таму дан фә: «Нимуди зўзў-быйбыйди Хўда ба вә дафадо ниму гынчянли», таму нын вын вә: «Тади минзы җёди са?», нэхур җё вә фә сани?

14Хўда ги Муса фәди:

– ВӘСЫ ВӘ. Ни чи, ги таму фә: «Ба вә ги ниму дафалэди нэгә Хўдади минзы җёди „ВӘСЫ ВӘ“[*]».

15Хўда ги Муса хан фәди:

– Ни ги исраилжынму фә: «Анлахў Торля ба вә дафалэли. Тасы нимуди зўзў-быйбый, зусы Ибращимэ, Исхар дэ Ягўбэ бэвонди Анлахў Торля». Жынму йибыйзы гыншон йибыйзы йинавар на җыгә минзы хан Вәни. 16Ни чи, җё исраилжынмуди ложынму шудо йидарни, ги таму фәги: «Нимуди зўзў-быйбый, зусы Ибращимэ, Исхар дэ Ягўбэ бэвонди Анлахў Торля, доли вәди мянчян лэ, фәди: „Вә щянщяр канҗян нимули, е канҗян египетжынму ги ниму ганли сали. 17Вә щүли: Вә ба ниму да Египет линчўлэни, бә җё ниму зэ шу җәмәли. Вә ба ниму линдо хананейжынму, хеттейжынму, аморрейжынму, ферезейжынму, евейжынму дэ иевусейжынму җўди фуҗү димяншонни, нэтар нюнэзы дэ фынми тондини“».

18Исраилжынму тин ниди хуани. Йиху ни лян Исраилди ложынму ё до Египет хуоншонди мянчян, ги та фәни: «Яхўтижынму бэвонди Анлахў Торля доли вәму мянчянли. Җыхур ни ги йигә кухуан, җё вәму зу савәни, зу сан тянди лў, ги вәму бэвонди Анлахў Торля ба гўрбани җүги». 19Вә җыдони, Вә дан нингўди бу җё Египетди хуоншон ба ниму фонкэ, та ба ниму йүнзун бу фонкэ. 20Кәсы Вә на Вәди да лилён ба египетжынму җәмәни, на гәёнди кэрамэти ба таму зуйни. Линйир Египетди хуоншон ба ниму фонкэни+. 21Вә җё египетжынму тэнэ нимуни, йинви җыгә ниму да нэтар чўлэди сыхур кун шу бу чўлэ+. 22Мый йигә исраилнүжын до линҗүҗя чи, ба та җяни җўди египетнүжын дэ линҗүди египетнүжынди җин-йин дунщи лян йишон ёшонни. Ниму ба нэще дунщи ги нимуди эрнү чуанги дэ дэшон, зу җымуҗя ба египетжынмуди фугуй нашон зуни.

4

Хўда ги Муса ба щян кэрамэтиди лилён гигили

4^1Муса ги Җў хуэйдади:

– Исраилжынму дан бу щинфу вәли, бу тин вәди хуали, дан фә: «Хўда йүнзун зэ ниди мянчян мә лэгуә!», нэхур җё вә замуҗя банни?

2Җў вын тадини:

– Ниди шуни нади са?

Муса хуэйдади:

– Җысы җўгунзы.

3Җў фәди:

– Ни ба та педо диха.

Муса ба җўгунзы җыни педо диха, җўгунзы донвәр зу бянчын чончунли; Муса да та гынчян подёли. 4Җў ги Муса фәди:

– Ни ба шу чынкэ, ба чончунди йиба җуачў.

Муса ба шу чынкэ, ба чончунди йиба җуачў, чончун йүанхуэй бянчын җўгунзыли.

5Җў хан фәди:

– Ни дан җымуҗя зў, исраилжынму зу щинфуни: тамуди зўзў-быйбый, – зусы Ибращимэ, Исхар дэ Ягўбэ бэвонди Анлахў Торля җыншы доли ниди мянчянли.

6Җў ги Муса кә фәди:

– Ни ба шу чуәдо хуэвәни.

Муса зу ба шу чуәдо хуэвәнили. Та ба шу йүанхуэй да хуэвәни чүчўлэ йиканса: тади шушон мафынбин куәкуәзы җонманли, зущён щүә йиён, быйбырхали.

7Җў фәди:

– Җыхур ни ба шу йүанхуэй чуәдо хуэвәни.

Муса зу җымуҗя зўли, йиху ба шу чүчўлэ йиканса: шу кә холи, кә лян хуншын йиёнли. 8Җў хан фәди:

– Таму дан бу щинфу ни, хуэйҗәсы бу щинфу ту йигә кэрамэти, җыгә кэрамэти җё таму яндин щинфуни. 9Таму хан дан бу щинфу җы лёнгә кэрамэти зэмусы бу тин ниди хуа, ни чи, зэ Нил хәни ёщер фи, додё диха, фи зу бянчын щени.

10Кәсы Муса чито Хўдади фәсы:

– Җў! Ни ба вә бә дафали: вә йүнзун мә донгуә фәҗязы, зочян е бусы җымуҗяди жынлэ. Щянзэ Ни лян вә, Ниди нў, фәхуади сыхур вә е бусы йигә фәҗязы. Вәсы йигә фәбулэ хуади, шәту нинди жын.

11Җў ги та фәди:

– Сый ги жын ба зуйбазы гигили? Сый җё жын чын яба хуэйҗәсы җё жынди эрдуә лунни? Сый җё жын канҗянни хуэйҗәсы җё нянҗин хани? Җы зусы Вә, Җў!+
12Ни щянзэ зу чи! Вә ги ни бонмон фә хуани; Вә гәҗя ги ни җёгини, җё ни ё фә сани.

13Кәсы Муса йүанхуэй хуэйдади:

– Бу, Җў! Чин Ни ба данлин сый дафачи!

14Ви Мусади җыгә хуа Җўди чи шонлэ, зу фәди:

– Нандый ни мәю гәгәма, минзы җёди Харунэ, та есы Левийди йигә хубый? Вә җыдони, тасы йигә фәҗязы. Щянзэ та чўлэ җейин нини; ба ни канҗян, та яндин гощинни. 15Ни ги та фәги, та ё фә сани; Вә ги ни лян та бонмон фә хуани. Вә гәҗя ги ниму җёгини, җё ниму ё зў сани. 16Харунэ зущён ниди зуй йиён, та ги исраилжынму ти ни фә хуани. Ни ги Харунэ, зущён Хўда йиён, пәщёги, җё та ё фә сани. 17Ни ба җыгә җўгунзы нашон, йинцысы ни вонху на җыгә дунщи щян кэрамэтини.

Муса хуэйли Египетли

18Муса хуэйлэ, до та вэфу Иофорди мянчян фәди:

– Чин ни ба вә фонкэ, җё вә хуэй Египет чи, ба вәди чинчинму далойихар, таму хан ду хуәдинима хансы мә хуәди.

Иофор дайинли, зу ги Муса фәди:

– Хо, ни пиннан-вусыди чи!

19Муса хан зэ Мадиан дифоншонди сыхур, Җў ги та фәди:

– Ни хуэй Египет чи, йинцысы щён ба ни дасыди нэще жын кәҗя вучонли+.

20Муса җё тади щифузы лян лёнгә эрзы чидо лүшон, гәҗя җочў Хўдади фынфу ба җўгунзы нашон, вон Египет зули. 21Җў ги Муса кә фәди:

– Вә ги ни ба щян гәён кэрамэтиди бынсы гигили. Ни доли Египет, яндин ё зэ Египет хуоншонди мянчян ба җыще кэрамети ду щянгини. Кәсы Вә җё тади щин нинни, зу җымуҗя та ба Вәди минжын бу фонкэ. 22Нэхур ни ё ги Египетди хуоншон фәни: «Җў җымуҗя фәдини: „Исраилсы Вәди тушузы! 23Вә җё ни ба Вәди эрзы фонкэ бэвон Вәчини, кәсы ни бу дайин. Йинви җыгә Вә ба ниди ту йигә эрзы дасыни!“»

24Хили зэ лўшон Муса зэ җонфонни хуанхали. Зэ нэтар Җў доли та гынчян, щён ба та дасыни. 25-26Йинви җыгә Мусади щифузы Сепфора нали йигә шыту дозы, ги гәҗяди эрзы зўли сўннэтили, йиху на вавади бабазышон гәхалэди пипизы ба Мусади җүә нэгилихар, зу ги та фәди:

– Ни зусы вә на ще хуангуәлэди нүщү!

Йинви җыгә Җў ба Муса мә дасы. «На ще хуангуәлэди нүщү», – җысы та фәди зўха суннэтиди ще. 27Нэгә сыхур Җў ги Харунэ фәди:

– Ни чўчи, до савәни җейин Мусачи.

Харунэ доли Хўдади сан гынчян, ба Муса йүҗянли. Харунэ ба Муса канҗян, зу ба та щинтынли. 28Муса ги Харунэ фәли, Җў замуҗя ба та дафалэли, гиди фынфу, җё та фә сани, щянчўлэ са кэрамэтини. 29Зу җымуҗя Муса лян Харунэ доли Египет, җё Исраил ложынму ду шудо йидарнили. 30Харунэ ба Җў ги Муса фәхади хуа ги таму ду җёнли. Йиху Муса зэ исраилжынмуди мянчян ба нэ җигә кэрамэти щянли. 31Жынму ду щинфули. Таму тинҗян Җў җокан таму лэли, ба таму шу җәмәди канҗянли, таму зу гуйха бэвонли Җўли.

5

Муса лян Харунэ зэ Египет хуоншонди мянчянни

5^1Йиху Муса лян Харунэ доли Египет хуоншонди мянчян фәди:

– Исраилжынму бэвонди Анлахў Торля җымуҗя фәдини: «Ни ба Вәди жынму фонкэ, җё таму до савәни гуә җечи, бэвон Вәчи».

2Египетди хуоншон фәди:

– Җўсы Сыйса? Виса вә ё тин Тади хуани зэмусы ба исраилжынму фонкэни? Вә жынбудый Җў; вә е ба исраилжынму бу фонкэ!

3Муса лян Харунэ кә фәди:

– Яхўтижынму бэвонди Хўда доли вәмуди мянчянли. Щүанзэ ни ги йигә кухуан, җё вәму зэ савәни зу сан тянди лў, зэ нэтар ги Анлахў Торля ба гўрбани җүги. Вәму җымуҗя дан бу ган, нэхур Та җё вәму хэ җун бинни хуэйҗәсы җё дўшман ба вәму щёмедёни.

4Египетди хуоншон ги таму лёнгәр фәди:

– Виса ниму донгуа нэще минжындини, бу җё таму зў хуә? Бә җёда тамули; ниму гәҗя е ган нимуди хуәчи! 5Ниму кан: исраилжынмуди фур кәҗя би Египетди жынфур дуәхали. Җыхур ниму хан щён җё таму ба хуә лёханима?

6Зу нэйитян Египетди хуоншон ги гуанжынму дэ исраилжынмуди банзыди тузыму гиди фынфу фәди:

– 7Да җиргә дашон, исраилжынму туә тўкэди сыхур, ниму ги таму бә ги мыйцоли. Җыхур җё таму гәҗя зо мыйцочи, 8кәсы ба җуантуди фур, зущён зочян, җё таму ду зўгу, йикуэ җуан ду бә җё шо. Таму щянди йимяр, зу чито вәдини, җё ба таму фонкэни, ги тамуди Хўда җү гўрбаничини. 9Җё таму ё зў хан җунди хуәни. Таму дан монли, зу мәю тин щянхуади гунфули.

10Египетди гуанжынму лян исраилжынму банзыди тузыму чи, ги исраилжынму фәди:

– Хуоншон фәди, та ги ниму зэ бу гунйүн мыйцоли. 11Җыхур ниму гәҗя булүн зэ натар зо мыйцочи, кәсы ниму ба җуантуди фур, зущён зочян, ё зўгуни, йикуэ ду бу нын шо.

12Зу җымуҗя исраилжынму чўчи зэ Египетди сыҗу-бахани мыйцоди вифыншон шу мыйцазыдини. 13Египетди гуанжынму нин гўди, җё таму мый йитян ба җуантуди фур зўгуни, зущён таму ю мыйцоди сыхур зўлиди йиён. 14Җыхур хуоншонди гуанжынму ба зочян да исраилжынмуди җунҗянни җянчўлэди тузыму на бянзы дади, вын тамудини:

– Виса зўхуәди жынму ба җуанту, зущён зочян йиён, мә зўгуди?

15Нэще исраилжынди тузыму до Египет хуоншонди мянчян, читоди фәди:

– Хуоншон! Виса ни ги ниди нўму җымуҗя гандини?! 16Гуанжынму ги вәму бу ги мыйцо еба, җё вәму туә җуантуни! Щүанзэ хан да вәмудини! Ни кан, ниди египетжынму ганди җыгәсы гўнахар.

17Хуоншон фәди:

– Ниму щянди йимяр, зу читодини, җё вә ба ниму фонкә, ги нимуди Җў җү гўрбаничини. 18Чи, куэкуэди зў хуәчи! Вәму ги ниму бу ги мыйцо, кәсы ниму, лян зочян йиён, ба җуанту ё зў гуни.

19Исраилжынмуди тузыму тинҗян ба җуантуди фур, лян зочян йиён ё зў гуни, таму минбыйли: да бэля доли тамуди тушонли! 20Таму да Египет хуоншон гынчян зудё, ба вэту дынди Муса лян Харунэ канҗянли. 21Таму зу ги Муса лян Харунэ фәди:

– Җё Җў яндин җыдоха, ниму ги вәму ганлигә са сычин! Ниму җё Египетди хуоншон лян тади гуанжынму хэхын вәмуни, җё таму юли дасы вәмуди йинйирли. Җў яндин зуйщин нимуни!

22Муса чито Җўди фәсы:

– Җў! Ни виса җымуҗя җәмә Ниди минжындини? Виса Ни ба вә дафадо җытар лэли? 23Да вә до Египет хуоншонди мянчян ви Ниди минзы фәхуади сыхур дашон, хуоншон ба Ниди минжын йүәщин дэдўди җәмәкэли, кәсы Ни ба таму мә җефончўлэ!

6

6^1Җў ги Муса фәди:

– Җыхур ни кан, Вә ги Египетди хуоншон зў сани. Вә ба та биҗянди, җё та гәҗя ба Вәди минжын фонкэни. Вә җыншы биҗянди, җё та ба исраилжынму да гәҗяди гуйҗяни ганчўчини.

Хўда щүхади хуа

2Хўда ги Муса фәди:

– Вәсы Җў! 3Вәсы Чүаннынди Хўда. Зочян Вә зэ Ибращимэ, Исхар, Ягўбэ мянчян лэгуә. Кәсы ба Вәди гуйҗун минзы «Җў» Вә йүнзун ги таму мә щянгуә+. 4Зочян Вә лян таму динли хәтунли, щүди ба таму бандо Ханаан дифоншонни. Нэгә сыхуршон таму зэ нэгә дифоншон, лян лищёнжынму йиён, җўгуә. 5Җыхур Вә тинҗянли, исраилжынму замуҗя шынхуандини, йинцысы египетжынму ба таму, зущён нў йиён, җәмәдини. Вә зу ба динхади нэгә хәтун җичелэли. 6Йинви җыгә ни чи, ги исраилжынму җымуҗя фә: «Хўда фәди: „Вәсы Җў! Вә ба ниму да Египет линчўлэни, да египетжынмуди япый ба ниму җефончўлэни, бу җё ниму, зущён нў йиён, зэ шу җәмәли. Вә ба Вәди ю да лилёнди шу чынкэ, ги египетжынму дин сынза зуйни. Вә ба нимуди мин җюхани. 7Ниму чынха Вәди минжынни, Вәсы нимуди Хўда. Вә ба ниму да египетжынмуди шуни җефончўлэни, нэхур ниму зу җыдони, Вә, Анлахў Торля, – зусы нимуди Җў. 8Зочян Вә ги Ибращимэ, Исхар, Ягўбэ дўли җули, ба Ханаан дифон ги таму гигини. Вә ба ниму яндин линдо нэтарни, җё нэгә дифон йиху чынха нимудини. Вәсы Җў!“»+

9Муса ба җыще хуа ги исраилжынму фәли, кәсы таму бу тин тади хуа, йинцысы тамуди хуә тэ җундихын зэмусы щинни кәҗя мәю зывонли. 10Җў ги Муса фәди:

– 11Ни чи, ги Египетди хуоншон фә: «Ни яндин ба исраилжынму да Египет ё фонкэни».

12Муса ги Җў фәди:

– Исраилжынму бу тин вә, нандый Египетди хуоншон тин вәнима? Вәсы йигә фәбулэхуади жын.

13Җў ги Муса лян Харунэ гиди фынфу фәди:

– Ниму чи, ги исраилжынму дэ Египетди хуоншон фә: Вә, Җў, ги ниму гиди фынфу, җё ба исраилжынму да Египет линчўлэни.

Муса лян Харунэди зў

14Җы дусы исраилжынму мый йигә җящяди зўзў-быйбый: Ягўбэди тушузыди минзы җёди Рувим. Рувимди сыгә эрзысы: Ханох, Фалу, Хецрон дэ Харми – җысы Рувимди худэ+. 15Щимэди люгә эрзысы: Иемуил, Иамин, Огад, Иахин, Цохар дэ Саул (Саулди мамасы хананейнүжын) – җысы Щимэди худэ+. 16Левийди сангә эрзысы: Гирсон, Кааф дэ Мерари. Левий хуәли йибый саншы чи суй+. 17Гирсонди лёнгә эрзысы: Ливни дэ Шимеи; таму гәҗя ю хошо хубыйни. 18Каафди сыгә эрзысы: Амрам, Ицгар, Хеврон дэ Узиил. Кааф хуәли йибый саншы сан суй. 19Мерариди лёнгә эрзысы: Махли дэ Муши. Җы зусы Левийди зў дэ тади хубый+. 20Амрам ба гәҗяди гўгў Иохавед чүшонли; та ба Харунэ лян Муса сын-ёнхали. Амрам хуәли йибый саншы чи суй+. 21Ицгарди сангә эрзысы: Кора, Нефег дэ Зихри+. 22Узиилди сангә эрзысы: Мисаил, Елцафан дэ Сифри+. 23Харунэ ба Елисавета чүшонли (Елисаветасы Аминадавди нүр, есы Наассонди мыймый). Елисавета ги Харунэ сын-ёнли сыгә эрзы: Надав, Авиуд, Елиазар дэ Ифамар+. 24Коради сангә эрзысы: Асир, Елкана дэ Авиасаф – җысы Коради зў+. 25Харунэди эрзы Елеазар ба Футиилди йигә нүр чүшонли. Елеазарди щифур ги та сын-ёнли йигә эрзы, минзы җёди Финеес. Җы зусы Левий хубыйди тузыму дэ тамуди җящя+.

Харунэ зущён Мусади фәҗязы

26Җў ги Харунэ лян Муса зочян гиди фынфу, җё таму ба исраилжынму җочў мый йигә җящя йибазы лян йибазы да Египет линчўлэни. 27Җы лёнгә жын зочян читоли, җё Египет хуоншон ба исраилжынму фонкэни. 28Зочян Җў зэ Египет ги Муса фәгуә:

– 29Вәсы Җў! Ни ё ба Вә ги ни фәхади йиче хуа ги Египетди хуоншон фәгини.

30Кәсы Муса фәди:

– Хўда-я! Ни җыдони, вә бусы йигә фәҗязы, Египетди хуоншон тин вәди хуанима?

7

7^1Җў фәди:

– Вә җё ни ги Египетди хуоншон чынха зущён Хўда йиённи, җё ниди гәгә Харунэ ги та, зущён ниди фәҗязы йиён, фә хуани. 2Ни ба Вә ги ни гихади йиче фынфу ги Харунэ фәги, җё та ги хуоншон фә, җё хуоншон ба исраилжынму да тади гуйҗяни фонкэ. 3-4Кәсы Вә җё хуоншонди щин нинни. Вә ги Египет щянчўлэли хошо кэрамэти дэ чёчи сычин еба, кәсы хуоншон хан мә тин ниди хуа. Нэхур Вә ги Египет дин сынза зуйни. Вә ба Вәди минжын – Исраилди эрнү, йибазы лян йибазы да нэгә дифон линчўлэни. 5Вә ба Вәди шу чынкэ, зуй тамуни, ба исраилжынму да нэгә гуйҗя линчўлэни, нэхур египетжынму зу җыдони – Вәсы Җў!

6Муса лян Харунэ җочў Җўди фынфу ганли. 7Таму лян Египетди хуоншон фә хуади сыхур, Муса нэхур кәҗя башы суйли, Харунэ башы сан суй.

Харунэди җўгунзы

8Җў ги Муса лян Харунэ фәди:

– 9Хуоншон дан җё ниму щян йигә кэрамэти, ни ги Харунэ фәги, җё ба җўгунзы эрдё хуоншон мянчян, нэгә җўгунзы зу бянчын чончунни.

10Муса лян Харунэ до хуоншон мянчян, җочў Җў гихади фынфу ганли: Харунэ ба җўгунзы нашон, эрдё Египетди хуоншон лян тади гуанжынмуди мянчянли, нэгә җўгунзы зу бянчын чончунли. 11Хуоншон донвәр ба тади суан щинщюди дэ суангуажынму җёдилэ, җё таму е на гәҗяди фачи җымуҗя ганли. 12Таму ба шуниди җўгунзы эрдё диха, нэще җўгунзы е бянчын чончунли; кәсы Харунэди җўгунзы ба тамуди җўгунзы ду щишонли. 13Замуҗя Җў фәли, Египет хуоншонди щин ниндёли, та мә тин Муса лян Харунэди хуа.

Зэ Египет йүли ту йигә бэляли – ще

14Җў ги Муса фәди:

– Египет хуоншонди щин ниндихын, та мэщин фонкэ Вәди минжын. 15Миргә ганзо хуоншон җочў Нил хә зуди сыхур, ни до тади мянчян. Зэ шуни ба нын бян чончунди нэгә җўгунзы нашон, до хәянзышон, ба хуоншон дынди. 16Ни ги хуоншон җымуҗя фә: «Яхўтижынму бэвонди Анлахў Торля ба вә дафалэ җё вә ги ни фәни: ни ги йигә кухуан, ба Җўди минжын фонкэ, җё таму зэ савәни бэвон Тачи, кәсы ни йичыр до щянзэ бу тинхуа. 17Җў җымуҗя фәдини: „Щянзэ ни җыха: Вә зусы Җў“! Ни кан, вә на җыгә җўгунзы ба Нил хәниди фи дайихар, фи донвәр зу бянчын щени. 18Йү ду сыдёни, хәди фи чудёди йимяр, египетжынму бу нын хә җыгә фи»!

19Җў ги Муса кә фәди:

– Ни ги Харунэ фәги, җё та ба җыгә җўгунзы нашон, ба тади шу җочў Египет йичеди хә, фичү, лоба дэ җин чынкэйихар, фи зу бянчын щени. Чүан Египетди гуйҗяни сыҗу-бахани ду ю щени: фи тунзыни дэ шыту гонзыни дусы ще.

20Муса лян Харунэ җочў Җўди фынфу ганли. Харунэ зэ Египетди хуоншон лян тади гуанжынмуди мянчян ба җўгунзы чынкэ, ба Нил хәниди фи далийихар, хәниди фи донвәр зу бянчын щели. 21Хәниди йү ду сыдёли, фи чудёди йимяр, египетжынму бу нын хә җыгә фили. Чүан Египет мангәчўр дусы ще. 22Йиху хуоншонди суан щинщюди дэ суангуажынму на гәҗяди фачи е җымуҗя ганли, җё фи бянчын щели. Зущён Җў фәхади йиён, Египет хуоншонди щин хан нинди, бу тин Муса лян Харунэди хуа. 23Египет хуоншон хуэйли гәҗяди җинлу-бодяннили, щинни йидяр ду бу цощин җыгә сычин. 24Египетди йиче жын бу нын хә Нил хәниди фи йимяр, таму зэ хәди җувини ва кындини, щён да ди литу ба хәди фи вачўлэни. 25Да Җў җё Нил хәниди фи бянчын щеди нэйитян дашон, кәҗя гуәли чи тянли.

8

Ди эргә бэля – лэгуазы

8^1Җў ги Муса фәди:

– Ни чи, ги Египетди хуоншон фә: «Җў җымуҗя фәдини: „Ни ба Вәди минжын фонкэ, җё таму бэвон Вәчи. 2Ни дан ба таму бу фонкэ, Вә зуйщин ниди гуйҗяни. Вә ба лэгуазы дафадо Египетди йиче дифоншонни. 3Нил хә литуди лэгуазы фанданданни; таму да хә литу чўлэ, җин ниди җяни дэ фиҗёди фонзыни, тёдо ни фи җёди чуоншонни, ниди гуанжынмуди дэ минжынди җянини, җин хуәлу литуни, тёдо хуә мянди пын литуни. 4Лэгуазы тёдо ниди минжын дэ гуанжынмуди шыншонни!“»

5Җў ги Муса фәди:

– Ни ги Харунэ фә, җё та ба җўгунзы нашон, ба шу җочў Египет дифонди йиче хә, фичү дэ лоба чынкэйихар, җё лэгуазы ду чўлэ, ба чүан Египет гуйҗя пуман.

6Харунэ ба җўгунзы нашон, ба шу җочў Египетди йиче ю фиди дифоншон чынкэлихар, лэгуазы донвәр зу да фи литу тёчўлэ, ба чүан Египет гуйҗя пуманли. 7Кәсы суангуажынму ба гәҗяди фачи сышон, җё лэгуазы ба чүан гуйҗя е пудёли. 8Египетди хуоншон ба Муса лян Харунэ җёдилэ, ги таму фәди:

– Чин ниму чито Җў ба җыще лэгуазы да вә дэ вәди минжын гынчян җуйчўчи, нэхур вә зу ба нимуди жынму фонкэни, җё таму чи ги Җў ба гўрбани җүгини+.

9Муса хуэйдади:

– Вә щён ви ни чито Җўни. Ни гәҗя ба сыхур динха, вә лэ ви ни, ви ниди гуанжынму дэ минжын чито Хўдани. Нэхур Хўда ба йиче лэгуазы да ни гынчян, да ниди фонзыни ганчўчини; таму ду сыдёни, гуон шындо Нил хә литуни.

10Египет хуоншон фәсы:

– Ни миргә ви вә чито.

Муса фәди:

– Вә җочў ниди хуа ганни, җё ни җыха: чүан дун-яшон мәю данлинди, зущён вәмуди Анлахў Торля йиёнди! 11Лэгуазы да ни гынчян, да ниди җяни, ниди гуанжынму дэ ниди минжын гынчян зудёни, таму гуон шындо Нил хә литуни.

12Муса лян Харунэ да Египет хуоншон гынчян зудё, Муса читоли Җўли, җё Та ба зочян дафадё Египет хуоншон гынчянди лэгуазы нашон зудёни. 13Җў җочў Мусади чито ганли: мый йигә фонзыниди, йүанзыниди лян диниди лэгуазы ду сыдёли. 14Египетжынму ба сыдёди лэгуазы шучын дуйли, сыдёди лэгуазыди чу видо ба чүан гуйҗя гуанманли. 15Хуоншон йиканса: бэля гуәли, лэгуазы ду сыдёли, тади щин йүанхуэй ниндёли, зущён Җў фәхади йиён, та бу тин Муса лян Харунэди хуа.

Ди сангә бэля – цонйин

16Җў ги Муса фәди:

– Ни ги Харунэ фәги, җё та на җўгунзы ба дишонди тў дайихар: Египетди йиче дифоншонди тў зу бянчын цонйинни.

17Таму зу җымуҗя ганли. Харунэ на җўгунзы ба дишонди тў далихар, Египет йиче дифоншонди тў ду бянчын цонйинли, таму ба жынму лян тугў винянли. 18Суангуажынму е щён җё тў бянчын цонйинни, кәсы таму мәю җыгә бынсы. Нэхур цонйин ба жынму лян тугў ду винянли. 19Суангуажынму ги Египетди хуоншон фәди:

– Җысы Хўда ганхади сычин!

Кәсы хуоншонди щин кә ниндёли, зущён Җў фәхади йиён, та бу тин Муса лян Харунэди хуа.

Ди сыгә бэля – хавын

20Җў ги Муса фәди:

– Миргә ганзо йизор Египетди хуоншон җочў хә зуди сыхур, ни до тади мянчян, ги та фә: «Җў җымуҗя фәдини: „Ни ба Вәди минжын фонкэ, җё таму бэвон Вәчи. 21Ни дан йүанхуэй ба таму бу фонкэ, нэхур Вә лян хавын зуйщинни, ниди гуанжынму дэ йиче минжынни; египетжынмуди җяни дэ Египетди йиче дифоншон ду юха хавынни. 22Кәсы нэйитян Вәди минжын җўди Гесем дифоншон йигә хавын ду бу фидичи. Вә җымуҗя ганди йинцысы щён җё ни җыха: Вә, Җў, – зусы чүан димяншонди Җў! 23Вә ба Вәди минжын лян ниди минжын фынкэни. Җыгә кэрамэти миргә зу йүни!“»

24Җў зу җымуҗя ганли: кә чүнди хавын фидо Египет хуоншонди җинлу-бодянли, тади гуанжынмуди фонзыни дэ чүан Египетди дифоншонли. Египет мангәчўр шули хавынди чифули. 25Египетди хуоншон ба Муса лян Харунэ җёдилэ, ги таму фәди:

– Чи, зэ вәди гуйҗяни ги нимуди Хўда ба гўрбани җүги!

26Муса фәди:

– Җымуҗя ганбучын, йинцысы вәму дан зэ җытар ги Анлахў Торля җү гўрбани, египетжынму чишонлэни. Египетжынму дан канҗян вәму җүди гўрбани дэцэ тамудини, таму на шыту ба вәму дасыни!+
27Вәму яндин ё җочў Анлахў Торляди фынфу ганни: зэ савәни, зу сан тянди лў, ги Анлахў Торля ба гўрбани җүгини.

28Египетди хуоншон фәди:

– Вә ги ниму ги кухуанни, җё ниму до савә ги ниму бэвонди Анлахў Торля ба гўрбани җүги; кәсы ниму тэ бә зуди йүанли. Ниму ви вә чито Хўда.

29Муса хуэйдади:

– Җысыма, вә да ниди мянчян зудё, чито Җўчини, миргә хавын зу да ни, ниди гуанжынму дэ ниди йиче минжын гынчян фидёни. Кәсы ни зэ бә хун вәмули, бә донгуа вәму ги Җў җү гўрбаничи.

30Муса да Египет хуоншонди мянчян зудё, читоли Җўли. 31Җў зу җочў Мусади чито ганли. Йиче хавын да Египет хуоншонди, тади гуанжынму дэ минжынди гынчян йигә ду мә шынха, фидёли. 32Кәсы җы йихуэй Египет хуоншонди щин кә ниндёли, та ба исраилжынму мә фонкэ.

9

Ди вугә бэля – сынлинди вынбин

9^1Җў ги Муса фәди:

– Ни чи, до Египет хуоншонди мянчян, ги та фә: «Яхўтижынму бэвонди Анлахў Торля җымуҗя фәдини: „Ни ба Вәди минжын фонкэ, җё таму бэвон Вәчи. 2-3Ни дан ба таму бу фонкэ, Вә җё ниди ма, лү, луәтуә, ню, ён лян җүлү – йиче сынлин хэ вынбинни. 4Вә ба исраилжынмуди йиче сынлин дэ египетжынмуди йиче сынлин фынкэни. Исраилжынмуди сынлин йигә ду бу сы. 5Вә, Җў, кәҗя ба жызы динхали: миргә җыгә сычин зу зэ җытар йүни!“»

6Җў ди эртян җочў Та фәхади ганли: египетжынмуди йиче сынлин хэли вынбин, сыдёли, кәсы исраилжынмуди йигә сынлин ду мә сы. 7Египетди хуоншон дафади хуәҗиму цакан исраилжынмуди сынлинчили. Җысыма, исраилжынмуди йигә сынлин ду мә сыдё! Кәсы Египет хуоншонди щин хан нинди, та ба исраилжынму мә фонкэ.

Ди люгә бэля – куәкуәзы

8Йиху Җў ги Муса лян Харунэ фәди:

– Ниму да хуәлуни манмар җуа йиба хуэй; йиху җё Муса ба җыгә хуэй зэ Египет хуоншонди мянчян җочў тян садо кунҗунни. 9Җыще хуэй, зущён тў, садо Египет дифоншонди гәли-гәлорни, йиху жынму дэ сынлинди шыншон чў куәкуәзыни.

10Муса лян Харунэ шуни ба хуэй җуашон, доли хуоншон мянчянли. Муса ба хуэй садо кунҗуннили. Җыгә хуэй донвәр зу җё жынму лян сынлинди шыншон чўли куәкуәзыли. 11Суангуажынму зэ бу нын до Мусади мянчян лэли, йинцысы таму, лян йиче египетжын йиён, хуншыншон е чўли куәкуәзыли. 12Замуҗя Җў ги Муса фәли, Египет хуоншонди щин хан нинди, та бу тин Муса лян Харунэди хуа.

Ди чигә бэля – лынзы

13Җў ги Муса кә фәди:

– Миргә ганзо йизор ни до Египет хуоншонди мянчян, ги та фә: «Яхўтижынму бэвонди Анлахў Торля җымуҗя фәдини: „Ни ба Вәди минжын фонкэ, җё таму бэвон Вәчи. 14Йинцысы җы йихуэй ни кә дан бу тин Вәди хуа, Вә гуон бусы зуйщин ниди гуанжынму дэ минжынни, Вә лян таму йидарни яндин е зуйщин нини. Җымуҗя җё ни җыха: чүан дун-яшон мәю данлинди, зущён Вә йиёнди Хўда! 15Вә дан ба ни лян ниди минжын на вынбин зуйли, ниму дазо ду вучонли. 16Вә ба ниди мин хўхали, йинцысы Вә щён ги ни щянчўлэ Вәди лилённи, җё Вәди миншын сандё чүан дун-яшонни. 17Кәсы ни хан фандуй Вәди минжындини, бу щён ба таму фонкэ. 18Миргә зу җыгә сыхур Вә җё щя да лынзыни. Да Египет гуйҗя личелэди нэйитян дашон, йүнзун мә щягуә җыму сынзади лынзы. 19Щянзэ ни ба жынму дафачи, җё таму ба Египет диниди йиче сынлин лян нэтар юди йиче дунщи ду шудо фонзыни. Нагә жын лян сынлин дан шындо тандони, таму бу җиндо фонзы литу, щяхалэди лынзы ба таму ду дасыни!“»

20Җўди җыще хуа ба Египет хуоншонди ющезы жын хади йимяр, таму зу ба гәҗяди нў дэ сынлин ганҗин линдо фонзынили. 21Данлинди жын мә тин Җўди хуа, щинни йидяр ду мә цощин гәҗяди нў дэ сынлин, ба таму шындо динили. 22Җў ги Муса фәди:

– Ни ба шу җочў тян чынкэ, лынзы зу щядо Египетди йиче минжын, сынлин дэ дини җонди цошонни.

23Муса ба җўгунзы җочў тян чынкэлихар, Җў зу ба залуй, лынзы дэ дян дафадо чүан Египетди диҗешонли. 24Лян щя лынзы дэ шан дян; да Египет гуйҗя личелэди нэйитян дашон, йүнзун мә щягуә җыму дади сынза лынзы. 25Лынзы ба Египет диниди йиче дунщи щёмедёли: ба жынму дэ сынлин, дини җонди цо дэ фу ду дадёли. 26Гуон исраилжынму җўди Гесем дифоншон мә щя лынзы. 27Египет хуоншон ба Муса лян Харунэ кә җёдилэ, ги таму фәди:

– Җы йихуэй вә ганли гўнахарли. Вә лян вәди минжын ду цуәли, Җўсы Гундоди. 28Чин ниму чито Җў, җё җыгә залуй лян лынзы җўха! Вә дайинни, чи, вә ба ниму фонкэли, ниму зэ җытар бә шынли+.

29Муса ги та фәди:

– Вә җыни да җыгә чынпуни чўчи, ба шу чынкэ, чито Җўни: нэхур залуй лян лынзы донвәр җўхани. Җымуҗя җё ни җыха, – Хўдасы чүан дун-яди Җў+. 30Кәсы вә җыдони, ни лян ниди гуанжынму хан бу пащён Анлахў Торля!

31Лынзы ба хўма лян дамый ду дадёли, йинцысы нэхур хўма җён кэли хуарли, дамый е юли мыйсуйзыли. 32Лынзы ба мыйзы мә дасы, йинцысы мыйсуйзы хан мә чўлэни. 33Муса да Египет хуоншонди мянчян зудё, да чынпуни чўчи, ба шу чынкэ читоли Җўли. Залуй лян лынзы донвәр җўхали, йү е бу щяли. 34Кәсы Египетди хуоншон йиканса: йү, лынзы лян залуй мәюли, та цун гантуә гўнахарли. Хуоншон лян гуанжынмуди щин кә ниндёли. 35Зущён Җў зочян ги Муса фәхади йиён, Египет хуоншонди щин кә ниндёли, та мәщин ба исраилжынму фонкэ.

10

Ди багә бэля – хуончун

10^1Җў ги Муса фәди:

– Ни чи, до Египет хуоншонди мянчян. Вә җё та лян тади гуажынмуди щин ниндёли, Вә щён зэ таму җунҗянни щян Вәди кэрамэтини. 2Вә щён җё ни ги ниди эрзы, ни эрзыди эрзыму фәни: Вә ги египетжынму ганли сали, щян замугә кэрамэтили. Ба җыще сычин ниму ё җихани: Вәсы Җў!

3Муса лян Харунэ до Египет хуоншонди мянчян фәди:

– Яхўтижынму бэвонди Анлахў Торля җымуҗя фәдини: «Ни хан вон җисы бу тин Вәди хуани? Ни ба Вәди минжын фонкэ, җё таму бэвон Вәчи. 4Ни дан ба таму бу фонкэ, җысыма, миргә Вә ба хуончун дафадо ниди гуйҗянини. 5Чян-ванди хуончун ба Египет йиче дифон зо-нянни, жынму ба димян ду канбуҗянни. Зочян лынзы ба са мә дасы, җыхур хуончун ба шынхади чыдёни, ба дини җонди фу ду чыдёни. 6Хуончун до ниди җянини, до ниди йиче гуанжын дэ минжынди җянини, ба йиче фонзы җанманни. Ниди зўзў-быйбый ба җымугә бэля да таму җўдо җытарди нэйитян дашон, йичыр до җиргәди жызы, йүнзун мә җянгуә».

Муса ба хуа фәван, җуангуәчи, да Египет хуоншонди мянчян чўчили. 7Египет хуоншонди гуанжынму ги хуоншон фәди:

– Җыгә жын хан вон җисы җәмә замуни? Ни ба нэще исраилжын фонкэ, җё таму бэвон тамуди Анлахў Торлячи. Нандый ни хан канбуҗянма, Египет гуй нянкәр ланбодыйли?

8Египетди хуоншон җё Муса лян Харунэ йүанхуэй до тади мянчян, ги таму фәди:

– Хо, ниму чи, бэвон нимуди Анлахў Торлячи. Сый лян ниму ё чини?

9Муса хуэйдади:

– Вәмуди ло-шо, эрнү ду чини, лян йиче ён дэ ню, йинцысы вәму яндин зэ нэтар ё гуә җечи, бэвон вәмуди Җўни.

10Египетди хуоншон фәди:

– Вә на нимуди Җў дў җудини: вә бу җё ниму ба нимуди щифузы лян ваму линшон зу! Ниму яндин ю ха вонщённи. 11Бу, будыйчын! Ниму дан щён бэвон нимуди Җўчи, вә гуон җё нимуди нанжын чини.

Хуоншон ба җыгә хуа фәба, зу ба Муса лян Харунэ җуйчўчили. 12Йиху Җў ги Муса фәди:

– Ни ба шу җочў Египет чынкэйихар, җё хуончун ба чүан гуйҗя җанман. Таму лэ, ба дишон җонди йиче цо чыдёни; зочян лынзы ба са мә дасы, хуончун ба шынхади ду чыдёни.

13Муса ба җўгунзы җочў Египет дифоншон чынкэлихар. Җў җё дун фын гуачелэ, гуадо Египет гуйҗянили. Җыгә дун фын җынҗыр гуали йитян дэ йиванщи; ган до ганзо, фын ба хошо хуончун гуадилэли. 14Хуончун доли Египетди йиче дифоншонли. Чян-ванди хуончун ба дипизы пуманли. Җыму дуәди хуончун зэ җыгә дифоншон зочян мә йүгуә, йиху е мә йүгуә. 15Хуончун зу нэму дуәди йимяр, таму ба чүан димян гэчўли, сыҗу-баха ду хидёли! Таму ба тандониди лынзы мә дасыди йиче цо лян фушонди готян ду чыдёли. Египетди йиче дифоншон лян йигә люцоцор дэ йигә фуеер ду мә шынха. 16Египетди хуоншон хуонхуон-монмонди ба Муса лян Харунэ кә җёдилэ, ги таму фәди:

– Вә ги ниму бэвонди Анлахў Торля дэ ги ниму ганли гўнахарли! 17Щүанзэ чин ниму ба вәди гўнахар җы йихуэй е фоншә! Ниму читоди җё ниму бэвонди Анлахў Торля ба җыгә бэля да вә гынчян җәгуәчи+.

18Муса да Египет хуоншон гынчян чўчи, читоли Җўли. 19Җў җё щифын гуачелэли; җыгә да фын ба йиче хуончун гуадо Хунхэ литули. Зу җымуҗя Египет дифоншон йигә хуончун ду мәюли. 20Кәсы Җў җё Египет хуоншонди щин кә ниндёли, та мэщин ба исраилжынму фонкэ.

Ди җюгә бэля – хинан

21Йиху Җў ги Муса кә фәди:

– Ни ба шу җочў тян чынкэйихар, да хинан ба чүан Египет зонянни.

22Муса ба шу җочў тян чынкэлихар, да хинан ба чүан Египет зонянли сан тян. 23Египетжынму йигә ба йигә канбуҗянли, сан тян таму зэ занди вәршон мә дунтан. Кәсы исраилжынму җўди дифоншон ю гуонлённи. 24Египетди хуоншон ба Муса җёлэ, фәди:

– Чи, бэвон нимуди Анлахў Торлячи! Ба нимуди нүжын лян ваму ду линшон чи; кәсы җё нимуди ню, ён яндин шындо җытар.

25Муса хуэйдади фәсы:

– Бу, будыйчын! Ни яндин ги вәму ё ба җү гўрбаниди дэ шо гўрбаниди сынлин гигини, җё вәму ги Анлахў Торля хохор ба гўрбани җүги. 26Вәму ба йиче сынлин ё нашон зуни, йигә ду бу нын шынха. Вәму яндин гәҗя ги Анлахў Торля ба җү гўрбаниди сынлин ё җянгини. Хан мә до нэтарди зычян, вәму бу җыдо, ба нагә сынлин ё ги Анлахў Торля җүгини.

27Кәсы Җў җё Египет хуоншонди щин кә ниндёли, та мэщин ба исраилжынму фонкэ. 28Хуоншон ги Муса фәди:

– Ни да җытар гун! Бә җё вә зэ җян нили. Вә зэ йихуэй ба ни дан канҗян, ни вучонни!

29Муса фәди:

– Ни фә дуйдини: җыншы ни зэ бу җян вәли.

11

Ди шыгә бэля – тушузымуди вучон

11^1Җў ги Муса кә фәди:

– Вә ги Египетди хуоншон лян тади минжын дафа линйирди йигә бэляни. Йиху та яндин ба ниму фонкэни, хан ба ниму ду да җытар ганчўчини. 2Ни чи, ги исраилжынму фәги, җё таму да линҗү гынчян ба җин-йин дунщи ёшон.

3Җў җё египетжынму тэнэ исраилжынмуни. Египетди гуанжынму лян минжын е тэнэ Мусадини, сылёнди тасы йигә вида жын. 4Муса ги Египетди хуоншон фәди:

– Җў җымуҗя фәдини: «Җиргә бан-ени Вә да Египетди җунҗянни зугуәчини. 5Египетди мый йиҗязыди ту йигә эрзы ду вучонни: да щянзэди хуоншонди ту йигә эрзышон датур, йичыр до зэ мәфонни мә мянди нўнүди ту йигә эрзышон. Йиче сынлинди тушузы е сыдёни. 6Египетди дифоншон мангәчўр нын тинҗян дакў-луанхуди шынчи; җымугә сынза юцу Египет хан мә йүгуәни, вонху е бу йүли. 7Кәсы исраилжынму җяниди гувазы җочў жын дэ сынлин ду бу чў шынли! Нэхур ни зу җыдони: Вәсы Җў! Вә ба египетжынму лян исраилжынму фынкэни».

8Линйир Муса фәди:

– Дансы ниди гуанжынму до вәди мянчян лэ, гуйха, читоди җё вә лян вәди минжын да җытар зудё, нэхур вә цэ да җытар зудёни.

Муса чихынхынди да Египет хуоншонди мянчян зудёли. 9Җў зочян ги Муса фәгуә:

– Египетди хуоншон бу тин ниди хуа, зу җымуҗя Вә зэ Египет хан нын щян дуәйүди кэрамэти.

10Муса лян Харунэ зэ Египет хуоншонди мянчян щянли җыщезы кэрамэти, кәсы Җў җё хуоншонди щин ниндёли, хуоншон ба исраилжынму да тади гуйҗяни мә фонкэ.

12

Исраилжынмуди Пасха җечи

12^1•Җў зэ Египет ги Муса лян Харунэ фәди:

– 2Ба җыгә йүә суанчын нимуди җынйүә[*]. Да җыгә йүә дашон щин нян кэтурни. 3Ниму ги исраилжынму ду фәги: җы йүәди ди шы тян җё мый йиҗязыди җонгуйди яндин ви тади җящя җян йигә ёнгозы хуэйҗәсы җүлүгозы. 4Тади җящяди жынкузы дан шо, ба йигә ёнгозы йиха чыбушон, нэхур җё та лян тади дин җинди линҗү җочў җяни ю җи ку жын, зу ба ёнгозы фынкэ. Җяни җигә жын нын чышон, зу җочў нэ җигә жынфур фынкэ. 5Сынлин литу ниму яндин ё җянчўлэ йигә йисуйди, мәю дуанбянди гун-ёнгозы хуэйҗәсы гунҗүлүгозыни. 6Җё җыгә сынлин зэ нимуди җяни шындо җыгә йүәди ди шы сы тянди хили. Йиху җё йиче исраилжын ба гәҗя щүхади сынлин зэдё+. 7Зэ сыйҗяди җяни чы жу, минжын зу ба нэгә фонзыди лёнханиди мынкуон лян мынкуон готу на зэха ёнди ще ё мәдёни. 8Нэ йиванщи таму ба ёнжу зэ хуәшон ё кофу, чыдёни; лян кў цо дэ мәю җёмянди мәмә ё чыни. 9Ба ёнжу яндин ё кофуни, бу нын чы сын жу, е бу нын чы зэ фи литу җўхади жу. Ниму яндин ё чы хўлун кохади ёнгозыни, лян ту, туйбазы дэ йиче чончон-дўдў. 10Ниму бу нын ба шынхади жу гәдо ди эртян. Жу дан мә чышон шынхали, хили ба та яндин ё зэ хуә литу шодёни. 11Ниму чыкэли, ёни ба дэзы лыйшон, җүәшон ба хэ чуаншон, шуни ба җўгунзы нашон, куэкуэди ё чыни – җысы Җўди Пасха җечи.

12Нэ йиванщи Вә зугуә Египет, ба йиче тушузы – эрвазы дэ сынлинди гун тушузы ду садёни. Вә ги таму зыгини: Египетди йиче хўдаму бу җы сыса. Вәсы Җў!+
13Мынкуоншонди ще зусы ниму зэ нани җўди җихо. Вә канҗян җыгә ще, зу да нимуди фонзы гынчян зугуәчини. Вә зуй египетжынмуди сыхур, ба ниму йидяр ду бу хэ. 14Ниму няннян яндин ё гуә җыгә җечини, ви Җў зунхў тани. Нимуди хубый е яндин ё зунхў җыгә җечини – жысы Вә ги ниму гиха йинаварди фалү.

Мәю җёмян мәмәди җечи

15Җў хан фәди:

– Җы чи тян литу ниму бу нын чы ю җёмянди мәмә, гуон ё чы мәю җёмянди мәмәни. Да ту йитян дашон, ниму зу ба җяниди йиче җёмян чүдё. Сый җы чи тян литу дан чы ю җёмянди мәмә, ба тади минзы яндин да Вәди минжынди җунҗянни чүдёни. 16Ту йитян дэ ди чи тян ниму шудо йидарни бэвон Хўда. Җы лён тян, чўгуә шәлү чыди, ниму са хуә ду бу нын ган. 17Ниму ё зунхў җыгә мәю җёмянди мәмә җечини, йинцысы зу җы йитян Вә ба нимуди йиче зў да Египет линчўлэли. Ниму лян нимуди хубый яндин ё зунхў җыгә җечини – җысы Вә ги ниму гиха йинаварди фалү. 18Да ту йигә йүәди ди шы сы тян хушон дашон, до ди эршы йитянди хушон, ниму бу нын чы ю җёмянди мәмә. 19Җы чи тян литу ниму җяни бу нын гә җёмян. Чы ю җёмян чыдиди жын булүн бынгуйҗя сын-ёнхади хуэйҗәсы вэгуйжын еба, ба тамуди минзы яндин да Вәди минжынди җунҗянни чүдёни. 20Ниму бу нын чы ю җёмянди чыди; ниму җўди йиче дифоншон ду ё чы мәю җёмянди мәмәни.

Исраилжынму ту йихуэй гуәли Пасха җечили

21Муса ба исраилжынди йиче ложын җёдилэ, ги таму фәди:

– Җё мый йиҗязыди җўжын җянчўлэ йигә ёнгозы, ба та зэдё, ниму гуә Пасха җечичи. 22Ниму ба зэдёди ёнгозыди ще додё пынпынзыни, на йиба иссоп цо, ба та зэ җыгә ще литу мыншы, йиху ба мын лян мынкуон готу на ще мәдё. Йичыр до ди эр тян ганзо сый ду бә чў мын+. 23Җў са египетжынмуди сыхур, ба мынкуоншон лян мын готу мәхади ще канҗян, да җытар зугуәчини. Җў җё хэ минди тянщян бу җин нимуди җя, ба ниму бу дасы. 24Ниму лян нимуди эрзыму яндин ба җыще фынфу, зущён фалү йиён, ё зунхўни. 25Җисы ниму до Җў ги ниму щүхади дифоншонли, ниму ё зунхў җыгә җечиди ганбанни. 26Нимуди эрнү дан вын ниму: «Җыгә куйчын ю са йисыни?»+
27Ниму ё хуэйдани: «Җысы ги Җў җүди Пасха[*] җечиди гўрбани, йинцысы Та зэ Египет да исраилжынмуди җя гынчян зугуәчили. Җў ба египетжынму дасыли, кәсы ба замуди мин җюхали».

Исраилжынму гуйха бэвонли Җўли. 28Таму зу җочў Җў ги Муса лян Харунэ гихади фынфу ганли.

Ба Египетди тушузы-эрвазы ду садёли

29Бан-ени Җў ба египетжынмуди йиче тушузы-эрвазы садёли: да щянзэди хуоншонди ту йигә эрзы дашон йичыр до банфонзыни зуәди фанжынмуди тушузышон. Ба йиче сынлинди тушузы е дасыли. 30Хили Египетди хуоншон дэ тади гуанжынму лян чүан гуйҗяди минжын ду җинщинлэли. Египетди сыҗу-бахани нын тинҗян дакў-луанхуди шынчи, йинцысы мый йиҗязы вучон жынли. 31Египетди хуоншон хили зу ба Муса лян Харунэ җёдилэ, ги таму фәди:

– Куэ да җытар зу! Ниму лян нимуди исраилжынму куэкуэди да вәди гуйҗяни чўчи. Җочў нимуди йиче чито бэвон нимуди Анлахў Торлячи! 32Ба нимуди ёнчүн дэ нючүн ду ёшон чи. Ниму ги вә е панвонгә хо.

33Египетжынму ба исраилжынму цуйди, җё куэкуэди да тамуди гуйҗяни зудёни, таму фәди:

– Ниму дан бу зу, нэхур вәму ду вучонни.

34Исраилжынму ба мәю җёмянди мян гәдо хуәмян пынни, на йишон гуәчў (нэгә сыхур таму хан ги җыгә мян литу мә гә җёмян), быйдо җягуэзышонли. 35Таму җочў Муса гихади фынфу зэ египетжынму гынчян ёли җин-йин дунщи дэ йишонли+. 36Җў җё египетжынму тэнэ Тади минжынни. Исраилжынму ё са, египетжынму зу гили сали. Зу җымуҗя исраилжынму ба египетжынмуди фугуй нашон зули+.

Исраилжынму да Египет чўлэли

37Исраилжынму да Раамсес чынпуни чўлэ, бущин йичыр зудо Сокхоф дифоннили. Бу суан нүжынму лян ваму, гуон нанжын ю любый чян жынни+. 38Исраилжынму ёди ню дэ ён да Египет зули. Лян таму йидарни хошо данлин минзўди жын е чўлэли. 39Зэ лўшон таму да Египет начўлэди мәю җёмянди мян луәли мәмәли, йинцысы египетжынму ба таму куэкуэди да нэтар ганчўчили, таму ба данлин чыди ду мә шелү бянйи.

40Исраилжынму зэ Египет җўли сыбый саншы нян+. 41Сыбый саншы нян гуәлиди нэйитян, Җўди минжынди зў йиман да Египет чўлэли. 42Җы йиванщи Җў гәҗя бохўли исраилжынмули, ба таму да Египет линчўлэли. Җысы Җўди йиванщи! Исраилжынмуди йибыйзы гын йибыйзы җы йиванщи ё бу фиҗё.

Замуҗя ё гуә Пасха җечини

43Җў ги Муса лян Харунэ фәди:

– Җысы Вә ги ниму гихади Пасха җечиди фалү: данлин минзўди жынму бу нын чы җыгә Пасха җечиди ёнгозы. 44Ниму ги мэхади нў яндин ё зў суннэтини, йиху та цэ нын чы җыгә ёнгозыди жуни. 45Зэ ниму җяни дон киди данлин минзўди жын лян гўха зўхуәди жын е бу нын чы җыгә Пасха җечиди жу. 46Ниму ба җыгә жу яндин ё зэ җяни чыни, вон вэту бә начўчи. Ба ёнгозыди гўдў йигә ду бә җәхуэ+. 47Йиче исраилжын ё зунхў җыгә җечини. 48Мә зў суннэтиди жын бу нын чы җыгә жу. Зэ ниму җунҗянни җўди нагә вэгуйжын дан щён зунхў Пасха җечиди куйчын, ниму яндин щянтуни ги тади җяниди йиче нанжын ба суннэти ё зўдёни. Зу җымуҗя таму чынха зущён сын-ёнхади исраилжынни, нэхур таму цэ нын чы Пасха җечиди ёнгозы. 49Мый йигә сын-ёнхади исраилжын лян ниму җунҗянни җўди вэгуйжын йимур-йиён ё зунхў җыгә фалүни+.

50Исраилжынму ду зунли Җў чечў Муса лян Харунэ гихади фынфули. 51Җў зу нэйитян ба исраилжынму да Египет линчўлэли.

13

«Ниму ба җы йитян җиха»

13^1Җў ги Муса фәди:

– 2Ниму ба йиче тушузы ги Вә ё гигини, йинцысы исраилжынмуди ту йигә эрзы лян сынлинди тушузы дусы Вәди+.

3Муса ги исраилжынму фәди:

– Ниму ду ба җы йитян ё җихани. Җиргә ниму да Египет зудёли – җысы ниму донли нўди дифон. Җиргәсы Җў на Тади да лилён ба ниму линчўлэди жызы. Ниму бу нын чы ю җёмянди мәмә. 4Ниму да Египет чўчиди җы йитянсы җынйүә[*], – җы зусы ту йигә йүә. 5Җў зочян ги нимуди зўзў-быйбый дўли җу ба хананейжынму, хеттейжынму, аморрейжынму, евейжынму дэ иевусейжынму җўди дифон ги ниму гигини. Җисы Җў ба ниму линдо тон нюнэзы дэ фынмиди фуҗү дифоншон, ниму ё няннян гуә җыгә җечини. 6Чи тян литу чўгуә мәю җёмянди мәмә ниму бә чы данлин мәмә, йиху ди чи тянди нэйитян ниму ё гуә җыгә җечини, җинян Җўни. 7Җы чи тян литу ниму яндин ё чы мәю җёмянди мәмәни. Ниму җўди дифоншон бу нын гә җёмян хуэйҗәсы ю җёмянди мәмә+. 8Җечи датурди нэйитян ни ё ги эрзы пәщёни: «Заму гуә җыгә җечиди йинйирсы Җў ба заму да Египет җефончўлэди сыхур, щянли вида кэрамэтили». 9Ни гуә җыгә җечиди сыхур, җыгә ги ни зущён зэ ниди шушон дэ бынлушон дэди йигә җихо йиён, җё ни йинавар нян дэ щищүә Җўди фалүни, йинцысы Җў на Гәҗяди да лилён ба заму да Египет линчўлэли+. 10Ниму ё няннян зэ динхади җыгә сыхуршон гуә җыгә җечини.

Тушузыму либянди фынфу

– 11Җў зочян ги заму лян замуди зўзў-быйбый дўли җули, Та ба заму линдо Ханаан дифоншонни. 12Йинви нэгә ни ба йиче тушузы яндин ги Җў ё җүгини. Мый йигә сынлинди гунтушузы есы Җўди. 13Кәсы ба лүди гунтушузы ни на ёнгозы ё хуангуәлэни. Ни дан на ёнгозы ба та бу хуангуәлэ, нэхур яндин ба лүвазыди бәзы ё җәхуэйни. Ни яндин ё ба ниди ту йигә эрзы е хуангуәлэни. 14Вонху нимуди эрзы вын нимуни: «Җыгә ю са йисыни?» Ни җымуҗя хуэйда: «Җў ба вәму на да лилён да Египет – вәму дон нўди дифоншон – линчўлэли+. 15Нэхур Египет хуоншонди щин ниндёли, ба вәму бу фонкэ, Җў ба Египетди тушузыму – да жынди ту йигә эрзы дашон йичыр до сынлинди тушузы – йиче ду дасыли. Йинви җыгә вәму ба йиче сынлинди гунтушузы ги Җў җүгидини, ба ту йигә эрзы ду хуангуәлэдини». 16Ни зунхў җыгә фынфу, йинцысы җыгә ги ни, зущён зэ ниди шушон лян бынлушон дэди йигә җихо йиён, җё ни җиха: Җў на Гәҗяди да лилён ба заму да Египет линчўлэли.

Йүнцэ җўзы дэ хуә җўзы

17Египетди хуоншон ба исраилжынму фонкэди сыхур, Хўда ба таму да филистимжынмуди дифон, да нэгә җелўшон мә лин. Хўда фәди:

– Дансы пащён Вәди минжын пынҗян даҗонди сычин, таму щинни хухуэйни, йүанхуэй щён хуэй Египет чини+.

18Йинви җыгә Хўда ба таму да йүан лўшон, зугуә савә вон Хунхэ линшон зули. Исраилжынму нади җүнчи да Египет чўлэ, кәҗя шәлүди да җонни. 19Муса ба вучонлиди Юсуфди гўдў нашон зули, йинцысы Юсуф вучонди зочян җё исраилжынму зэ тади мянчян дўли җули, фәсы:

– Хўда җю ниму минди сыхур, ниму яндин ба вәди гўдў да җыгә вәршон лян ниму йидарни нашон зу+.

20Исраилжынму да Сокхоф дифоншон зудё, доли Ефам дифоншонли, зэ нэтар таму зали йигә йинпан. Җыгә вәр зэ савәди бянҗени+. 21Быйтян Җў зэ йүнцэ җўзыни зэ таму туни зуди, зы лўдини; хили Җў зэ хуә җўзыни зэ тамуди туни зуди, на хуә ги таму җолёндини. Зу җымуҗя җё таму йитян, йиванщи нын зу лў+. 22Быйтян йүнцэ җўзы, хили хуә җўзы бу тынди зэ таму туни зудини.

14

Исраилжынму гуәли Хунхэли

14^1Җў ги Муса фәди:

– 2Ни чи, ги исраилжынму фәги, җё таму җәгуәлэ, зандо Пи-Гахироф дифонди дуймянзы, Мигдол дифон лян Хунхэди донҗунни, ко Ваал-Цефон гынчян. Ба йинпан задо Хунхэ гынчян+. 3Египетди хуоншон сылёнди, исраилжынму мили лўли, савә ба таму дончўли. 4Вә җё хуоншонди щин ниндёни, та чўлэ, җуй нимуни. Вә ба Египетди хуоншон лян тади җүндуй дабэни. Нэхур таму зу тэнэ Вәни, җыхани – Вәсы Җў!

Исраилжынму зу җымуҗя ганли. 5Египетди хуоншон тинҗян исраилжынму кәҗя подёли, та лян тади гуанжынму щинни хули хуэй, фәди:

– Заму ганли йигә са сычин?! Заму җё исраилжынму подёли, җыхур заму ба җыщезы нў дюдёли!

6-7Египетди хуоншон шонли мачә, ба лин җүндуйди җүнгуан дэ җүндуй җёдилэ, лян любый дин ходи мачә дэ Египетди йиче данлинди мачә йидарни да Египет чўлэли. 8Җў җё Египет хуоншонди щин ниндёли; хуоншон чўлэ, җуй исраилжынмудини еба, исраилжынму ту нади гогорди, йидяр ду мә хэпа да Египет зудёли+. 9Египетди җүндуй, йиче ма, мачә лян машон чиди җүнжынму ба исраилжынму зэ Хунхэ бонгәрни няншонли. Тамуди йинпан зэ җытар задини; нэгә вәр ко Пи-Гахироф дифон гынчянни, зэ Ваал-Цефон дифонди дуймянни. 10Исраилжынму йиканса: Египетди хуоншон лян җүндуй ба таму җуйшонли, тэ хэли пали, зу читоди җё Җў ба тамуди мин җюхани. 11Таму ги Муса фәди:

– Нандый зэ Египет мәю сун вәмуди вәрма? Ни виса ба вәму линдо җыгә савәни вучонлэли? Ни ба вәму да Египет линчўлэ, ни кан, ни ганлигә са сычин! 12Нандый вәму чўлэди сыхур ги ни зочян ба җыгә нын йүди сычин мә фәгуәма? Вәму ги ни фәли: «Ни бә гуан вәмуди сычин, җё вәму зэ Египет дон нўчи до вәмушон ходихын». Зэ Египет йинавар дон нў би зэ савәни вучонди чёнщёр!

13Муса хуэйдади:

– Ниму бә хэпали! Занди вынвырди. Җиргә ниму канҗянни, замуҗя Җў җю нимуни! Ниму ба җыще египетжын йүнзун зэ бу җян. 14Җў ви ниму җынҗандини; ниму гуон ё нанвынхани+.

15Җў ги Муса фәди:

– Ни виса лади кўшыр чито Вәдини? Ни җё исраилжынму вончян зу. 16Ни ба ниди җўгунзы начелэ, җочў хэзы чынкэйихар. Хэниди фи фынкэни, исраилжынму да ганнан дишон нын зугуәчи. 17Вә җё египетжынмуди щинчон ниндёни, йинви җыгә таму җиндо хэ литу җуй нимуни. Кәсы Вә ба Египетди хуоншон, ба тади җүндуй, мачә лян чи мади җүнжын ду дабэни. Таму тэнэ Вәни! 18Вә ба таму дабэди йиху, таму зу җыдони – Вәсы Җў!

19Хўдади тянщян зочян зэ Исраил дуйвуди туни зудилэ, щүанзэ зандо Исраил дуйвуди хутули. Йүнцэ җўзы е зандо Исраил дуйвуди хутули, 20зандо египетжынму лян исраилжынмуди җунҗяннили. Ги египетжынму йүнцэ чынха хинанли, кәсы ба исраилжынму җолёнли. Йинви җыгә җынҗыр йиванщи Египетди җүндуй мәдый до исраилжынму гынчян. 21-22Муса җочў хэ ба шу чынкэлихар, Җў зу на дунфын ба хэниди фи гуатуәли. Дунфын гуали җынҗыр йиванщи, фи фынкэли, зущён лёнтў чён йиён, занхали, хэ дизы ганли. Исраилжынму да ган дизышон гуәли хэли. 23Египетжынму җуй исраилжынмудини, таму лян ма, мачә дэ машон чиди җүнжынму е ду җинли хэзы литули. 24Тян лёнди зычян, Җў да хуә җўзы лян йүнцэ җўзы литу ба Египет җүндуй вонлихар, җё таму йиха ду луанхуонли. 25Җў җё Египет мачәди гўлў нондё ни литули, гўлў бу җуанли. Египетжынму фәди:

– Җў ги исраилжынму бонмон да замудини. Заму куэкуэди да тамуди мянчян ё пони!

26Җў ги Муса фәди:

– Ни ба шу җочў хэзы чынкэ, җё фи йүанхуэй хәдо йидарни, ба египетжынму лян тамуди мачә дэ машон чиди җүнжынму ду янсычи.

27Муса ба шу җочў хэ чынкэли, ганзо хэниди фи йүанхуэй хәдо йидарнили, зущён зочян йиёнли. Египетжынму җочў да филон подини, Җў ба таму ду зэ хэ литу янсыли. 28Хэниди фи, зущён зочян йиён, до йидарнили, ба йиче җуй исраилжынмуди мачә, чимади җүнжынму лян Египетди җүндуй янсыли – йигә ду мә шынха. 29Исраилжынму да хэди гандизышон зуди сыхур, фи фынкэдини, зущён лёнтў чён йиён. 30Нэйитян Җў ба исраилжынмуди мин да египетжынмуди шуни җюхали. Исраилжынму җянли: египетжынмуди мэти зэ хэяншонни. 31Исраилжынму канҗян замуҗя Җў на гәҗяди да лилён ба египетжынму дабэли, таму хэпади тэнэли Җўли, ба Та дэ Тади хуәҗи Муса щинфули.

15

Муса дэ Мариамди чүзы

15^1Муса лян исраилжынму ги Җў чонлигә чүзы:

Вә куаҗён Җўни,
йинцысы Та ба вида дыйшын налэли!

Та ба Египетди ма дэ машон чиди җүнжынму эрдё хэ литули!

2Җўсы вәди Бохўҗя;

Та ба вәди мин җюхали!

Тасы вәди Хўда, вә щён куаҗён Тани!

Тасы вәди дадади Хўда, вә щён куаҗён Тани!

3Җўсы Җүнжын;

«Җў» – зусы Тади минзы!

4Та җё Египетди җүндуй дэ тамуди мачә дедо хэ литули,
ба дин ходи җүнгуанму зэ Хунхэ литу янсыли!

5Шын хэ ба таму гэчўли,
зущён шыту йиён, ба таму яндё хэ дизынили!

6Җў! Ниди юшу ю бибучынди да лилённи!

Җў! Ниди юшу ба дуйтуму да суйли!

7Ни на вида лилён ба фанчелэди жынму дабэли!

Ниди чи ба таму, зущён хуә шо мыйцоди йиён, шодёли!

8Ни җочў хэзы чуйли йику чи, фи дуйдо йидарни,
зущён чён йиён, занхали!

Хэ дизы гандёли.

9Дуйту фәди: «Вә щён ба таму няншон җуачўни.

Ба тамуди фугуй суйбяр чёншон, фынкэни.

Вә ба до начўлэ, ба таму ду садёни».

10Җў! Ни гуон чуйли йику чи,
хэ зу ба египетжынму янсыли!

Таму, зущён щила йиён, яндё шын фи литули!

11Җў! Зущён лян Ни йиёнди, хан ю Видади Хўданима?!

Сый хан, зущён Ни йиён, гуйҗун дэ сынза?

Сый хан, зущён Ни йиён, нын щян кэрамэти+?

12Ни ба Ниди юшу чынкэли,
дитў ба дуйтуму мэчўли!

13Ни ба Ни җюхади җыгә минжын на йүнзун гэбудёди нэчин линдини!

Ни на Ниди да лилён ба таму вон Ниди гуйҗун дифоншон линдини.

14Минзў тинҗян, зу хэли па, луанхуонли.

Филистимжынму дали лынҗанли.

15Ба Едом дифоншонди вонзыму хаҗинли;
сынза ба Моав дифоншонди линшужынму җуачўли;

Ханаан дифоншон җўди жынму пәфанхали+.

16Сынза дэ хэпа ба таму җуачўли!

Җў! Таму канҗян Ниди да лилён
хэпади, зущён шыту йиён, зандини,
дынди, җисы чынха Ниди минжын
да тамуди мянчян зугуәчини!

17Ни ба Ниди минжын линдо Ниди го саншон, ба таму, зущён фу йиён, зэдо нэтар!

Нэсы Ни, Җў, ги Ни Гәҗя җянчўлэди җўди вәр,
зусы Ни Гәҗя щюгэхади гуйҗун Сы!

18Җў! Ни йинаварсы Хуоншон,

Ниди Хуоншонди чүанли йүнзун бу ван.

19Исраилжынму да ган дишон гуәли хэзыли, кәсы Египетди мачә, ма дэ машон чиди җүнжынму җинли хэ литуди сыхур, Җў җё фи хәчў ба таму ду янсыли.

20Харунэди җеҗе Мариам нүшынжын шуни ба балагўр нашон, данлин нүжын лян та йидарни йихани да балагўрдини, йихани тё тёвудини+. 21Мариам ги таму чонтуәли:

– Заму ё куаҗён Җўни,
йинцысы Та ба вида дыйшын налэли!

Та ба Египетди ма дэ машон чиди җүнжынму ду эрдё хэ литули!

Мерра дифоншонди кў фи

22Йиху Муса ба исраилжынму да Хунхэ гынчян линшон зудё, доли Сур савәнили. Зэ җыгә савәни таму зули сан тян, зобуҗуә хәди фи+. 23Таму доли Мерра дифоншонли, кәсы нэтарди фи е хәбучын, йинцысы фи кўдихын. Йинви җыгә ба нэгә дифон җёди Мерра[*]. 24Исраилжынму гондо Мусади вынли тали:

– Җё вәму хә сани?

25Муса читотуә Җўли, Җў зу ба йикуэзы муту ги та зыгили. Муса ба муту нашон, эрдё фи литу, фи донвәр кәҗя нын хәли. Җў зэ нэтар ба Тади фалү дэ минлин ги таму гигили, хан зэ нэтар ба таму зыянли. 26Анлахў Торля фәсы:

– Ни дан тин Вәди хуа, зэ Вәди мянчян ган гундо, зунхў Вәди минлин, нэхур Вә на египетжынму шухади йигә бэля ду бу зуйщин ни, йинцы Вәсы канхо ниди бинди Җў!

27Йиху исраилжынму доли Елим дифоншонли; нэтар ю шы эргә фичүан лян чи шыгә мизорфуни. Таму зэ фи бонгәрни ба йинпан захали+.

16

Манна лёншы лян нанчун чёр

16^1Исраилди йиче минжын да Елим дифоншон чишын зудёли. Таму да Египет чўлэ ди эргә йүәди шыву тянди нэйитян доли Син савәнили. Таму занди җыгә вәр зэ Елим лян Син савәди донҗуннини+. 2Исраилжынму зэ җыгә савәни гондо Муса дэ Харунэли, 3ги таму лёнгәр фәди:

– Җў зочян дан ба вәму зэ Египет дасы – җыгә до вәмушон дуәму хо! Зэ Египет вәму зэ жу гуә гынчян зуәдилэ, дўзы йинавар чы бодини. Кәсы ниму ба вәму линдо җыгә савәни, щён җё вәму зэ җытар вәсынима+?

4Җў ги Муса фәди:

– Вә ги ниму да тяншон ги чыдини. Җё минжын мый йитян чўчи, нэйитян сыйүн дуәшо лёншы, зу шу дуәшо. Җымуҗя Вә нын зыян таму, кан таму ба Вәди фынфу зунхўнима бу зунхў. 5Ди лю тянди нэйитян җё таму ба лён тянди лёншы шуха, ба чыди шәлүха.

6Муса лян Харунэ ги исраилжынму фәди:

– Җў ба ниму да Египет линчўлэли – ниму ба җыгә җиргә хушон зу җыдохани. 7Миргә ганзо йизор ниму ба Җўди лилён дэ гуонлён канҗянни. Та ба нимуди гондо кәҗя тинҗянли. Сый дансы гондо вәму, та гондо Җўдини!+

8Муса кә фәди:

– Җў хушон ги ниму ги жуни, ганзо ги ниму ги чыбоди лёншыни, җё ниму разыни, йинцысы Та кәҗя тинҗянли, замуҗя ниму гондо Тадини. Ниму дан гондо вәму, шыдашы җы зусы ниму гондо Җўдини!

9Муса ги Харунэ фәди:

– Ни чи, җё йиче исраилжын шудо йидарни, зандо Җўди мянчян, йинцысы Та кәҗя ба тамуди гондоди хуа тинҗянли.

10Харунэ ги Исраилди йиче жын фәхуади сыхур, таму ба ту җуангуәчи җочў савәни йиканса, мынмынди ба Җўди гуонлён зэ йүнцэ литу канҗянли. 11Җў ги Муса фәди:

– 12Вә кәҗя ба исраилжынмуди гондо хуа тинҗянли. Ни ги таму фәги: хушон таму чы жуни, ганзо чы чыбоди лёншыни. Җымуҗя таму зу җыдони, Вә, Анлахў Торлясы, тамуди Җў!

13Хушон йида чүн нанчун чёр фидилэ, луәдо дипизышон, ба йинпан ду пудёли. Ганзо лўфи луәдо йинпанди сыҗу-баханили+. 14Лўфи гандёди йиху, савәниди димяншон пули йицынзы, зущён хили луәхади фон йиёнди, бә пянпяр дунщи. 15Исраилжынму ба җыгә дунщи канҗян, бу җыдо җыгәсы са, зу йигә вын йигәдини:

– Җысы са-я?

Муса ги таму фәди:

– Җы зусы Җў ги ниму гихади лёншы. 16Җў зочян гиди фынфу: ниму ду ё шу җыгә дунщини; мый йигә жын гәҗя нын чы дуәшо, та зу ё шу дуәшони. Мый йиҗязыди йикузы жын гуон нын шу лёнгә кило+.

17Исраилжынму җочў гихади фынфу ганли: ющезы жын шуди дуә, ющезы жын шуди шо. 18Жынму лён җыгә дунщиди сыхур йиканса: сый шуди дуә, та мәю дуәйүди; сый шуди шо, ги та гули. Мый йигә жын нын чы дуәшо, та зу шули нэмущер. 19Муса ги таму фәди:

– Бу җун җё сый ба җыгә лёншы шындо ди эр тян.

20Кәсы ющезы жын мә тин Мусади хуа, люхалищер лёншы. Доли ди эр тян ганзо йизор, люхади нэщезы лёншы литу сынли чунли, юли чу видоли. Җымуҗя ганди жынму җё Муса чишонлэли. 21Мый йитян ганзо йизор жынму җочў гәҗяди чышу шу лёншыдини. Жәту сэди сыхур, җыгә лёншы зу щёдёли.

22Ди лю тян таму дуәйү шули лёнлэзыди лёншы, мый йигә жын шули сыгә кило. Минжынди йиче линшу ги Муса ба җыгә сычин фәгили. 23Муса ги таму хуэйдади:

– Җў кәҗя гили фынфули: миргәсы заму хуанди жызы. Миргәсы бэвон Җўди гуйҗун шанбэ. Җиргә ниму ё цо сани, зу цоха, ё җў сани, зу җўха, ба шынхади лёншы ги миргә люха+.

24Таму җочў Муса гихади фынфу ганли: ба шынхади лёншы ги ди эр тян люхали, җыще лёншы литу е мә сын чун, е мәю са чу видо. 25Муса фәди:

– Җиргә ниму чы люхади лёншы! Йинцысы җиргәсы бэвон Җўди гуйҗун шанбэ жызы. Ниму зэ йинпан вэту җиргә зобуҗуә лёншы. 26Ниму ё лютян шу лёншыни, ди читянсы шанбэ, нэйитян йинпан вэту са ду мәю.

27Доли ди чи тянди нэйитян, ющезы жын йүанхуэй чўчи зо лёншычили, кәсы таму ба са ду мә зоҗуә. 28Җў ги Муса фәди:

– Ниму до жисы хан бу щён зунхў Вәди фынфу? 29Ниму җиха, Вәсы Җў! Вә ё җё ниму хуан йи тянни, йинви җыгә ди лю тян Вә ги ниму ги лён тянди лёншыни; до ди чи тян, мый йигә жын ё шындо җянини, бә чўчили.

30Йинви җыгә исраилжынму ди чи тян ду хуанхали. 31Исраилжынму ба җыгә лёншы җёди «манна», та зущён кориандрди җунзы, янсый быйбырди, видо зущён лян фынми луәхади бинзы йиён. 32Муса фәди:

– Җў ги заму гиди җымуҗяди фынфу: ба лёнгә кило манна ги замуди хубый люха, җё таму кан: Җў ба заму да Египет линчўлэди сыхур, зэ савәни ги заму гили лёншыли.

33Муса ги Харунэ фәди:

– Ни на йигә гуанзы, ги литу до лёнгә кило манна, гәдо Җўди мянчян. Җысы ги замуди хубый люхади.

34Харунэ җочў Җў ги Муса гихади фынфу ганли. Та ба җыгә гуанзы гәдо хәтун щёнзы гынчян цонхали. 35Исраилжынму ба манна чыли сышы нян, йичыр до таму җўдо Ханаан дифоншонди нэгә сыхур+. 36(Нэхур жынму лён лёншыди фынлён ю эршыгә литр.)

17

Да шыту литу тончўлэди фи

(Фур 20:1-13)

17^1Исраилди йиче жын җочў Җўди фынфу да Син савәни чишын зудёли. Доли Рефидим дифоншон, таму ба йинпан захали; нэтар мәю хәди фи+. 2Исраилжынму кә гондотуә Мусали, таму фәди:

– Вәму конли, ни ги вәму ба фи гиги!

Муса хуэйдади:

– Ниму виса гондо вәдини? Виса ниму зыян Җўдини+?

3Кәсы минжын конли, хан гондо Мусали. Таму фәди:

– Ни виса ба вәму да Египет линчўлэли? Ни щён җё вәму лян вәмуди эрнү дэ сынлин консынима?

4Муса читотуә Җўли:

– Хўда-я! Җё вә лян җыгә минжын замуҗя банни? Таму куэ зу на шыту ба вә дасыни+.

5Җў ги Муса фәди:

– Ни лян җигә исраилжынмуди ложын йидарни зудо минжын туни. Ни шуни ба зочян дали Нил хә фиди нэгә җўгунзы нашон. 6Зэ Хорив санди йи куэ да шытушон Вә зандо ниди мянчянни. Ни ба нэ йикуэ да шыту на җўгунзы дайихар, фи зу тончўлэни, җё жынму хәчи.

Муса зэ Исраил ложынмуди мянчян зу җымуҗя ганли+. 7Ба нэгә дифон җёлигә Масса дэ Мерива[*], йинцысы исраилжынму зэ нэтар зынҗон дэ зыян Җўли:

– Җў хан лян заму зэ йидарнима, мә зэ?

Исраилжынму лян амаликжынму дали җонли

8Амаликжынму лэ, доли Рефидим дифонни лян исраилжынму дакэ җонли+. 9Муса ги Навинди эрзы Иса фәди:

– Ни җянчўлэ җигә жын, шәлүди миргә лян амаликжынму да җончи. Миргә вә ба Хўдади җўгунзы надо шуни, зандо сан динзышонни.

10Навинди эрзы Иса җочў Муса гихади фынфу ганли: чўчи лян амаликжынму дали җонли. Нэгә сыхур Муса, Харунэ лян Ор шонли сан динзышонли. 11Муса дан ба шу зачелэ, исраилжынму ба җон йиндини; та ба шу дан лёхачи, амаликжынму йиндини. 12Кәсы йиху Мусади шу фали, Харунэ лян Ор налэли йи куэзы шыту, җё Муса зуәдо готули. Таму лёнгәр зандо лёнхани йичыр до жәту луәди сыхур, фули Мусади шули. 13Зу җымуҗя Навинди эрзы Иса ба амаликжынму дабэли. 14Җў ги Муса фәди:

– Ни ба җыгә дыйшын щеха, бә җё хубый вондёли, хан ги Навинди эрзы Иса фәги: Вә ба йиче амаликжын ванчүан щёмедёни!

15Муса ги Җў щюгэлигә җү гўрбаниди җуәзы, ги та нанли йигә минзы, җёчын «Җўсы вәди Чи». 16Та фәди:

– Җў дў җудини, Та йинавар лян амаликжынму җынҗанни.

18

Иофор дало Мусалэли

18^1Мусади вэфу Иофор – тасы Мадиан дифоншонди ахун – тинҗянли, Хўда ба исраилжынму да Египет линчўлэди сыхур, ги Муса лян Тади минжын ганли са сычинли+. 2-3Иофор зу лэ, ба Муса далоли, хан линди Мусади щифузы Сепфора (зочян Муса ба тади щифузы шындо вэфуди җянили) лян лёнгә эрзы. Сепфоради йигә эрзыди минзы җёди Гирсам, йинцысы Муса зочян фәгуә: «Вәсы зэ вэгуй җўди лищёнжын». 4Данлин йигә эрзыди минзы җёди Елиезер[*], йинцысы Муса зочян фәгуә: «Вә дадади Хўдасы вәди Бонбан, ба вәди мин җюхали, мә җё Египетди хуоншон ба вә дасы». 5Иофор линди Мусади щифузы лян лёнгә эрзы доли савәнили. Нэтар Муса ба йинпан задо Хўдади гуйҗунди сан гынчянли. 6Иофор җё жынму ги Муса фәли: «Ниди вэфу, ниди щифузы лян лёнгә эрзы лэли». 7Муса тинҗян җыгә хуа, чўчи җейин вэфучили, ба Иофор лўчў щинтынли. Таму йигә ба йигә вынхули, йиху җинли Мусади җонфоннили. 8Муса ба Җў замуҗя җюли исраилжынмуди мин, ги Египетди хуоншон лян тади минжын ганхади йиче сычин ду ги Иофор фәли. Та хан ги вэфу ба исраилжынму зэ лўшон йүхади йиче кўнан либян фәли зэмусы замуҗя Җў ба тамуди мин җюхали. 9Иофор тинҗян җы йиче сычин гощинзали. 10Та фәди:

– Җыган Хўда! Җў да Египетди хуоншон лян тади минжынди шуни ба ниму җефончўлэли! Җыган Хўда! Җў да дон нўди япыйшон ба ниму җефончўлэли! 11Җиргә вә җыдоли: Җў би данлин йиче хўдаму вида, йинцысы египетжынму ба исраилжынму җәмәди сыхур, Җў ба җыще вида сычин ганли!

12Иофор ги Хўда ба шоди гўрбани лян данлин гўрбани җүгили. Харунэ лян Исраилди ложынму лэ, лян та йидарни зэ Хўдади мянчян чыли җыгә гуйҗун чыдили.

Муса ба линшужынму җянчўлэли

(Чунфә фалү 1:9-18)

13Ди эр тян Муса вынли минжынди гуансыли, жынму зэ тади мянчян да ганзо йичыр зандо хушонли. 14Иофор ба җыгә канҗян, вынли Мусали:

– Ни ги җыще жын ган садини? Виса ни йигәр зуәдини, җё жынму да ганзо йичыр до хушон зэ ниди туанйүарни зандини?

15Муса хуэйдади:

– Вә яндин ё җымуҗя ганни, йинцысы минжын до вә гынчян лэ, читоди җё вә вын Хўдади вонщённи. 16Лёнгә жын юли са сычин, зу лэ зо вәдини, җё вә вын тамуди гуансыни, сыйди дуйдини, сыйди цуәдини. Вә хан ги таму пәщё Хўдади фалү дэ минлиндини.

17Иофор фәди:

– Ни җымуҗя мә ган дуйди. 18Ни кан, ни лян ниди минжын фадёли. Ни йигәр ба җыще сычин ганбулё+. 19Ни тинйихар вәди хуа, вә ги ни ги йигә йиҗян, панвонди җё Хўда лян ни зэ йидарни. Ни ё чынха минжынди бёфәни, ба тамуди сычин ги Хўда фәни. 20Ни ба Хўдади фалү дэ фынфу ги таму җётёди пәщёхо, җё таму җыдо, ё ган сани, замуҗя гуә гуонйин жызыни. 21Чўгуә җыгә ни да минжынди җунҗянни җянчўлэ җигә ю бынсыди жын, җё таму ги исраилжынму дон линшу: мый йичян жын литу – йигә линшу; йибый жын, вушыгә жын, шыгә жын ду җё ю тамуди линшу. Ни ё пащён Хўдади, ба нын кочўди, бу чы чянди жынму җянчўлэни+. 22Нэще линшужын са сыхур ду нын вын минжынди гуансы. Ёҗинди сычин либян таму нын вын ни, ба щё сычин гәҗя нын гандё. Зу җымуҗя таму ба ни данди данзы лян ни нын фынкэ, җё ги ни чинчёрха. 23Ни дан җочў Җўди фынфу җымуҗя ган, нэхур ни бу фа, ба минжынди гуансы куэкуэди е нын вындё.

24Муса ба вэфуди җуйи тинли, 25зэ исраилжынму җунҗянни ба ю бынсыди, нын ган сычинди жынму җянчўлэ, җё таму ги мый йичян жын, йибый жын, вушыгә дэ шыгә жын донли линшули+. 26Таму са сыхур ду вын жынмуди гуансыдини, са ёҗинди сы либян вын Мусадини, ба щё сычин гәҗя гандини+. 27Йиху Муса ба Иофор суншон зули, Иофор зу хуэйли та гәҗя җўди дифонли.

19

Исраилжынму зэ Синай сан гынчянни

191-2Исраилжынму да Рефидим дифонни зудёли. Таму да Египет зудё, сан йүә чў йи доли Синай савәнили. Зэ йигә сан гынчян таму ба йинпан захали+. 3Муса шонли сан лян Хўда йүмянчили. Җў да саншон ба Муса ханди, җё та ги Ягўбэди хубый, исраилжынму фәгини:

– 4Ниму кәҗя җянли: Вә, Җў, ги египетжынму ганли сали. Вә ба ниму замуҗя каншудини, зущён муйин ба гәҗяди йинвазы зэ бонзышон быйди, ба ниму надо Вә гынчянли+. 5-6Ниму дан тин Вәди хуа, зунхў Вәди хәтун, нэхур ниму чынха Вәди минжынни. Чүан дун-я дусы Вәди, кәсы гуон нимусы Вә җянчўлэди гуйҗун минжын, нимусы бэвон Вәди ахунму++.

7Муса да саншон халэ, ба Исраилди ложынму җёдилэ, ба Җўди фынфу йиҗү лян йиҗү ги таму фәли. 8Исраилжынму йищин-йиҗиди хуэйдали:

– Вәму җочў Җўди хуа яндин ганни.

Муса ба тамуди хуэйда ги Җў фәгили+. 9Җў ги Муса фәди:

– Вә зэ йүнцэ литу до ни гынчян лэни, җё Вәди минжын тинҗян, Вә лян ни замуҗя фә хуадини, да җыгәшон җё таму йинавар щинфу нини.

Муса ба исраилжынмуди хуа ги Җў фәгили. 10Җў ги та хуэйдади:

– Ни чи, ги минжын фәги: җир лян мир таму ба гәҗя ё зў ганҗинни, ба йишон щиҗинни,+
11до хургә шәлү бянйи, йинцысы нэйитян Вә, Җў, халэ до Синай саншон, җё йиче исраилжын ду нын канҗян Вәни. 12Ни ё зэ санди җувини хуа йигә лўлўзыни, ги минжын фәги: таму бу нын гуә җыгә лўлўзы, бу нын шон сан, е бу нын зэ җыгә сан гынчян зан. Сый ба җыгә сан на җүә ташон, ба та яндин ё дасыни. 13На шыту ба та дасы хуэйҗәсы на җян чуәсы, сый ду бу нын ду тади мэти. Жын хуэйҗәсы сынлин дан мә зунхў җыгә фынфу, ба чуй лабади шынйин тинҗян дан шон сан, ба та яндин ё дасыни.

14Муса да саншон халэ, ги минжын гиди фынфу, җё таму ба гәҗя зў ганҗинни, шәлү бянйи бэвон Җўни. Минжын ба гәҗяди йишон щиҗинли. 15Муса ги таму фәди:

– До хургә ниму ду ё шәлү бянйини; ниму бу нын җин щифузыди фонзы.

16Ди сан тянди ганзо йизор залуйди шын щёнтуәли, шантуә дянли, йикуэ йүнцэ до саншонли, ба зущён чуй лабади да шынйинди щёншын тинҗянни. Йинпанниди жынму тинҗян җыгә сынзазади щёншын, хэпади ду дакэ лынҗанли. 17Муса ба жынму да йинпанни линчўлэ, таму ду җейин Хўдачили. Таму зандо сан гынзы дихали. 18Синай саншон мо яндини, йинцысы Җў зэ хуә литу зандо саншонли. Җыгә ян лян хуәлу литу чўлэди ян йиён. Сан ду җантуәли. 19Җыгә сыхур лабади шынчи йүәщин дали. Муса лян Хўда фәли хуали, Хўда на залуй ги Муса гили хуэйдали. 20Җў зандо Синай санди динзышон, җё Муса шонлэни. Муса зу шонли санли. 21Җў ги та фәди:

– Ни хачи, ги жынму ги йигә ниннинди фынфу: таму бу нын ба ни хуахади лўлўзы зугуәчи кан Вәлэ, бә җё жынму вучонли. 22Ахунму ё щянтуни ба гәҗя зў ганҗинни, йиху цэ нын до Вә гынчян. Таму җымуҗя дан бу ган, Вә зуйщин тамуни+.

23Муса ги Җў фәди:

– Ниди минжын бу нын шонлэ, йинцысы Ни фәли: җыгә сансы Ни җянчўлэди, Ни хан гиди фынфу, җё зэ санди җувини хуа йигә лўлўзыни.

24Җў ги Муса фәди:

– Ни хачи, ба Харунэ линшонлэ, кәсы ахунму дэ минжын бу нын зугуә лўлўзы, до Вә җытар, бә җё Вә ба таму зуйдёли.

25Муса да саншон халэ, доли минжын гынчян, зу ба Җўди хуа ги таму йиман фәли.

20

Шыгә Датянмин

(Чунфә фалү 5:1-21)

20^1•Җысы Хўда фәхади хуа:

– 2Вәсы ни бэвонди Анлахў Торля. Вә зочян ба ни да Египет, ни дон нўди дифоншон линчўлэли+. 3Чўгуә Вә ни ба данлинди хўдаму бә бэвон!+

4Ни җочў тяншон готуди, дишон хуэйҗәсы фи диниди хуәвар ги гәҗя са ёнзы ду бә зў,+
5бә бэвон, е бә фусы таму, йинцы Вәсы ни бэвонди Анлахў Торля. Вә, зущён чыцўди нанжын йиён, сый хэхын Вә, Вә зуйщин тани, е зуйщин тади санбыйзы, сыбыйзыди хубыйни+. 6Кәсы сый нэ Вә, зунхў Вәди минлин, Вәди щин до нэгә жыншон дэ тади хубыйшон вандихын, йичыр до тади ди йичянди быйзышон ванни+.

7Быйкар бә тифә Вәди минзы. Сый дан быйкар тифә Вәди минзы, Вә яндин зуйщин тани+.

8Ни ба шанбэди нэйитян бә вондё зэмусы ё ба җыгә гуйҗунди йитян зунхўни+. 9Лю тян ни зў хуә, са сычин ду нын ган, 10кәсы ди чи тянсы Вә җянчўлэди шанбэ. Җы йитян напа сый: ни, ниди эрнү, нан-нү нў, сынлин хуэйжәсы ниди җяни җўди вэгуйжын – сысый са хуә ду бу нын ган. 11Вә, Җў, лю тянди сыхур ба тян, ди, хэ лян литуди йиче ду зохали, ди чи тянди нэйитян Вә хуанхали. Йинви җыгә Вә, Җў, ги шанбэди җы йитян панвонли бэрэкэтили зэмусы ба җы йитян җянчўлэли.

12Тэнэ ниди нён-лозы, җё ниди гуонйин жызы зэ Вә ги ни гихади дифоншон чынха чонйүанди+.

13Бә дасы жын+.

14Бә ган хўлонди гўнахар+.

15Бә ту сыса+.

16Ги жын бә дон җя гўва+.

17Бә нянжә данлин жынди фонзы, щифузы, нан-нү нў, ню, лү хуэйҗәсы данлинди са.

Минжын хэли пали

(Чунфә фалү 5:22-23)

18Минжын тинҗян залуйди щёншын дэ чуй лабади да шынйин, канҗян шанди дян, саншон җуәди хуә, моди ян – таму хэпазали; зандо лойүанни 19ги Муса фәди:

– Чин ни ги вәму фә хуа, вәму яндин тинни. Хўда дан ги вәму фә хуа, вәму хэпа вучонни!+

20Муса ги таму хуэйдади:

– Ниму бә хэпа, Хўда щён ба ниму зыянйихарни, җё ниму пащёнди тэнэ Тани, тин Тади хуани, бу ган гўнахарни.

21Кәсы минжын хан зэ лойүанни зандини, гуон Муса йигәр вончян зули, җинли Хўда занди хи йүнцэ литули.

Шо гўрбаниди җуәзы либянди фалү

22Җў ги Муса гиди фынфу:

– Ни ги исраилжынму җымуҗя фә: «Ниму канҗянли: Вә, Җў, замуҗя да тяншон лян ниму фәли хуали. 23Чўгуә Вә, ни ги гәҗя на җинзы хуэйҗәсы йинзы бә зў данлинди хўдаму, е бә бэвон таму. 24Ниму на тў ги Вә ба шо гўрбаниди җуәзы зўшон, зэ җыгә гўрбаниди җуәзышон ниму ба ню, ён ги Вә җүчын шодёди дэ пиннанди гўрбани. Зэ Вә ги ниму динхади бэвон Вәди мый йигә вәршон Вә долэ, ги ниму панвон хони. 25Ниму дан на шыту ги Вә зў шо гўрбаниди җуәзы, ба шыту вон пинни бә кан. Йинцысы на канпинди шыту ба шо гўрбаниди җуәзы хўзонни+. 26Ги Вә бә зў ю тэтэзыди шо гўрбаниди җуәзы, йинцысы ниму шон тэтэзыди сыхур, бә җё ба нимуди щюти канҗянли».

21

Сыйүн нўди фалү

(Чунфә фалү 15:12-18)

21^1Ни ба җыще фалү ги исраилжынму фәги: 2«Ни дан мэ йигә яхўтиди нў, җё та лю нян фусы ни. Доли ди чи нян ни ги та йүанхуэй ба зыю гиги, та ги ни са чян ду бу гэ+. 3Та ги ни дон нўди зычян дан мә җехун, зукэли җё та йигәр чи. Ги ни дон нўди зычян та дан кәҗя җели хунли, да ни гынчян зуди сыхур җё та ба гәҗяди щифузы линшон чи. 4Дансы җўжын ги та ба щифузы чүгили, йиху щифузы ги та сын-ёнли эрнүли, тади щифузы лян эрнү дусы тади җўжынди, нэхур та йигәр ё зудёни. 5Кәсы нэгә нў дан фә: «Вә нэ вәди җўжын лян вәди щифузы дэ эрнүни. Вә бу щён ё зыю, да җытар бу зу», 6нэхур җё тади җўжын ба та линдо бэвон Хўдади вәршон, йиху җўжын на җуйзы ба тади эрдуә данданзы зэ мын хуэйҗәсы мынкуоншон нонтун. Зу җымуҗя та йибыйзы чынха та җўжынди нўни+.

7Сый дан ба гәҗяди нүр мэдё, җё дон нүнў, җыгә нүнў бу нын, зущён наннў йиён, дый зыю. 8Ба та мэшонди нэгә җўжын зочян дан щён чү тани, кәсы йиху бу нэ тали, җўжын ё җё нүнўди дада ба нүр мэхуэйчини. Җўжын бу нын ба нүнў ги данлин минзўди жын мэдё, йинцысы та ба гәҗя ги нэгә нүнў щүхади хуа пәхуэли. 9Сый дан ба мэхади нүнў ги гәҗяди эрзы чүги, җё җыгә нүнў ги та дончын зущён гәҗяди нүр йиён. 10Сый дан ба ди эргә щифузы баншонли, җё та ги дапәзы, зущён зычян йиён, ба чыди, йишон гунйүншон зэмусы та лян щифузы хан ё лэвонни. 11Та ги дапәзы ба җы сангә сычин дан бу ган, нэхур җё та яндин ги та ба зыю гиги, зэ щифузы гынчян бу нын ё линганди чян.

Ги даха жынди жын ё дин са зуйни

12Сый дан ба жын дали, йиху нэгә жын вучонли, ги далиди жын яндин ё дин сызуйни+. 13Сый дан бусы байир, мәфончўди ба жын дасы, та нын подё Вә динхади дифоншон, шындо нэтар+. 14Кәсы сый дансы бабайир ба жын дасы, ги та яндин ё дин сызуйни. Напа та подё Вәди шо гўрбаниди җуәзы гынчян, вонщёнди ба сызуй дуәдёни еба, ба та ё дасыни.

15Сый ба гәҗяди нён-лозы дали, ги та яндин ё дин сызуйни.

16Сый дан ба жын тушон, йиху мэдёли хуэйҗәсы ги гәҗя шынха җё ги та дон нўни, ги тухади нэгә жын яндин ё дин сызуйни+.

17Сый дуәщянли нён-лозыли, ги та яндин ё дин сызуйни+.

18-19Лёнгә жын дачуйди сыхур, дансы йигә ба ди эргә на шыту хуэйҗәсы чуйту дали, кәсы ба та мә дасы (дэли шонли, фидо чуоншонли), йиху челэ, җўди җўгунзы чўмын нын зу лў, нэхур даха тади нэгә жын яндин җочў та бущинхади жызы ги та ё пый чянни зэмусы ба та канха бинди чян е ё пыйгини.

20Сый дан ба гәҗяди наннў хуэйҗәсы нүнў на бонбонзы дали, нў донвәр вучонли, ги җўжын ё дин зуйни. 21Кәсы дан гуәли йи-лён тян нў вучонли, ги җўжын бу дин зуй, йинцысы та ба гәҗяди цэбый дюдёли – җыгә зусы ги та динхади зуй.

22Лёнгә жын дачуйди сыхур дан ба хуэй вавади нүжын шонли, ви җыгә нүжын ба вава щёйүәдёли, кәсы та мә дэ данлинди са шон, нэхур шонха нүжынди нэгә жын яндин ё пый чянни. Нүжынди нанжын фә дуәшо чян, та зу ё зэ вынгуансыди жынмуди мянчян ба нэщезы чян пыйгини. 23-25Кәсы нэгә нүжын дэхади шон дан тэ җунли, нэхур ги нэгә жын ё дин җымуҗяди зуйни: мин хуан мин, нянҗин хуан нянҗин, я хуан я, шу хуан шу, җүә хуан җүә, шохади шон хуан шохади шон, дахади шон хуан дахади шон, на бянзы дахади шон хуан бянзы дахади шон+.

26Сый дан ба гәҗяди наннў хуэйҗәсы нүнўди нянҗин дали йи чуй, ви җыгә нўди нянҗин хадёли, җўжын яндин ё ба нэгә нў фонкэни – җысы та ви нянҗин пыйхади. 27Җўжын дан ба нўди я дадёли, та ба нэгә нў ё фонкэни, – җысы та ви я пыйхади зыю.

Сыйүн сынлинди фалү. 28Ню дан ба нанжын хуэйҗәсы нүжын дисы, ба нэгә ню ё на шыту дасыни, ба тади жу бә чы. Нюди җўжын мәю зуй+. 29Кәсы найигә ню дан зочян чинчир шонгуә жын, ги нюди җўжын ба җыгә либян фәгуә, кәсы та мә тин, ба ню хохор мә бон, йинви җыгә ню ба жын дисыли, нэхур ба нэгә ню ё на шыту дасыни, ги нюди җўжын дин сызуйни. 30Ги нюди җўжын дан ви ню дисыди жынди мин фа чян, та яндин ба ги та динхади йичеди чян ё пыйгини+. 31Ню дан ба эрвазы хуэйҗәсы яту дисы, ба җыгә сычин е ё җочў җыгә фалү вон кэ суанни. 32Ню дан ба наннў хуэйҗәсы нүнў дисы, нюди җўжын яндин ё ги нўди җўжын пый саншыгә йинчянни; ба ню ё на шыту дасыни.

33Сый дан ба фиҗин мә гэчў хуэйҗәсы вали йигә щин җин, кәсы ба тади гэзы кэкэ лёхали, йинви җыгә ню хуэйҗәсы лү дедо җин литу, 34нэгә жын яндин ё ги сынлинди җўжын пый чянни, ба сышу ги гәҗя шынхани+. 35Ню ба линҗүди ню дан дисы, нэхур җё лёнгә җўжын ба җыгә ню мэдё, ба чян лян жу тинтир фынкэ. 36Найигә ню дан зочян чинчир лян данлинди ню дили җонли, кәсы нэгә нюди җўжын мә тин, ба ню йүанхуэй хохор мә бон, нэхур та яндин ба хуә ню ги линҗү ё пыйгини, ба дисыди ню ги гәҗя шынхани.

22

Пый чян либянди фалү

22^1Сый дан ба тухади йигә ню хуэйҗәсы ён зэдёли хуэйҗәсы мэдёли, та яндин ё ви йигә ню пый вугә нюни, ви йигә ён пый сыгә ённи. 2-4Зыйвазы яндин ё ба йиче тухади дунщи пыйгини. Та дан мәю пыйди сали, нэхур зу ба та мэдё, җё дон нўчи – җысы та ви гәҗя тухади дунщи пыйхади. Ба та тухади сынлин, бугуан ню, лү хуэйҗәсы ён (сынлин хан хуәди сыхур) дан зэ та гынчян зоҗуәли, нэхур та ё ви йигә сынлин пый лёнгәни.

Сый дан хили туту-мәмәди җин данлин жынди җяни, җўжын ба та зоҗуә дасыли, дасы тади нэгә җўжын мәю зуй. Дансы җымуҗяди сычин жәту чўлэди хуэйжәсы тянчи лёнди сыхур йүли, нэхур дасы тади җўжын ю зуйни+.

5Сый зэ дини хуэйҗәсы путо йүанзыни фон гәҗяди ню, ёнди сыхур, тади сынлин дан ба жынҗя дини җонди җунзы чыли, нэхур та яндин ба гәҗяди дини җонди дин ходи җунзы хуэйҗәсы путо ги жынҗя ё пыйгини.

6Сый зэ гәҗяди дини шо цыязыди сыхур, хуә дянзы дан дедё данлин жынди дини, хуә ба нэгә жынди мәшухади хуэйҗәсы гәхалэди мыйзы шодё, нэхур дянха хуәди жын яндин ги жынҗя ё пыйгини.

7Сый дан гили чинйүан ба данлин жынди чян хуэйҗәсы гуйҗунди дунщи бохўчўни, йиху зыйвазы дан ба җыще дунщи да тади җяни тудё, ба зыйвазы җуачўли, нэхур зыйвазы яндин ё пый лён лэзыни. 8Ба зыйвазы дан мә җуачў, нэхур нэгә җяниди җўжын яндин до бэвон Хўдади вәршон ё дў җуни, йинцысы та мә на жынҗя ги та йитуәхади цэбый.

9Лёнгә жын дан зынҗён сыйсы ню, ён, лү, йишонди хуэйҗәсы данлин дюдё дунщиди җўр, таму ё до бэвон Хўдади вәршонни. Хўда ба сый дан суанчын ю зуйди, нэгә жын зу ё ги ди эргә жын пый лён лэзыни.

10Сый дан ба тади лү, ню, ён хуэйҗәсы данлин сынлин ги данлинди жын йитуәха җё та канни, кәсы сынлин дан сыдё, дэли шонли хуэйҗәсы җё зыйвазы тудёли зэмусы ги җыгә сычин мәю гўважын, 11нэхур җокан сынлинди жын яндин ё до бэвон Хўдади вәршон дў җуни, фәни, та ба ги та йитуәхади жынҗяди сынлин мә ту. Зу җымуҗя сынлинди җўжын ё ги җыгә сычин ги чинйүанни, җокан сынлинди жын са ду бу пый. 12Ба сынлин дан да җокан сынлинди жын гынчян тудёли, нэхур та яндин ё ги җўжын пыйгини. 13Есын дан ба сынлин нёсы, җокан сынлинди жын яндин ба шынхади сышу ё налэ, ба гәҗя щи быйни, нэхур та бу пый сыса.

14Сый дан ги данлинди жын, тади җўжын мә зэ нэтарди сыхур ба сынлин җеги, сынлин дан дэли шонли хуэйҗәсы сыдёли, нэхур җеха сынлинди жын ё ги җўжын яндин пыйгини. 15Нэгә сыхур җўжын дан зэ нэтар, җеха сынлинди нэгә жын са ду бу пый. Сынлин дан гўхади, ги җўжын ба гўхади нэщезы чян ё гигини.

Жынли-дэдо либян зэмусы җёмынди фалү

16Сый дан ба мә җехунди гўнён җошон, лян та йидарни фили җёли, та яндин ё ви җыгә гўнён чў җехунди чянни, йиху ба та ё чүшонни+. 17Гўнёнди дада дан ги дуанҗүәхуа, ба нүр ги та бу ги, нэгә дифонди жынму чү щифурди сыхур чў дуәшо җехунди чян, та е ё ги гўнёнди дада чў нэщезы чянни.

18Ги суангуади нүжын яндин ё дин сызуйни+.

19Сый лян сынлин фи җё, ги та ё дин сызуйни+.

20Чўгуә ги Вә, Җў, сый дан ги данлинди хўдаму җү гўрбани, ги та яндин ё дин сызуйни.

21Ба лищёнжын бә җәмә, е бә чифу. Ниму җиди, ниму гәҗя зочян зэ Египет е донли лищёнжынли+. 22Бә чифу гуафу дэ етиму+. 23-24Ниму дан чифу таму, Вә, Җў, ба таму дашын ханди чито тинҗян, Вә чишонлэ ба ниму садёни, нэхур нимуди щифузы зу чынха гуафуни, эрнү е чынха етимуни.

25Ни дан ба чян ги Вәди минжын литуди булүн найигә чүнжын җеги, ни бу нын, зущён фонҗонжын йиён, зэ та гынчян дуәйү ё чян+. 26Ни дан динчянди вәршон на жынҗяди йишон, жәту луәди зычян ни яндин ги та хуанги,+
27йинцы җысы тади луәмур йиҗян йишон, на җыгә йишон та ба гәҗяди шынзы гэдини. Мәю җыгәли, та на са ба гәҗя гуәчў, фиҗёни? Та читоди җё Вә ги та бонмонни, Вә яндин тинҗянни, йинцы Вәсы щинванди Хўда.

28Бә дэцэ Хўдали, е бә җума ниди минжынди линшу.

29Ни ба щин шучынди ту йибян шухади лёншы, путоҗю лян чин-ю ги Вә ё гигини. Ба ниди тушузы ги Вә е гигини+. 30Ба ниди йиче поню, гун-ёнди тушузы е ги Вә гигини. Таму дансы щяхали, җё таму лян вуню хуэйҗәсы му-ён шын чи тян, до ди ба тян ё ги Вә гигини+.

31Нимусы Вәди минжын, йинви җыгә ниму бә чы есын нёсыди сынлин жу, ба нэгә жу ги гувазы гиги җё чычи+.

23

«Ниму ё дон гундо дэ шыщин жынмуни»

23^1Ни бә сун щянхуа; ги бугундожын бә бонмон, ги та бә дон җя гўва+. 2Дуәйибанзы жын дан ган ха сычин, ни гыншон таму бә ган. Зэ вынгуансыди вәршон ги хуэйдади сыхур, дуәйибанзы жын дан ба гундо зўфан, ни гыншон таму бә зу. 3Вын гуансыди сыхур ви чүнжынди чүн бә пянщён та+.

4Ни дан ба ниди дўшманди мили лўди ню хуэйҗәсы лү пынҗян, ба та ги җўжын ладичи гиги+. 5Дансы ниди дўшманди туә җун дунщиди лу дедёли, ни вонгуә бә зу, ги лү бонйихар, ба та лачелэ.

6Ба чүнжынди гуансы вон гундони бан+. 7Бә чәхуон, бә хэ гундожынму дэ мәю цуәди жынди мин, йинцысы Вә яндин зуйщин ган җымуҗя ха сыди жынни+. 8Бә чы чян, йинцысы чыхади чян ба жынди нянҗин зў хадёни зэмусы ба гундожынди сычин зўфанни+.

9Бә чифу лищёнжын. Ниму җыдо лищёнжынди гуонйин жызыни, йинцысы ниму гәҗя зочян зэ Египет е донгуә лищёнжын+.

Ди чи нян зэмусы ди чи тянди фалү

10Ни ба ниди ди җун лю нян, шу лю нянди шучын, 11ди чи нян ни бә җун та, җё ди хуан йи нян, е бә шу диниди сыса, җё чүнжынму чы нэще дишон җончўлэди готянчи, ба шынхади җё есын чычи. Ни лян ниди путо дэ олива йүанзы е җымуҗя ё банни+.

12Лю тян ни ган сычин, ди чи тян ни ё хуанхани, җё ниди нў лян ни гўхади вэгуйжын, ниди ню, лүлүзы ду хуан йитян+.

13Ба Вә, Җў, ги ниму фәхади җыще хуа ниму яндин ё зунхўни. Ниму чўгуә Вә бу нын чито данлин хўдаму, ба тамуди минзы ду бә тифә.

Сангә дин ёҗинди җечи

(Җефон 34:18-26; Чунфә фалү 16:1-17)

14Няннян ниму ё ви Вә гуә сангә җечини+. 15Җынйүәни (зу җыгә йүәни ниму да Египет чўлэли) ниму ё гуә Мәю җёмян мәмәди җечини. Җочў Вә ги ниму гихади фынфу, җыгә җечиди чи тян литу ниму бу нын чы ю җёмянди мәмә. Ниму бу нын кун шу бэвон Вәлэ+.

16Ни да ниди дини шу ту йигә шучынди сыхур, ё гуә Гә мыйзыди җечини.

Чютян шу готянди сыхур, ни ё гуә Вәпынзыди җечини+. 17Кочў җы сангә җечи, ни җяниди йиче нанжын йинян литу сан бян ё до Вәди мянчян бэвон Вәни, нимуди вида Җўни+.

18Ни ги Вә җү гўрбаниди сыхур, лян гўрбани йидарни бә җү ю җёмянди мәмә.

Гуә җыще җечиди сыхур, ба җүха гўрбаниди сынлинди ю бу нын шындо ди эр тян ганзо.

19Няннян ба щин шучынди ту йихуэй шухади лёншы надо ни бэвонди Анлахў Торляди сыни.

Ни ба җүлүгозы зэ та мамади нэзы литу бә җў+.

Хўдади тянщян зэ исраилжынмуди туни зуни

20Вә ба тянщян ги ни дафадо тунини, Та зэ лўшон бохў нини. Та ба ни линдо Вә ги ни шәлүхади дифоншонни+. 21Ни ё люшын тин тади хуани. Ни бу нын фандуй та, йинцысы Вә ба та дафачили, та бу фоншә фандуйди ганбан. 22Ни дан тин тади хуа, зунхў Вәди йиче фынфу, нэхур Вә лян ниди йиче дўшман да җонни+. 23Вәди тянщян зэ ниди туни зуди, ба ни линдо аморрейжынму, хеттейжынму, ферезейжынму, хананейжынму, евейжынму дэ иевусейжынму җўди дифоншонни. Вә ба таму щёмедёни+. 24Ни бә бэвон тамуди хўдаму, е бә фусы таму, гыншон тамуди җёмын бә җуан. Ни ба тамуди муту ваваму далан, ба таму бэвонди шыту җўзы йиман цыйдё+. 25Ниму дан бэвон Вә, нимуди Анлахў Торля, Вә ги ниму ги чыди лян фини, е бу җё ниму хэ бин+. 26Ниму дифоншонди нүжынму бу щёйүә вава, сын-ён тамуни. Вә ги ни ги чон шуфуни+.

27Вә җё ниди дўшман пащён Вәни. Вә җё лян ни даҗонди жынму луанхуонни; йиче дўшман җәгуәчи, да ниди мянчян подёни+. 28Вә ба хуонмифыр дафадо ниди мянчянни, җё таму ба евейжынму, хананейжынму дэ хеттейжынму да ни гынчян гандёни+. 29Кәсы Вә ба таму да ни гынчян йинянди жызы литу бу ган, бу җё нэгә дифон кундё, җё есын ба нэгә дифон бә җанман+. 30Вә ба таму манмар да нэтар ганни, йичыр до нэгә сыхур, җисы нимуди жынфур дуәхани, нэхур ниму нын ба нэгә дифон надо гәҗяди шуни. 31Вә җё ниди бянҗе да Хунхэ до Диҗунхэ гынчянни, да савә до Евфрат хә гынчянни. Вә ги ниму ба лилён гигини, җё ба нэгә дифоншон җўди жынму дабэни, ниму ба таму да нимуди мянчян ганзуни+. 32Ни лян таму хуэйҗәсы лян тамуди хўдаму бә дин хәтун! 33Бә җё таму зэ ниди гуйҗяни җў, йинцысы таму җё ни ги Вә ган гўнахарни. Ни дан бэвон тамуди хўдаму, җыгә вонху ги ни чынха хэ минди вонни»+.

24

Хўда лян исраилжынму динли хәтунли

24^1Җў ги Муса фәди:

– Ни лян Харунэ, Надав, Авиуд дэ чишыгә Исраилди линшу до Вәди саншон лэ, зандо йүанйүар бэйиха+. 2Гуон ни йигәр до Вә гынчян, бә җё данлин жынму вончян зу, е бә җё минжын лян ни йидарни шон сан.

3Муса да саншон халэ, ги минжын ба Җў фәхади йиче хуа дэ фынфу фәгили. Исраилжынму йищин-йиҗи хуэйдади:

– Вәму җочў Җўди хуа яндин ганни+.

4Муса ба Җўди йиче фынфу щешонли. Ди эр тян ганзо йизор та зэ сан гынзы диха щюгэли йигә шо гўрбаниди җуәзы, хан гәли шы эргә шыту җўзы – мый йигә шытусы ви Исраилди шы эргә зўди йиҗязы. 5Йиху Муса ба җигә Исраилди щёхуәр дафачи, җё ги Җў ба нювазы ладилэ, жүчын шоди гўрбани дэ пиннанди гўрбанили. 6Муса ба сынлинди бангәзы ще додё пын литу, ба шынхади бангәзы садё шо гўрбаниди җуәзышонли. 7Йиху та ба динха хәтунди фу налэ, ба Җўди йиче фынфу ги минжын дашын нянли. Минжын фәди:

– Вәму җочў Җўди хуа яндин ганни, е хохор тин Тади хуани.

8Нэхур Муса на пын литуди ще ба минжын салихар, ги таму фәди:

– Җыгә щесы Җў җочў Тади фынфу лян ниму динха хәтунди җихо.

9Йиху Муса, Харунэ, Надав, Авиуд лян чишыгә Исраилди линшу йидарни шонли санли. 10Таму ба исраилжынму бэвонди Хўда канҗянли; Тади җүә диха, зущён на гуйҗун сапфир бошы шыту йиён, пухади лў, ланйинйирди, зущён тянди янсый йиён+. 11Хўда ба җыще Исраилди линшу мә шон. Таму ба Хўда җянли, йиху Исраилди линшуму чыли, хәли.

Муса зэ Синай саншонни

12Җў ги Муса фәди:

– Ни шонли сан ё до Вәди җытар лэни. Ни зэ җытарди сыхур, Вә щён ги ни ги лён пян шытуни. Вә ги җыгә шытушон ба җётё Вәди минжынди йиче фалү дэ фынфу щешонли+.

13Муса лян тади бонбан Иса шәлү бянйили. Муса шонли Хўдади саншонли+. 14Та ги Исраилди линшуму фәди:

– Ниму зэ җыгә йинпанни йичыр до вәму хуэйлэ, дын вәму. Харунэ дэ Ор лян ниму шынхани, ниму дан ю са сычин вын таму лёнгәр.

15Муса шонли Синай санли, йүнцэ ба сан җәчўли. 16-17Җўди гуонлён луәдо саншонли. Исраилжынму ба җыгә гуонлён, зущён зэ сан динзышон җуәди хуә йиён, канҗянли. Йүнцэ ба сан җәчўли лю тян, ди чи тян Җў да йүнцэ литу җёли Мусали+. 18Муса шончи, җиндо йүнцэ литули. Та зэ нэтар занли сышы тян дэ сышы ванщи+.

25

Ги Хўдади гуйҗун җонфон дуанхади лищин

(Җефон 35:4-9)

25^1•Җў ги Муса фәди:

– 2Ни ги исраилжынму фәги, җё таму ба лищин ги Вә налэ. Сый җынщин гәҗя щён ги Вә дуан лищин, ниму җешуха. 3-4Ниму ба җымуҗяди лищин җешуха: җинзы, йинзы дэ тун; хо мабу, данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди ёнмо зэмусы җүлүмо, 5-7гун-ёнди хун янсый пизы, җүнмый пизы, зоҗүәфуди муту; ги дынзан гуанди чин-ю, гәён щён видоди цо (на җыщезы цо ба гуйҗун щён-ю дэ шоди щён пыйхади), ги Исраилди да ахун чуанди ефод хансанзышон дэ конзышон на оникс дэ данлин гуйҗун шыту занхади конзышон дэди лянлянзы. 8Җё минжын ги Вә гэ йигә гуйҗун җонфон, Вә җўдо тамуди җунҗяннини+. 9Ба Хўдади гуйҗун җонфон лян та литуди йиче җяхуә ниму җочў Вә ги ни зыгиди ёнзы зўха.

Хәтун щёнзы

(Җефон 37:1-9)

10•Ниму на зоҗүәфуди муту зў йигә щёнзы. Җыгә щёнзыди чондуансы йибый шыгә сантиметр, куандисы люшы люгә сантиметр, годисы люшы люгә сантиметр+. 11Ба җыгә щёнзы на җыншыди җин езы да литу дэ вэту бочў, хан ги җувини ба җин бянбяр дашон. 12Зў сыгә җин чүанчүанзы, йиху ба таму нандо щёнзыди сыгә туйтуйзышон: җыбонгә лёнгә, нэбонгә лёнгә. 13На зоҗүәфуди муту зў лёнгә ганзы, ба таму на җин езы бочў, 14йиху ба ганзы щёндо щёнзы лёнханиди җин чүанчүанзы литу, җё ба хәтун щёнзы на җы лёнгә ганзы нын гончелэ. 15Ба җы лёнгә ганзы ё шындо җин чүанчүанзы литуни, ба таму вончў бә чў. 16Ба Вә ги ни гигиди лён пян шыту (готу щеди Вәди фынфу) гәдо җыгә щёнзы литу.

17Ни ги хәтун щёнзы на җыншыди җин езы зў йигә гэгэзы, чондуансы йибый шыгә сантиметр, куандисы люшы люгә сантиметр; 18-19ги җыгә җин гэгэзы готу е на җин езы да лёнгә Херувим[*]: гэгэзыди җыбонгә лян нэбонгә ду ю Херувимни. Зу җымуҗя җё лёнгә Херувим лян гэгэзы хәдо йидарни. 20Лёнгә Херувим мян дуй мяндини, на җонкэди бонзы ба гэгэзы гэчўдини. 21Ни ба Вә щеха фынфуди нэ лён пян шыту гәдо җыгә щёнзы литу, на гэгэзы ба щёнзы гэчў. 22Вә лян ни йүмянди сыхур, Вә зэ гэгэзышон зандо лёнгә Херувимди донҗунни, ба Вә ги исраилжынму гиди фынфу зэ нэтар ги ни фәни+.

Бэ гуйҗун мәмәди җуәзы

(Җефон 37:10-16)

23•Ни на зоҗүәфуди муту зў йигә җуәзы, чондуансы җюшыгә сантиметр, куандисы сышы вугә сантиметр, годисы чишыгә сантиметр. 24Ба җыгә җуәзы на җыншыди җин езы бочў, ги тади җувини ба җин бянбяр дашон. 25Ги җуәзыди җувини ни зў чишы вугә миллиметр куанди чёнчёнзы, йиху ги җыгә чёнчёнзы ба җин бянбяр дашон. 26Ги җыгә җуәзы зў сыгә җин чүанчүанзы, ба таму нандо җуәзыди сыгә гуэзыди туйтуйзышон. 27Җё җин чүанчүанзы ба җуәзыди чёнчёнзы кочў; ба җуәзы гончелэди сыхур, ги җин чүанчүанзы литу ё щён ганзыни. 28Ни на зоҗүәфуди муту ба гон җуәзыди ганзы зўшон, ба таму на җин езы бочў. 29На җыншыди җинзы ба җуәзышон гәди панзы, дезы зэмусы гуан путоҗюди пин дэ ванванзы зўшон. 30Ба җуәзы ё гәдо хәтун щёнзыди чянтуни, Вәди мянчянди җуәзышон йинавар ё бэ гуйҗун мәмәни+.

Гуйҗун юдынзан

(Җефон 37:17-24)

31•Ни на җыншыди җинзы зў йигә юдынзан. Ба юдынзанди гынзы лян җўзы на дахади җинзы зўшон. Җё юдынзаншонди мый йигә хуар, хуарди бобозы лян банбар ду лян юдынзан хәдо йидарни. 32Да юдынзанди лёнбонгә ё чўлэ люгә җыҗызыни: җыбонгә сангә, нэбонгә сангә. 33Мый йигә җыҗызышон ю сангә хуарни, ёнзы зущён шылю хуар йиён; хуар ю хуар бобозы лян банбарни. 34Юдынзанди җўзышон е ю сыгә хуарни, ёнзы зущён шылю хуар йиён, ю хуар бобозы лян банбарни. 35Сан фон җыҗызыди мый йигәди диха ду ю йигә хуар бобозыни. 36Ба хуар бобозы, җыҗызы лян юдынзан ду ё на йикуэр җыншыди җинзы дахани. 37Ни ги юдынзан хан ё зў чигә дынни, ба таму нандо юдынзаншон, җё вон чянмян са гуонлён. 38На җыншыди җинзы ги юдынзан ба чянзы лян панпанзы зўха. 39Ба юдынзан лян юдынзаншонди йиче дунщи на саншы вугә кило җыншыди җинзы зўха. 40Ни кан, ни ё җочў Вә зэ саншон ги ни зыхади ёнзы яндин зўни.

26

Хўдади гуйҗун җонфон

(Җефон 36:8-38)

26^1•Ни на хо мабу, лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян ги Хўдади гуйҗун җонфон ба шыгә данзы җыха. Ги данзы готу ба Херувим зашон. 2Мый йигә данзыди чондуан дусы йимур-йиёнди: чондисы шы эргә метр, куандисы лёнгә метр. 3Ба вугә данзы йигә лян йигә лёдо йидарни, җё чынха йикуэзы, лян данлин вугә данзы е җымуҗя зў. 4Ги мый йикуэзы данзыди лёнхани фын чонниди бянбяршон ба данчин янсыйди кукузы ваншон. 5Ба вушыгә кукузы лёдо йикуэзы данзыди бянбяршон, ба вушыгә кукузы лёдо данлин данзы куэзы бянбяршон. Кукузы дуй кукузы. 6Ни на җинзы зў вушыгә гудазы, йиху ба лён куэзы данзы ляндо йидарни, зу җымуҗя Хўдади гуйҗун җонфон чынха йигәни.

7Ни на җүлүмо җы шы йигә данзы, ба Хўдади гуйҗун җонфонди динзы на җыще данзы зўшон. 8Мый йигә данзы дусы йимур-йиёнди: шы сангә метр чон, лёнгә метр куан. 9Ни ба вугә данзы лёдо йидарни, җё чынха йикуэзы, ба данлинди люгә е лёдо йидарни, җё чынха ди эр куэзы. Ба ди люгә данзы җәчын лён цынзы, гуадо Хўдади гуйҗун җонфонди мянчян. 10Ба вушыгә кукузы зандо ту йикуэзыди дин хутуди данзыди бянбяршон, хан ба вушыгә кукузы зандо данлин йикуэзы данзыди бянбяршон. 11Ни зў вушыгә тун гудазы, на гудазы ба кукузы гўчў, ба лён куэзыди данзы ляндо йидарни, җё җонфонди динзы чынха йикуэзы. 12Җё дуәйү чўлэди банлэзы данзы зэ Хўдади гуйҗун җонфонди хуту далаха. 13Җё лёнхани дуәйү чўлэди бангә метр данзы зэ җыгә Хўдади гуйҗун җонфонди лён бонгә далаха.

14Ги җонфон зў лёнгә динзы: ба йигә на гун-ёнди хун пизы зўшон, ба ди эргә на җүнмый ёнпизы зўшон, җё таму чынха гэ җонфон вэтуди динзы+.

15•Ни на зоҗүәфуди муту ги Хўдади гуйҗун җонфон ба занди куонзы зўшон. 16Мый йигә куон сыгә метр го, люшы люгә сантиметр куан; 17мый йигә куон ю лёнгә вончў чўлэди муту языни, на таму ба лёнгә куон ё ляндо йидарнини. Ба йиче куон ду җымуҗя зўха. 18Ни ги Хўдади гуйҗун җонфонди нанбонгә зў эршыгә куон, 19ги җы эршыгә куон диха зў сышыгә йин гынзы, ги мый йигә куон диха зў лёнгә йин гынзы. 20Ги җонфонди быйбонгә е зу җымуҗя зў эршыгә куон 21зэмусы сышыгә йин гынзы, мый йигә куон диха зў лёнгә йин гынзы. 22Ги җонфонди щибонгә (җыгә зусы Хўдади гуйҗун җонфонди хуту) зў люгә куон; 23ги хутуди лёнгә гуэзы е зў лёнгә куон. 24Ба җы лёнгә куон да диха йичыр до готу на йигә чүанзы ляндо йидарни. Ба лёнгә гуэзыди лёнгә куон ду җымуҗя зўха. 25Йиман зў багә куон дэ шы люгә йин гынзы, мый йигә куон диха лёнгә йин гынзы.

26Ни на зоҗүәфуди муту ба шы вугә ганзы зўшон: вугә ганзы ги Хўдади гуйҗун җонфон җыбонгәди куон, 27вугә ганзы ги нэбонгәди куон зэмусы вугә ганзы ги җонфонди хуту (җы зусы җонфонди щибонгә). 28Ба муту ганзы ё нандо куонди донҗуннини, җё таму да җонфонди җыбонгә до нэбонгә. 29Ни на җин езы ба куон бочў зэмусы ба гә ганзыди чүанзы на җинзы зўшон; ба муту ганзы е на җин езы бочў. 30Ба Хўдади гуйҗун җонфон җочў Вә ги ни зэ саншон зыгиди ёнзы дачелэ.

31•Ни ги хо мабушон лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян зэмусы җүлүмо җы йигә мынлянзы. Ги җыгә мынлянзы готу ба Херувим зашон+. 32Ба җыгә мынлянзы гуадо на зоҗүәфуди муту зўхади сыгә җўзышон. Ба җы сыгә җўзы на җин езы бочў, е на җинзы ги җўзы готу ба гудазы зўшон. Ги җўзы ба сыгә йин гынзы зўшон. 33Ба мынлянзы гуадо гудазышон, ба хәтун щёнзы гәдо җыгә мынлянзыди быйху. Җыгә мынлянзы ба Хўдади гуйҗун җонфон литуди Гуйҗун вәр лян Дин гуйҗун вәр фынкэни. 34Ни ба гэгэзы гәдо хәтун щёнзышон. Җыгә щёнзы зэ Дин гуйҗун вәршон гәдини, 35ба җуәзы гәдо Дин гуйҗун вәрди вэту, Хўдади гуйҗун җонфонди быйбонгә. Ба дынзан гәдо нанбонгә, җуәзыди дуймян.

36Ни ги җонфонди мын на хо мабу лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян җы йигә мынлянзы (готу ба хуар зашон). 37Ни ги җыгә мынлянзы на зоҗүәфуди муту зў вугә җўзы, ба таму на җинзы бочў, ги готу на җин езы ба гудазы зўшон. Ни ги җы вугә җўзы на тун е зў вугә гынзы.

27

Шо гўрбаниди җуәзы

(Җефон 38:1-7)

27^1•Ни на зоҗүәфуди муту ба шо гўрбаниди җуәзы зўха. Ба җыгә шо гўрбаниди җуәзы зўчын сыфонзыди: чондуансы лёнгә бан метр, куандисы лёнгә бан метр, годисы йигә бан метр. 2Зэ шо гўрбани җуәзыди сыгә гуэзышон зў сыгә гә[*], җё таму лян җуәзы хәдо йидарни. Ба җуәзы лян гә йиман на тун езы бочў. 3Ба шу хуэйди дезы, суй тещянзы, ванванзы, цацазы, нонозы зўшон, ба җыще дунщи ду на тун даха. 4Ги шо гўрбаниди җуәзы на тун зў йигә луцызы, ги җыгә луцызыди сыгә гуэзы на тун зў сыгә чүанчүар. 5Ба луцызы гәдо шо гўрбаниди җуәзы бянбянзы диха, ба та нандо җү гўрбани җуәзыди донҗунни. 6На зоҗүәфуди муту ги шо гўрбаниди җуәзы ба ганзы зўшон, йиху на тун езы ба таму бочў. 7Ба ганзы щёндо лёнханиди җин чүанчүанзы литу, җё ба шо гўрбаниди җуәзы нын гончелэ. 8Ба шо гўрбаниди җуәзы на муту банбанзы зўшон, җуәзыди донҗунни кундини. Ни яндин ё җочў Вә зэ саншон ги ни зыгиди ёнзы зўшонни.

Хўдади гуйҗун җонфонди йүанзы

(Җефон 38:9-20)

9•Ни на хо мабу ба данзы җыха, на җыгә данзы ба Хўдади гуйҗун җонфонди йүанзы чүанчў. Нанбонгәди данзы ё сышы сыгә метр чонни. 10Ги җыгә данзы зў эршыгә җўзы, ги җы эршыгә җўзы зў эршыгә тун гынзы. Ба җўзышонди чүанзы дэ ганзы ду на йинзы зўха. 11Ба быйбонгәди данзы е җымуҗя зўшон: данзы сышы сыгә метр чон, ги данзы зў эршыгә җўзы. Эршыгә җўзы е зэ эршыгә тун гынзышон нандини. Ба җўзышонди чүанзы дэ ганзы ду на йинзы зўшон. 12Йүанзы щибонгәди данзысы эршы эргә метр куан, ю шыгә җўзыни, зэ шыгә гынзышон нандини. 13Йүанзы дунбонгәди данзы есы эршы эргә метр куанди. 14-15Җонфонди мын лён бонгәни ю чигә метр куанди данзыни, хан ю сангә җўзыни, ги җўзы зў сангә гынзы. 16Ни ги йүанзыди мын зў җюгә метрди мынлянзы, ги хо мабушон лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян ба җыгә мынлянзы җыги, готу ба хуар зашон. Ги сыгә җўзы зў сыгә гынзы. 17Ба гуйҗун җонфонди йүанзы җувиниди җўзы йиман на йинзы зўхади ганзы лянчў. Ба җўзышонди гудазы на йинзы зўха, ба гынзы на тун даха. 18Җё Хўдади гуйҗун җонфонди йүанзы чынха сышы сыгә метр чон, эршы эргә метр куан, лёнгә метр го. Ба данзы на хо мабу җыха, ба җўзыди гынзы на тун даха. 19Ба Хўдади гуйҗун җонфон литу сыйүн гәёнди җяжү, җонфонди дэ йүанзыди йиче җуонҗуонзы ду на тун зўха.

Дян дынзанди фынфу

(Левит 24:1-4)

20•Ни ги исраилжынму гигә фынфу, җё таму ба олива няхади дин ходи чин-ю ги ни налэ, додё юдынзан литу, җё та йинавар са лён. 21Җё Харунэ лян тади хубый зэ гуйҗун җонфонни ба хәтун щёнзы мянчянди мынлянзы вэту занди юдынзан дянҗуә. Җыгә юдынзан зэ Вә, Җўди мянчян да хушон йичыр до ганзо ё җуәни. Йиче исраилжын лян тамуди хубый яндин йинавар ё зунхў җыгә фынфуни+.

28

Исраил ахунди гуйҗун йишон

(Җефон 39:1-7)

28^1Ни ё да исраилжынму литу ба ни гәгә Харунэ лян тади сыгә эрзы Надав, Авиуд, Елеазар лян Ифамар ханчўлэни, җё таму дон Исраилди ахун, җё фусы Вә. 2Ни ё ги ни гәгә Харунэ ба Исраилди ахун чуанди гуйҗун йишон фыншонни, җё тади ёншы чынха видади зэмусы хоканди. 3Ни ба Вә зочян гили да бынсыди йиче җёнжын җёдилэ, ги таму фынфуди җё ги Харунэ ба дон Исраил ахунди йишон фынги, җё та ги Вә дон җянчўлэди Исраилди ахун. 4Ни җё таму ба конзышон дэди лянлянзы, ефод[*], позы, заха хуарди хансанзы, дэстар мозы дэ ёниди дэзы фынги. Ги ни гәгә Харунэ лян тади эрзыму ба җыще гуйҗун йишон фынги, җё таму дон Исраилди ахун, фусы Вә. 5Җёнжынму ба җыще йишон ё на җин щян, данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян дэ хо мабу фыншонни.

6•Җё таму на җин щян, данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян дэ хо мабу ба ефод фыншон, ги готу ба хуар зашон. 7Ги ефодди лёнхани зў лёнгә дэдэзы, җё ба дэдэзы нын гуадо лёнгә җягуэзышон. 8Ба ефодшонди дэзы на фынха ефод йиёнди цэлё фынги. Җы зусы на җин щян, данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян дэ хо мабу фынхади. Җё җыгә дэзы лян ефод хәдо йидарни. 9Ни ги лёнгә оникс шыту готу ба Ягўбэди шы эргә эрзыди минзы киха. 10Җочў тамуди ло-шо ба люгә минзы кидо йигә шытушон, ба люгә минзы кидо ди эргә шытушон. 11Зущён җёнжын зэ шытушон ки зытиди йиён, ба Ягўбэди шы эргә эрзыди минзы зэ җы лёнгә шытушон киха, йиху ба җы лёнгә шыту щёндо җин вәвәзы литу, 12бондо ефодди җягуэзышон гуади дэзышон, җё җы лёнгә шыту бёфә Исраилди шы эргә зў. Җё Харунэ зэ Җўди мянчян ба җыгә дэдо гәҗяди җягуэзышон, тамуди минзы зущён йиняр йиён. 13-14Ни зў лёнгә ю хуазыди җин вәвәр лян лёнгә җыншыди җин лянляр. Ба җин лянляр зўчын зулян нинчўди шыншынзы йиён, йиху ляндо җин вәвәршон.

Конзышон дэди лянлянзы

(Җефон 39:8-21)

15•Ни ги Исраилди да ахун зў йигә конзышон дэди лянлянзы (ниму на җыгә лянлянзы нын җыдо Хўдади вонщён). Ба җыгә лянлянзы ни лян ефод йиёнди целё фынги: на җин щян зэмусы данчин, зыхун, хунлонлор янсыйди мощян фынги, е ба хуар зашон. 16Ба та зўчын сыфонзыди: лён цынзы, эршы эргә сантиметр чон, эршы эргә сантиметр куан. 17Ни ги җыгә лянлянзышонди вәвәзы литу зан сы додозы гуйҗун шыту: ги ту йи додозы ба рубин, топаз дэ изумруд заншон; 18ги ди эр додозы ба карбункул, сапфир дэ алмаз заншон; 19ги ди сан додозы ба яхонт, мано шыту дэ аметист заншон; 20ги ди сы додозы ба хрисолит, оникс дэ яспис заншон. Ба җыще гуйҗун шыту ду зандо җин вәвәзы литу. 21Ги шы эргә шыту литу, ги мый йигә шыту готу ба Ягўбэди йигә эрзыди минзы киха, җё җы шы эргә шыту бёфә Исраилди шы эргә зў. 22Ни на җыншыди җинзы ги конзышон дэди лянлянзышон зў йигә җин лянляр, ба та зўчын зущён нинчўди шыншынзы йиён. 23Хан ё зў лёнгә җин чүанчүарни, йиху ба таму бондо конзышон дэди лянлянзыди лёнхани, 24ба нэ лёнгә җин лянляр куандо конзышон дэди лянлянзы лёнханиди лёнгә җин чүанчүаршон. 25Ба җин лярлярди данлинди лёнгә йир куандо лёнгә җин вәвәзы литу, җымуҗя ба таму ляндо ефодди чянтуди җягуэзышонди лёнгә дэзышон. 26Ни зў лёнгә җин чүанчүар, ба таму гуадо конзышон дэди лянлянзы хатуди лёнгә йиршон; тади лизы зэ ефод гынчянни. 27Зэ зў лёнгә җин чүанчүар, ба таму гуадо ефодди чянту, лёнгә җягуэзышон гуади дэзыди хату (җыгә зэ щянфынзы гынчянни), зэ ефодди дэзыди шонту. 28На данчин янсыйди дэзы ба конзышон дэди лянлянзыди чүанчүар лян ефодди чүанчүар бондо йидарни, җё конзышон дэди лянлянзы зэ ефод дэзыди шонту, бә җё конзышон дэди лянлянзы сундёли.

29Харунэ җин Гуйҗун вәршонди сыхур, та ба җыгә конзышон дэди лянлянзы (тади вәвәзыни ю Исраилди шы эргә зўди минзыни) ё дэшонни. Зу җымуҗя Вә, Җў, йинавар җищён Вәди минжынни. 30Ба урим дэ туммим[*] җуондо җы конзышон дэди лянлянзыди кудэзы литу, җё Харунэ до Вә мянчянди сыхур ба таму яндин налэ. Та зэ Вә мянчянди сыхур, йинавар ё зэ гәҗяди шынзышон дэ җыгә лянлянзыни, зу җымуҗя та цэ нын ба Вә ги исраилжынму нансуанхади вонщён җыдоха+.

31•Ни ги ефод диха хан ё данлин фын йигә позыни. Ба җыгә позы на данчин янсыйди мощян фыншон. 32Ги җыгә позыди донҗунни люха йигә ба ту нын сыйҗинчиди кузы. Вәё ба позыди кузы бә чәлан, ба җуви на ху мабу фыншон. 33-34Позы дихади бянбяршон на данчин, хунлонлор дэ данхун янсыйди мощян ба шылю зашон, тамуди донҗунни на җинзы ба линдор зўшон: йигә шылю, йиху йигә линдор; йигә шылю, йиху йигә линдор. 35Харунэ ган Исраил ахунди гунсыди сыхур, яндин ё чуан җыгә позыни. Та җинли Гуйҗунди вәр, до Вә мянчянди сыхур хуэйҗәсы чўчиди сыхур, ба линдорди щёншын нын тинҗян. Зу җымуҗя Харунэ ба мин җюхани.

36Ни на җыншыди җин езы зў йигә минмир пэпэзы, ги мянзышон ба «Ги Җў фынчўлэди» хуа киха. 37-38На данчин янсыйди дэзы ба пэпэзы бондо дэстармозы чянту, җё Харунэ ба җыгә пэпэзы дэдо бынлушон. Зу җымуҗя Вә, Җў, ба исраилжынму ги Вә җүхади йиче лищин җешухани. Минжын җү гўрбаниди сыхур дан цуәли, нэхур Харунэ ви җыгә ги хуэйдани+.

39На хо мабу ги Харунэ ба чон хансанзы фыншон, на хо мабу фын йигә дэстармозы, зў йигә ю заха хуарди дэзы+.

40Ги Харунэди эрзыму ба чон хансанзы, дэзы лян дэстармозы фыншон, җё тамуди ёншы вида зэмусы хокан. 41Ни ба җыще йишон ги ни гәгә Харунэ лян тади эрзыму чуанги, йиху на щён-ю ба таму мәйихар, зу җымуҗя ба таму җянчўлэ, җё таму дон Исраилди ахунму, фусы Вә. 42На мабу ба йишон диха чуанди дуан кўзы ги таму фынги. Җё җыгә кўкўзы да ёни йичыр до датуйшон, җё ба тамуди щючи гэчў. 43Харунэ лян тади эрзыму җин Хўдади гуйҗун җонфон хуэйҗәсы зэ Гуйҗун вәршон ган Исраил ахунди гунсыди сыхур, яндин ё чуан җыгә кўзыни, бә җё тамуди щю кэкэли. Зу җымуҗя ба тамуди мин бу хэ. Җысы ги Харунэ лян тади йиче хубый динхади йинаварди фынфу.

29

Замуҗя дон Исраилди ахунни

(Левит 8:1-36)

29^1•Вәё җё таму дон Исраилди ахунму дэ фусы Вә, ни лян Харунэ дэ тади эрзыму җымуҗя ган: 2на дин ходи мян ба мәю җёмянди мәмә, лян чин-ю хуәхади нон дэ йигә на чин-ю мәхади бинзы луәшон+. 3Ба җыщезы мәмә, нон лян бинзы җуондо куонзы литу; ни җү понювазы лян лёнгә гун-ёнди сыхур, ба мәмә ги Вә налэ.

4Ни ба Харунэ лян тади эрзыму линдо Вәди гуйҗун җонфонди мын гынчян, йиху ба таму на фи щиҗин. 5-6Йиху ни ги Харунэ ба чон хансанзы, позы дэ ефод чуаншон, ба конзышон дэди лянлянзы дэшон, ба дэзы җишон, ба дэстар мозы ги та дэдо тушон, ба җин чүанзы (җыгә җин чүанзышон кихади «Ги Җў фынчўлэди» хуа) чандо мозышон – җы дусы Исраилди ахун чуанди гуйҗун йишон. 7Йиху ни ба гуйҗун щён-ю додё Харунэди тушон, ба та мәйихар+.

8-9Ни ба Харунэди эрзыму линдилэ, ги таму ба чон хансанзы чуаншон, ба дэзы җишон, ба дэстар мозы дэшон. Зу җымуҗя ё ба Харунэ лян тади эрзыму ги Вә җянчўлэни. Җочў җыгә фалү таму лян тамуди хубый йинавар ё дон Исраилди ахунни, фусы Вәни.

10Ни ба понювазы ладо Хўдади гуйҗун җонфон мын гынчян, җё Харунэ лян тади эрзыму ба шу гәдо җыгә понювазыди тушон. 11Зу зэ Хўдади гуйҗун җонфонди мын гынчян, зэ Вәди мянчян ба җыгә понювазы зэдё. 12Ни на ниди зыту зан йидяр ще, ба җү гўрбани җуәзыди сыгә гә мәйихар. Ба шынхади ще додё шо гўрбаниди җуәзы диха+. 13Йиху ни ба понювазыди кәлонди йиче ю, ганзыди дин ходи йилэзы, лёнгә ёзы дэ ёзышонди ю йиман ги Вә җүги, зэ шо гўрбаниди җуәзышон шодё+. 14Ба шынхади понювазыди нюжу, пизы дэ дўзыниди фын ду ё зэ йинпанди вэту шодёни. Җысы вон быйни щи Исраил ахунди гўнахарди гўрбани+.

15Ни ладилэ йигә гун-ён, җё Харунэ лян тади эрзыму ба шу гәдо җыгә гун-ёнди тушон. 16Йиху ни ба гун-ён зэдё, ба тади ще садё шо гўрбани җуәзыди сыхани; 17-18ба жу чечын куэкуәр, ба чончон-дўдў лян чян туйзы щиҗин, ба җыще лян гун-ёнди ту зэмусы данлинди куэкуәр йидарни гәдо шо гўрбаниди җуәзышон, йиман ду шодё. Җыгә шодё гўрбаниди щён видо җё Вә, Җў, разыни+.

19Ни хан ба ди эргә гун-ён ладилэ, җё Харунэ лян тади эрзыму ба шу гәдо җыгә гун-ёнди тушон. 20Ни ба гун-ён зэдё, зан йидяр ще, йиху на җыгә гун-ёнди ще ба Харунэ лян тади эрзымуди ю эрдуә данданзы мәйихар, е ба тамуди ю шуди дамузыту лян ю җүәди дамузыту мәйихар. Ба шынхади ще садё шо гўрбани җуәзыди сыхани. 21Йиху ни на шо гўрбаниди җуәзышонди ще дэ гуйҗун щён-ю ба Харунэ лян тади йишон сайихар, ба тади эрзыму лян тамуди йишон е сайихар. Зу җымуҗя Харунэ лян тади эрзыму дэ тамуди йишон зу чынха ги Вә җянчўлэдини.

22Ни хан ё ба гун-ёнди кәлонди ю, йиба, ганзыди дин ходи йилэзы, лёнгә ёзы лян ёзышонди ю дэ ю датуй нашон, 23да ги Вә җүгиди йи куонзы мәмә литу на йигә мәю җёмянди мәмә, йигә лян чин-ю мянди нон дэ йигә бинзы. 24Ба җыще чыди ги Харунэ лян тади эрзыму гидо шуни, ги Вә дуанчын гуйҗун лищин. 25Йиху ни да тамуди шуни ба чыди йүанхуэй нашон, гәдо шо гўрбаниди җуәзышон, ги Вә җүчын шоди гўрбани, ба та шодё. Җыгә гўрбаниди щён видо җё Вә разыни+.

26Ни ба җыгә гун-ёнди щүнцазы ги Вә дуанчын гуйҗун лищин. Җысы ги ни фынгиди йилэзы жу.

27Ни ба гун-ёнди щүнцазы лян датуй фынчўлэ, ги Вә дуанчын гуйҗун лищин; йиху ба җы йилэзы яндин ё ги исраилди ахунму гигини. 28Җысы Вә гэбянбучынди фынфу: Вәди исраил минжын җү пиннан гўрбаниди сыхур, ба сынлинди щүнцазы лян датуй ё ги Исраилди ахунму гигини. Җысы Вәди минжын ги Вә, Җў, җүхади бавэ лищин.

29Җисы Харунэ вучонли, ба тади гуйҗун йишон ё ги тади хубый шынхани, җё таму дон Исраилди ахун, фусы Вәди сыхур чуаншон+. 30Харунэди эрзыму дон Исраилди ахунди сыхур, җисы до Хўдади гуйҗун җонфон литуди Гуйҗун вәршон фусы Вә, та ба җыгә гуйҗун йишон йиман ё чуан чи тянни.

31Ни ба Харунэ лян тади эрзыму зочян җянчўлэ җё дон ахунмуди сыхур сыхуанди гун-ёнди жу нашон, зэ гуйҗун вәршон ба җыгә жу ё җўфуни. 32Җё таму зэ Хўдади гуйҗун җонфонди мын гынчян ба җыгә ёнжу лян куонзы литуди мәмә чыдё. 33Җысы ба таму җянчўлэ җё дон ахунмуди сыхур, ви фоншә тамуди гўнахар сыхуанхади җыще чыди, йинви җыгә таму зу ё чы җыгә чыдини. Гуон Исраилди ахун нын чы җыгә чыди, йинцы җыгәсы Хўда җянчўлэди гуйҗун чыди, данлин жын бу нын чы та+. 34Ба ёнжу хуэйҗәсы мәмә дан мә чыван, шындо ганзоли, ни ба җыгә яндин ё шодёни; бу нын чы та, йинцы җыгәсы Хўда җянчўлэди гуйҗун чыди.

35Җочў Вә ги ни гихади йиче фынфу ни яндин ги Харунэ лян тади эрзыму чи тян ё гуә тамуди гуйҗун куйчынни. 36Тянтянмир ни ба йигә понювазы җүчын вон быйни щи гўнахарди гўрбани, җё шо гўрбаниди җуәзы ганҗинди; на чин-ю ба шо гўрбаниди җуәзы мәдё, җё та чынха гуйҗунди+. 37Җынҗыр чи тян ни җымуҗя ё ганни, җё шо гўрбаниди җуәзы йиман чынха гуйҗунди. Напа сый хуэйҗәсы са ба шо гўрбаниди җуәзы дуйихар, та е зу чынха гуйҗундини+.

Тянтянмир яндин ё җүди гўрбани

(Фур 28:1-8)

38•Тянтянмир зэ шо гўрбаниди җуәзышон ни йинавар ё җү лёнгә йисуйди ёнгозыни. 39Ба йигә ёнгозы ганзо җүшон, ба ди эргә хушон җүшон. 40Җү ту йигә ёнгозыди сыхур, ни яндин ба йигә кило хо мян лян йигә литр җыншыди чин-ю ё хуәдо йидарни ги Җў җүшонни. Ги җү гўрбани җуәзыди сыхани са йигә литр путоҗю. 41Хушон ни җү ди эргә ёнгозыди сыхур, е зущён ганзо йиён, ба мянди гўрбани җүшон зэмусы ба путоҗю сашон. Җыгә шо гўрбаниди щён видо җё Вә, Җў разыни+. 42Ба җыгә шоди гўрбани йинавар ё зэ Вәди мянчян, зэ Хўдади гуйҗун җонфонди мын гынчян җүни. Җы зусы Вә лян Вәди минжын йүмянди дэ фәхуади вәр. 43Вә зэ нэтар лян исраилжынму йүмянни. Вәди гуонлён җё нэгә вәр чынха гуйҗун вәрни. 44Вә җё гуйҗун җонфон лян шо гўрбаниди җуәзы чынха гуйҗундини, хан ба Харунэ лян тади эрзыму җянчўлэ, җё таму дон Исраилди ахунмуни, фусы Вәни. 45Вә яндин зэ исраилжынмуди җунҗянни җўни, ги таму дон Хўдани+. 46Таму зу җыхани, Вә, Анлахў Торлясы, тамуди Җў. Вә да Египет ба таму линчўлэли, җё зэ тамуди донҗунни җўни. Вә, Анлахў Торлясы, тамуди Җў.

30

Шо щёнди җуәзы

(Җефон 37:25-28)

30^1•Ни на зоҗүәфуди муту зў йигә шо щёнди җуәзы. 2Ба җыгә шо щёнди җуәзы зўчын сыфонзыди: чондуансы сышы вугә сантиметр, куандисы сышы вугә сантиметр, годисы җюшыгә сантиметр. Зэ җыгә җуәзыди сыгә гуэзышон зў сыгә гә, җё таму лян җуәзы хәдо йидарни+. 3Ни на җыншыди җин езы ба шо җуәзыди мянзы, сыхани дэ сыгә гә бочў, ги туанйүарни ба җин бянбяр дашон. 4Ги шо щёнди җуәзы зў лёнгә җин чүанчүанзы, ба таму нандо җуәзы лёнханиди җин бянбяр диха. Ниму ба җыгә шо щёнди җуәзы вонче гонди сыхур, нын ба ганзы щёндо җин чүанчүанзы литу. 5Ба ганзы ду на зоҗүәфуди муту зўшон, йиху на җинзы ба таму бочў. 6Ба шо щёнди җуәзы ё гәдо мынлянзы вэтуни. Җыгә мынлянзы хуту гәди хәтун щёнзы, зэ нэтар Вә лян ниму йүмянни. 7-8Тянтянмир ганзо йизор Харунэ лэ, даҗә дынзанди сыхур, та ё зэ шо щёнди җуәзышон шо щённи. Хушон дян дынзанди сыхур, е ё шо щённи. Ниму лян нимуди хубый йинавар ги Җў җымуҗя ё шо щённи. 9Ниму бу нын зэ җыгә шо щёнди җуәзышон шо данлин щён, е бу нын җү шодёди хуэйҗәсы мянди гўрбани, бу нын ба путоҗю додё җыгә җуәзышон+. 10Няннян йихуэй Харунэ ба җыгә шо щёнди җуәзы ё зў ганҗинни: ба җуәзыди сыгә гә на вон быйни щи гўнахар гўрбаниди ще сайихар. Ниму лян нимуди хубый йинавар ё зунхў җыгә гуйҗун куйчынни. Җё җыгә шо щёнди җуәзы чынха Вә, зусы Җў, җянчўлэди дин гуйҗун дунщи+.

«Ба гәҗяди мин мэхуэйлэди фалү»

11-12Җў ги Муса фәди:

– Ни суан исраилжынму фурди сыхур, мый йигә жын ё ги Вә ги мэхуэйлэ тади минди җячянни. Зу җымуҗя суан жынмуди фурди сыхур, таму ба хэ таму минди бэля нын дуәдё+. 13Суан щинминди сыхур нэгә жын яндин ги Җў пин гуйҗун җонфонни сыйүнди шекель фынлён, ё чў бангә шекель йинчянни (йигә шекель йинчян ю эршыгә герани)[*]+. 14Суан щинминди сыхур, да эршы суй дашон нэгә жын ё ги Җў чў җыгә чянни. 15Ниму чў мэхуэйлэ ниму минди җыгә йинчянди сыхур, ючянхан дуәйү бә чў, чүнжын шо бә чў, ду йимур-йиён ё чў бангә шекель йинчянни. 16На исраилжынму шухади җыще йинчян ни ба Хўдади гуйҗун җонфон бохўчў. Җысы таму ви гәҗяди мин чўхади чян. Йинви җыгә Вә җищён дэ бохў тамуни+.

Тун пын

17-18•Җў ги Муса фәди:

– Ни на тун зў йигә щи абдэзыди пын. Ги җыгә тун пын на тун зў йигә гынзы. Йиху ба та гәдо Хўдади гуйҗун җонфон зэмусы шо щёнди җуәзыди донҗунни, ги пын литу ба фи дошон+. 19-21Харунэ лян тади эрзыму җин Хўдади гуйҗун җонфон хуэйҗәсы до шо щёнди җуәзы гынчян, шо щёнди сыхур таму яндин ё на җыгә пынниди фи щи шу дэ җүәни. Таму яндин ё щи шу дэ җүәни, таму дан җымуҗя ган, бу шонцун гәҗя. Җысы таму лян тамуди хубый йинавар ё зунхўди фынфу.

Гуйҗун щён-ю

22-23Җў ги Муса фәди:

– Ни ба дин ходи ю дэ щён видоди дунщи нашон: люгә кило щитонтонди смирна, сангә кило цуан корица, сангә кило цуан визы, 24люгә кило кассия зэмусы сыгә литр олива чин-ю (ба җыще щён дунщи на гуйҗунди җонфон сыйүнди фынлён лёндини). 25Ба җы йиче цуан дунщи зущён пый щёнфиди йиён, хуәдо йидарни, зўчын гуйҗун щён-ю+. 26-28Ни на җыгә гуйҗун щён-ю ба Вәди гуйҗун җонфон, хәтун щёнзы, җуәзы лян җуәзышонди йиче җяхуә, дынзан лян тади йиче сыйүнди дунщи, шо щёнди җуәзы, шо гўрбаниди җуәзы лян тади йиче сыйүнди дунщи, щи абдэзыди тун пын лян тади гынзы ду мәйихар+. 29Ни ба җы йиче дунщи ги Вә, Җў, ё җянчўлэни, җё таму йиман чынха гуйҗунди. Сый хуэйҗәсы са ба җыще гуйҗун дунщи дуйихар, таму е чынха гуйҗундини+. 30Ни ба Харунэ лян тади эрзыму на җыгә гуйҗун ю мәйихар, җё таму дон Исраилди ахун, фусы Вә+. 31Ни ги исраилжынму фәги: «Ниму лян нимуди хубый бэвон Хўдади сыхур ё сыйүн җыгә гуйҗун юни. 32Ниму бу нын на җыгә гуйҗун ю мә данлин жын, е бу нын ги ниму гәҗя на цуан дунщи зў җымуҗяди щён-ю. До нимушон җыгә чин-юсы Хўда җянчўлэди гуйҗун щён-ю. 33Сый дан на йимур-йиёнди цуан дунщи пый җымуҗяди щён-ю хуэйҗәсы на җыгә ю мә данлин жын (чўгуә Исраилди ахун), ба тади минзы яндин да Хўдади минжын литу чүдёни».

Шоди щён

34Җў ги Муса фәди:

– Ни ба цуан дунщи: стакти, ониха, халван лян җыншыди щён йимур-йиён нашон, 35ба таму, зущён пый щёнфиди йиён, хуәдо йидарни, зўчын шоди щён. Ги жыгә щён литу гәщер ян, җё та чынха җыншыди гуйҗун щён+. 36Ни ба таму за мәмәрди, йиху надо Вәди гуйҗун җонфон литу, гәдо хәтун щёнзыди мянчян, Вә лян ни йүмянди вәршон. До нимушон җыгә щёнсы Җў җянчўлэди гуйҗунди щён. 37Ниму бу нын ги гәҗя җымужя пый щён. До нимушон җысы Вә җянчўлэди гуйҗун щён. 38Сый дан ги гәҗя пый җымуҗяди щён зэмусы шо җыгә щён, ба нэгә жынди минзы яндин да Вәди минжын литу чүдёни.

31

Зэ Хўдади гуйҗун җонфонни ган гунсыди жынму

(Җефон 35:30—36:1)

311-2•Җў ги Муса фәди:

– Вә да Яхўтиди зўни ба Орди сунзы, Урияди эрзы Веселеил җянчўлэли. 3Вә ба Вәди Шын Лин ги та гигили, җё та чынха ю аргилиди, цунминди, бынсы дади дэ җыдо гәён шуйиди жынни. 4Та ю бынсы на җинзы, йинзы, тун да гәёнди җяхуә; 5нын кан гуйҗун шыту, нын ки муту дэ зў гәёнди щи хуә. 6Вә да Данди зўни ба Ахисамахди эрзы Аголиав е җянчўлэ, җё та ги Веселеил бонмонни. Вә ба аргили ги йиче ю бынсыди жын е гигили, җё таму җочў Вәди фынфу ба гәёнди дунщи зўха: 7Хўдади гуйҗун җонфон, хәтун щёнзы, хәтун щёнзыди гэгэзы, Хўдади гуйҗун җонфон сыйүнди йиче җяхуә; 8җуәзы лян та сыйүнди йиче җяхуә, на җыншыди җинзы зўхади дынзан лян тади сыйүнди йиче дунщи, шо щёнди җуәзы, 9җү шо гўрбаниди җуәзы лян тади йиче сыйүнди дунщи, щи абдэзыди тун пын лян тади гынзы; 10Харунэ лян тади эрзыму ган Исраил ахунди гунсыди сыхур чуанди гуйҗун йишон; 11гуйҗун щён-ю дэ зэ Гуйҗун вәршон шоди щён – йиман дунщи җочў Вә ги ни гихади фынфу җё таму зўха.

Зунхў шанбэди фалү

12-13•Җў ги Муса гиди фынфу җё ги исраилжынму фәни:

– Ниму яндин ё зунхў Вәди шанбэни, йинцы җысы Вә лян ниму җунҗянниди йигә җихо. Җыгә җихо зыфәдисы Вә, Җў, ба ниму җянчўлэ, җё ниму ги Вә дон минжынни. 14Ниму яндин ё зунхў шанбэни, йинцысы җы йитян гуйҗундихын. Сый дан бу зунхў җы йитян, дан ган гәҗяди сычин, ба нэгә жынди минзы ё да тади минжын литу чүдёни+. 15Лю тян ниму нын ган сычин, кәсы ди чи тян ниму ё хуанхани, ба җы йитян ги Вә җүгини. Найигә жын шанбэ дан ган сычин, ги та ё дин сызуйни. 16Исраилжынму йинавар ё зунхў шанбэни – җысы Вә лян таму динха хәтунди җихо. 17Җысы Вә лян исраилжынму җунҗянниди йигә җихо, йинцысы Вә, Җў, лю тян ба тян дэ ди зохали, ди чи тянди нэйитян Вә ба хуә тынха, хуанхали+.

18Хўда зэ Синай саншон ги Муса ба җыще хуа фәба, йиху ба лён пян шыту ги та гидо шунили. Хўда ба Тади Датянмин на гәҗяди зыту щедо җы лён пян шытушонли+.

32

Җин нювазы

(Чунфә фалү 9:6-29)

32^1•Исраилжынму канди Муса хан да саншон мә халэ, таму ду шудо Харунэ гынчян фәди:

– Вәму бу җыдо лян нэгә, ба вәму да Египет линчўлэди Муса йүли сали. Йинви җыгә ни ги вәму зуәзо йигә данлин хўда, җё та ба вәму линшон!+

2Харунэ ги таму фәди:

– Ниму ба нимуди щифузыму лян эрнүди эрдуәшон дэди җин эрҗуйзы махалэ, ги вә налэ.

3Жынму ба тамуди җин эрҗуйзы шудо йидарни, ги Харунэ гигили. 4Харунэ ба эрҗуйзы йиман хуәдо йидарни шодё, зўлигә нювазыди җин ёнзы. Минжын фәди:

– Исраилжынму, ниму кан! Җы зусы ба заму да Египет линчўлэди хўда!

5Харунэ зэ җин нювазыди мянчян зыли йигә шо гўрбаниди җуәзы, ги жынму фәди:

– Миргә ги Җў гуә җечини.

6Ди эртян ганзо минжын лалэли җигә сынлин, ба ющезы сынлин җүчын шоди гўрбанили, ба ющезы җүчын пиннан гўрбанили. Йиху таму зуәха, лян чы дэ хәди, хў ганди, хунхуәкэли. 7Җў ги Муса фәди:

– Ни куэкуэди да саншон хачи, йинцысы ни да Египет линчўлэди жынму ган гўнахардини, чынха сыбудыйдили. 8Таму кәҗя да Вә ги таму фынфухади лўшон зудёли. Таму на җинзы зўлигә нювазы, гуйха бэвон нэгә сынлиндини, ги та җүли гўрбанили. Фәди нэгә нювазысы ба таму да Египет линчўлэди хўда. 9Вә җыдони, җыще минжынди пичи җёндихын!+
10Җыхур ни бә донгуа Вәли: Вә щён ба Вәди йиче чи ги таму щянчўлэ, ба таму щёмедё. Вә щён җё ни лян ниди хубый чынха вида минзўни+.

11Кәсы Муса ги та бэвонди Анлахў Торля читоди фәсы:

– Анлахў Торля! Виса Ни җымуҗя чишонлэ хэчи Ниди минжындини? Нандый таму бусы Ни на Ниди вида лилён да Египет җюхади жынмума? 12Виса җё египетжынму фәни; Ни ба исраилжынму бабайир да Египет линчўлэ, щён ба таму йиман ду зэ санни дасы, ванчүан щёмедёни? Хўда-я, вә чито Ни, җё Ниди чи щёдё, җё Ниди щин ванйихар, җё Ниди минжын бә йү җыгә бэляли. 13Вә чито Ни, җё Ни ба Ниди хуәҗиму Ибращимэ, Исхар, Ягўбэ җичелэ! Ни җидини, Ни зочян ги таму дўли җули, җё тамуди хубый, зущён тяншонди щинщю йиён, дуәхани, хан щүди, ба җы йиче дифон ги тамуди хубый гигини, җё җыгә дифон йиху йинавар чынха тамудини+.

14Җўди щин ванли, ги Тади минжын мә ган Та зочян фәхади бэля+. 15Мусади шуни нади лён пян шыту, та хали санли. Мый йи пян шытуди лён мянзышон ду щеди Датянмин. 16Хўда гәҗя ба җы лён пян шыту зўшонли, мянзышон ба Тади Датянмин кихали. 17Иса ба жынмуди дашын ханди шынчи тинҗян, ги Муса фәди:

– Вә зэ йинпанни тинҗян даҗонди шынчидини!

18Муса фәди:

– Җыгә бу щён дыйшынди шынчи, е бу щён җон дабэдёди шынчи, җысы чон чүзыди шынчи.

19Муса җыни җин йинпанни ба җин нювазы лян тё тёвуди жынму канҗян, чишонлэли. Та зу зэ сан гынзы диха ба нахалэди лён пян шыту эрдё диха, дасуйли. 20Та ба жынму зўхади җин нювазы налэ, эрдё хуә литу шодёли, йиху ба җинзы мәчын тў, лян фи хуәдо йидарни җё исраилжынму ба җыгә фи хәли+. 21Та вынли Харунэли:

– Җыще жын ги ни зўли сали, виса ни җё таму ган җыму җунди гўнахарни?

22-23Харунэ хуэйдади:

– Чин ни ги вә бә сын чили, вәди җонгуйди! Ни җыдони, җыще жын нэ ган ха сычин. Таму ги вә фәди: «Вәму бу җыдо лян нэгә, ба вәму да Египет линчўлэди Муса, йүли са сычинли. Йинви җыгә ни ги вәму зў йигә данлин хўда, җё та ба вәму линшон!» 24Вә җё таму ба гәҗяди җинзы ги вә налэли. Сый ю җинзы, таму ду шудо йидарни, ги вә налэли. Вә ба җыгә җинзы эрдё хуә литу, зу җыгә нювазы чўлэли!

25Муса канҗянли, Харунэ ба жынму гуанбучў, жынму чынха сыбудыйдили, дўшманди щёшурли+. 26Муса зу зандо йинпанди мын чянту дашын фәди:

– Сыйсы Җўди жын – ду до вәди җы бонгә лэ!

Левий зўди йиче жын доли та гынчян занхали. 27Муса ги таму фәди:

– Исраилжынму бэвонди Анлахў Торля фынфуди җё ниму литуди мый йигә жын ба до начўлэ, да җыбонгә до нэбонгә ба чүан йинпан җуан йигуар, напа тамусы дищүнму, ляншуму хуэйҗәсы линҗүму еба, ба таму садёни!+

28Левий зўди жынму җочў Мусади фынфу ганли: нэйитян бонҗер ба санчян жын садёли. 29Муса ги Левий зўди жынму фәди:

– Җиргә Җў ба ниму җянчўлэ җё ниму ган Исраил ахунмуди гунсыни. Ниму ба гәҗяди эрзыму лян дищүнму дасыли, Җў ги ниму ги бэрэкэтини.

30Ди эртян Муса ги жынму фәди:

– Ниму ганхади гўнахар җундихын. Җыхур вә йүанхуэй ё шон санни, до Җў гынчян читоди җё Та ба ниму фоншә.

31Муса йүанхуэй доли Җў гынчян фәди:

– Җыще жын ганхади гўнахар җундихын. Таму ги гәҗя на җинзы зўлигә данлин хўдади ёнзы, бэвонли тали. 32Хўда-я! Чито Ни фоншә тамуди гўнахар, Ни дан бу фоншә таму, вә чито Ниди җё ба вәди минзы да Ни щехади фу литу чүдё.

33Җў хуэйдади:

– Сый зэ Вәди мянчян ганли гўнахарли, Вә зу ба нэгә жынди минзы да Вә щехади фу литу чүдёни. 34Щянзэ ни чи, ба җыгә минжын линдо Вә ги ни фәхади дифоншон. Вә ба Вәди тянщян дафадо ниди мянчян җё та лин нини. Кәсы вонхуди жызы ви җыще жын ганхади гўнахар Вә яндин зуй тамуни.

35Җў ба минжын на вынбин зуйли, йинцысы таму җё Харунэ ги таму на җинзы зўлигә нювазы.

33

Исраилжынму да Синай сан гынчян зудёли

33^1Җў ги Муса фәди:

– Ни лян Египет линчўлэди минжын да җытар зудё, до Вә ги Ибращимэ, Исхар, Ягўбэ лян тамуди хубый щүхади нэгә дифоншон чи. 2Вә ба Вәди тянщян дафачи җё лин нини. Вә ба хананейжынму, аморрейжынму, хеттейжынму, ферезейжынму, евейжынму дэ иевусейжынму ганчўчини+. 3Ни чиди дифон фуҗүдихын, нэтар нюнэзы дэ фынми тондини. Кәсы Вә лян ниму йидарни бу чи, йинцысы нимуди пичи җёндихын, зу хэпа Вә ба ниму зэ лўшон нын щёмедё+.

4Минжын тинҗян җыгә хуа пәфанхали, таму на җин-йин дунщи зэ бу дабан гәҗяли. 5Җў ги Муса гиди фынфу җё ги минжын фәни:

– Нимуди пичи җёндихын, Вә дан лян ниму йидарни чи, напа бу дуәди гунфу еба, Вә ба ниму ду нын щёмедё. Җыхур ниму ба ниму дэди җин-йин йиман махалэ, җё Вә сылёнйихар, Вә лян ниму зў сани+.

6Йинви җыгә исраилжынму да Синай сан гынчян зудёди йиху, таму ба гәҗяди җин-йин йиман махалэ, зэ бу дабан гәҗяли.

7Мый йихуэй исраилжынму зэ йинпанниди сыхур, Муса ли йинпанни йүанйүарди дали йигә җонфон, ба та җёлигә «Лян Җў йүмянди җонфон». Сый щён чито Җў, щён вын са, нын до нэтар чи+. 8Мый йихуэй Муса вон йүмянди җонфон гынчян зуди сыхур, минжын зэ гәҗяди җонфон мынкуни занди вон Мусадини, йичыр дынди җисы та җиндо йүмянди җонфон литуни. 9Муса җинчилиди йиху, йүнцэ луәхалэ зу зандо йүмянди җонфон мынку гынчянли. Җў нэхур да йүнцэ литу лян Муса фәли хуали. 10Минжын канди йүнцэ дан зандо йүмян җонфонди мынкуни, таму зу йиман гуйха бэвонтуә Җўли. 11Җў лян Муса мян дуй мян фә хуадини, зущён нагә жын лян гәҗяди пын-ю фә хуади йиён. Муса вон йинпанни хуэйди сыхур, тади нянчин бонбан Навинди эрзы Иса зу шындо йүмянди җонфон литудини.

Муса ба Хўдади гуонлён канҗянли

12Муса ги Җў фәди:

– Ни зочян ги вә гиди фынфу җё вә ба минжын линдо нэгә дифоншон чини, кәсы Ни мә фә, Ни ба сый лян вә йидарни дафачини. Ни фәгуә, Ни ба вә җыдоди ходихын, е щинэ вәни. 13Дансы җымуҗяли, вә читоди җё Ни ба Ниди лўдо ги вә зыги, Хўда-я, җё вә фусы Ни, хан зэ Ни гынчян җешу Ниди нэчин. Вә читоди җё Ни җичелэ: җыгә минзўсы Ниди минзў.

14Җў фәди:

– Вә гәҗя лян ни йидарни чини. Вә ги ни ги пиннанни.

15Муса хуэйдади:

– Хўда-я, Ни дан лян вәму йидарни бу чи, вә чито Ниди, җё вәму да җытар бә зу. 16Ни дан лян вәму йидарни бу чи, сый нын ба вә лян Ниди минжын зэ Ниди мянчян җешухади Ниди нэчин җыдоха? Ни дан лян вәму зэ йидарни, нэхур цэ ба вәму лян дун-яшонди йиче данлин минзўди жын нын фынщёкэ+.

17Җў ги Муса фәди:

– Вә җочў ниди йиче чито ганни, йинцысы Вә ба ни җыдоди ходихын, е щинэ нини.

18Муса фәди:

– Хўда-я! Вә чито Ниди җё Ни ба Ниди вида гуонлён ги вә зыйихар.

19Җў хуэйдади:

– Вә җё Вәди йиче гуонлён да ниди мянчян гуәчини, ба Вәди гуйҗун минзы зэ ниди мянчян дашын фәни. Вәсы Җў, Вәди щин до Вә тёҗянхади жынмушон ванни, Вә ба таму щитынни. 20Вә бу җё ни канҗян Вәди лянмян, йинцысы канҗян Вәди нэгә жын бу нын хуә+. 21Вә гынчян ю йигә вәрни, ни нын зандо нэтарди йигә саншон. 22Җисы Вәди Вида гуонлён вонгуә гуәкэли, Вә ба ни цондо сандун литуни, на Вәди шу дўчў, дынди, җисы Вә зугуәчини. 23Йиху Вә ба Вәди шу нагуәчи, ни ба Вә да җибый хуту нын канҗян еба, кәсы ни бу нын җян Вәди лянмян.

34

34^1•Җў ги Муса фәди:

– Ни ба лён пян шыту, зущён зочянди нэ лён пян йиён, е туй мин. Вә ба ни дасуйди нэ лён пян шытушон щехади хуа йүанхуэй щедо җы лён пян шытушонни. 2Миргә ганзо йизор ни шәлүди шон Синай сан, зэ сан динзышон ни зандо Вәди мянчян. 3Сый ду бу нын лян ни йидарни шонлэ, е бу нын зэ санди туанйүарни жо; ба ню, ён зэ сан гынчян е бә фон+.

4Муса ба лён пян шыту, зущён зочянди йиён, туй мин, ди эртян ганзо йизор җочў Җў ги та гихади фынфу ба шыту нашон, шонли санли. 5Җў да йүнцэ литу долэ, лян Муса зандо йидарни, ба Тади гуйҗун минзы, – «Җў», – дашын фәли. 6Җў да Муса мянчян зугуәчи, дашын ханди:

– Вәсы Анлахў Торля! Вәди щин вандихын, Вә ба жын щитындини, Вәди жыннэ дадихын, Вәди щинэ дадихын, Вәсы кочўди!+
7Вә ба Вә щүхади ги йичян быйзышонди жын зунхўдини, ба жынмуди зуй, цуәву дэ гўнахар ду фоншәдини, кәсы сый фан зуйли, Вә ба тади хубый йичыр до сан, сы быйзы яндин зуйни+.

8Муса ганҗин падо диха бэвонли Хўдали. 9Та зу фәди:

– Җў! Вә дан зэ Ниди мянчян ба нэчин җешухали, вә читоди җё Ни, Җў, лян вәму йидарни зу! Җыще минжынди пичи җёндихын, кәсы вәму читоди җё Ни фоншә вәмуди цуәву дэ гўнахар. Ни ба вәму, лян Ниди минжын йиён, җешуха.

Хўда лян исраилжынму йүанхуэй динли хәтунли

(Җефон 23:14-19; Чунфә фалү 7:1-5; 16:1-17)

10Җў ги Муса фәди:

– Җыхур Вә лян исраилжынму дин хәтунни. Вә щён зэ тамуди мянчян ган вида сычин. Җымуҗяди сычин дун-яшон нани ду мә йүгуә, найигә минзўди жын ду мә җянгуә; җё ниди җувини җўди жынму ду ба Вә, Җў, ганхади вида сычин канҗян. Йинцысы Вә щён ви ниму ган җё жынму хэпади сычинни. 11Ба җиргә Вә ги ниму гихади фынфу ниму ё зунхўни. Вә ба аморрейжынму, хананейжынму, хеттейжынму, ферезейжынму, евейжынму дэ иевусейжынму да нимуди мянчян ганзуни. 12Ниму щёщинди, лян нэгә дифоншон җўди жынму бә дин хәтун, йинцысы җыгә вонху ги ни чынха хэ минди вонни+. 13Дозэзы ниму ба таму шо гўрбаниди җуәзы ё цыйдёни, ба таму бэвонди шыту җўзы даланни, ба таму бэвонди Астарта нүхўдади гуйҗун фулин кандёни+. 14Ниму бу нын бэвон данлин хўдаму, йинцысы Вә, Анлахў Торля, зущён чыцўди нанжын йиён, бу шу нэгә, сый ги Вә фанляндини+.

15Ниму лян нэгә дифоншон җўди жынму бә дин хәтун, йинцысы таму бэвон гәҗяди хўдамудини, ги таму җү гўрбаниди сыхур, ба ниму е чиншон чини, нэтар ниму е чы ги тамуди хўдаму җүгиди жуни+. 16Ниму ги гәҗяди эрзыму бә чү данлин минзўди щифур, йинцысы тамуди щин бянгуәчи бэвон гәҗя хўдамуди сыхур, ба нимуди эрзыму линшон е җё бэвон тамуди хўдамуни+. 17Ни ба данлин хўдамуди сыса ёнзы ги гәҗя бә зў+.

18Ни ба Мәю җёмян мәмәди җечи зунхўди. Ни җочў Вә гихади фынфу җынйүә чи тянди нэйитян ё чы мәю җёмянди мәмәни, йинцысы ни Авив йүәни да Египет чўлэли+.

19Йиманди ту йигә эрзы лян йиче сынлин щяхади ту йигә гунтушузы, бугуан ню, ён – дусы Вәди+. 20Ба лүлүзыди тушузы на ёнгозы ё хуангуәлэни. Ни дан на ёнгозы ба та бу хуангуәлэ, нэхур яндин ба лүди бәзы җәхуэйни. Ни яндин ба нимуди ту йигә эрзы хуангуәлэ.

Ни бу нын кун шу бэвон Вәлэ+.

21Лю тян ни нын зў хуә, кәсы ди чи тянди нэйитян ни яндин ё хуанхани. Напа җун диди сыхур, напа шу шучынди сыхур еба, ни яндин ё хуанхани+.

22Гә мыйзыди сыхур ни ё гуә Гә мыйзыди җечини. Чютян шу готянди сыхур ни ё гуә Вәпынзыди җечини.

23Йиче нанжын няннян сан бян ё до Вә, Анлахў Торляди мянчянни, бэвон Вәни, исраилжынмуди Хўдани+. 24Вә ба данлин минзўди жынму да ниди мянчян гандёни, җё ниди дифон йүәщин дани. Няннян сан бян ни яндин ё до Вәди мянчянни, бэвон Вәни. Вә бу җё сысый вонщёнди ба ниди тўди җаншон.

25Ни ги Вә җү гўрбаниди сыхур, лян гўрбани йидарни бә җү ю җёмянди мәмә. Ба Пасха җечишон зэдё ёнгозыди жу бу нын шындо ди эртян ганзо+.

26Няннян шу шучынди сыхур, ба ту йигә готян налэ, гәдо ни бэвонди Анлахў Торляди сыни.

Ба җүлүгозы зэ та мамади нэзы литу бә җў+.

27Җў ги Муса фәди:

– Ни ба җыще хуа щеха, йинцысы Вә на җыщезы хуа лян ни дэ исраилжынму дин хәтунни.

28Муса лян Җў зэ нэтар занли сышы тян, сышы ванщи, са ду мә чы, е мә хә. Та ба җыгә хәтунди хуа, Шыгә Датянмин щедо лён пян шытушонли+.

Муса да саншон халэли

29Муса ба Шыгә Датянмин зэ шуни нашон, да Синай саншон халэли. Тади лянмяншон гуонлён җодини, йинцысы та лян Җў фәли хуали, кәсы та гәҗя ба җыгә бу җыдо. 30Харунэ лян исраилжынму канҗян Мусади лянмяншон гуонлён җодини, ба таму хади, бу ган вон Муса гынчян чи. 31Муса ба таму җёдилэли. Харунэ дэ минжынди йиче линшу доли гынчян, Муса лян таму фәли хуали. 32Йиху шынхади минжын лэ, е доли Муса гынчянли. Муса ба Җў зэ Синай саншон ги та гихади йиче фынфу ги даҗя фәгили. 33Муса лян таму ба хуа фәван, на гэту ба гәҗяди лянмян гэчўли. 34Мый йибян та җиндо Хўдади гуйҗун җонфон лян Җў фәкэ хуали, зу ба гэту чүдёдини. Да нэтар чўлэ, та ба Җў гихади йиче фынфу ги исраилжынму фәдини. 35Минжын ба Мусади лянмян җолёнди канҗянли. Йиху Муса йүанхуэй ба гәҗяди лян гэчўдини. Мый йибян зэ Хўдади гуйҗун җонфонни лян Җў фә хуади сыхур, та зу ба гэту чүдёдини.

35

«Ди чи тянсы Вә җянчўлэди гуйҗун жызы»

35^1Муса ба Исраилди йиче жын җёдо хуэйшон, ги таму фәди:

– Җысы Җў гихади фынфу, җё ниму зунхўни: 2ниму ю лю тянди жызыни, җы лю тян литу ниму нын ган гәҗяди сычин. Ди чи тянсы Вә җянчўлэди гуйҗун жызы. Шанбэди җы йитян ниму яндин ви Вә, Җў, ё хуанхани. Сый шанбэди нэйитян дан ган са сычин, ги та ё дин сызуйни+. 3Шанбэди нэйитян ниму зэ гәҗяди җяни бә дян хуәли.

Хўдади гуйҗун җонфонни сыйүнди цэлё

(Җефон 25:1-9)

4•Муса зэ хуэйшон ги йиче исраилжын фәсы:

– Җў җымуҗя фынфудини: 5-6ниму ги Җў ба лищин дуанги. Сый щён җымуҗя ган, җё та ба җинзы, йинзы, тун дуанги; хо мабу лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди ёнмо зэмусы җүлүмо; 7-8гун-ёнди хун янсыйди пизы, җүнмый пизы, зоҗүәфуди муту; ги дынзан гуанди чин-ю, гәёнди щён видоди цо (на җыщезы цо ба гуйҗун щён-ю дэ шоди щён пыйхади);+
9ги Исраилди да ахун ба чуанди ефод хансанзы дэ на оникс дэ данлин гуйҗун шыту занхади конзышон дэди лянлянзы дуанги.

10Җё ниму литуди бынсы дади җёнжынму лэ, җочў Җў гихади йиче фынфу ба йүнди дунщи зўшон: 11гуйҗун җонфон, тади динзы зэмусы вэтуди динзы, Хўдади гуйҗун җонфонди гудазы, куон, ганзы, җўзы, куонди гынзы, 12хәтун щёнзы, тади ганзы, гэгэзы зэмусы мынлянзы; 13бэ гуйҗун мәмәди җуәзы, тади ганзы дэ гәёнди җяхуә зэмусы жуәзышон бэди гуйҗун мәмә; 14гуйҗун юдынзан лян сыйүнди йиче дунщи; юдынзанди дын зэмусы дынди чин-ю; 15шо щёнди җуәзы лян тади ганзы; гуйҗун щён-ю зэмусы шоди щён; Хўдади гуйҗун җонфон мынкуди мынлянзы; 16шо гўрбаниди җуәзы лян тун луцызы, тади ганзы лян сыйүнди йиче җяхуә; щи абдэзыди тун пын лян тади гынзы; 17гуйҗун җонфонди йүанзыди данзы, тади җўзы лян җўзыди гынзы, йүанзыди мынлянзы; 18гуйҗун җонфон лян йүанзыди йиче җуонҗуонзы зэмусы шынзы; 19Исраилди ахун зэ Гуйҗун вәршон ган гунсыди сыхур чуанди гуйҗун йишон, җы зусы ги Исраилди ахун Харунэ лян тади эрзыму фынхади гуйҗун йишон.

20Муса җё хуэйи сандёли, йиче исраилжын хуэйли җяли. 21Җыгәди йиху сый щён җымуҗя ган, ба лищин ги Җў налэли: зў Хўдади гуйҗун җонфонди цэлё, бэвон Хўдади сыхур йиче йүнди дунщи зэмусы ги Исраилди ахун фын гуйҗун йишонди дунщи. 22Нан-нү, сыйди щинни щён дуан са, гого-щинщинди ба җин беҗынзы, эрҗуйзы, гэҗызы, бәзышон дэди җўҗўзы лян гәён данлинди җин дунщи ги Җў налэли. 23Сый гынчян ю хо мабу, данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди ёнмо зэмусы җүлүмо, гун-ёнди хун янсыйди пизы хуэйжәсы җүнмый пизы е налэли+. 24Сый ю нынгў ба йинзы хуэйҗәсы тун налэ, ги Җў дуангили; сый ю зоҗүәфуди муту е налэли. 25Шуйи годи нүжынму ба ёнмо нянчын данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян налэли. 26Таму е на җүлүмо нянли щянли. 27Минжынди линшуму ба ги ефод хансанзы готу зэмусы конзышон дэди лянлянзы готу занди оникс лян данлинди гуйҗун шыту налэли. 28Таму хан ба ги дынзан гуанди чин-ю, гәёнди щён видоди цо дэ ю е налэли (на җыщезы цо ба гуйҗун щён-ю дэ шоди щён пыйхади). 29Җў чечў Муса гихади фынфу, җё жынму ган Та фәхади сычинни, йиче исраилжын, бу фә нан-нү, сыйди щинни юли вонщёнли, зу ви җыгә сычин ба лищин налэ, ги Җў дуангили.

Веселеил дэ Аголиав

(Җефон 31:1-11)

30•Муса ги исраилжынму фәди:

– Җў кәҗя да Яхўтиди зўни ба Орди сунзы, Урияди эрзы Веселеил җянчўлэли, 31Хўда ба Тади Шын Лин ги та гигили, җё та чынха ю аргилиди, цунминди, бынсыдади зэмусы җыдо гәҗун гәён шуйиди жынни. 32Та ю бынсы на җинзы, йинзы, тун да гәёнди җяхуәни; 33нын кан гуйҗун шыту; нын ки муту зэмусы зў гәёнди щи хуә. 34Җў е ги Веселеил лян Дан зўди Ахисамахди эрзы Аголиав ба җёщүә данлин жынмуди аргили гигили. 35Җў ги таму ба бынсы гиги, җё таму нын зў гәёнди щихуә, билүн: ки муту, за хуар, җы бу, на хо мабу, данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян фын заёнди йишон. Таму ду ю зў гәшы-гәён дунщиди шуйини.

36

36^1Веселеил, Аголиав лян данлин ю шуйиди җёнжын (Җў ги таму гили аргили зэдэ да бынсыли, җё таму җыдо, замуҗя ё зў Хўдади гуйҗун җонфонни), ду ё җочў Җўди фынфу ган йиче гунзуәни.

Минжын налэли хошо лищин

2Муса ба Веселеил, Аголиав лян данлин җёнжын, ги сый Җў гили бынсыли, ба гәҗя щён ги бонцуди жынму җёлэ, җё таму зўтуә хуәли. 3Таму да Мусади шуни ба исраилжынму ви зў Хўдади гуйҗун җонфон дуангиди йиче лищин линшонли. Кәсы тянтян ганзо минжын хан налэ лищиндини, ги Муса җёдини. 4Йинви җыгә нэще бынсыдади җёнжын да гәҗяди зў хуәди вәршон лэ, 5ги Муса фәди:

– Минжын ба гунзуәшон сыйүнди йиче лищин налэли, кәсы җыгә би Җў фынфухади дуәли.

6Йинви җыгә Муса фынфуди, җё ги чүан йинпан фәни: җё минжын ви Хўдади гуйҗун җонфон зэ бә налэ лищинли. Жынму зэ бу налэли, 7йинцысы йиче җехади кәҗя ги хуәшон фуйү гули, хан ду шынхани.

Ба Хўдади гуйҗун җонфон гэшонли

(Җефон 26:1-37)

8•Зўхуәди жынму литу нэще бынсыдади җёнжын гэли Хўдади гуйҗун җонфонли. Таму на хо мабу лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян ги Хўдади гуйҗун җонфон җыли шыгә данзы, хан ги данзы готу ба Херувим зашонли. 9Мый йигә данзыди чондуан дусы йимур-йиёнди: чондисы шы эргә метр, куандисы лёнгә метр. 10Таму ба вугә данзы йигә лян йигә лёдо йидарни, җё чынха йикуэзыли, лян данлин вугә данзы е җымуҗя зўли. 11Ги мый йикуэ данзыди лёнхани фын чонниди бянбяршон ба данчин янсыйди кукузы заншонли. 12Ба вушыгә кукузы е лёдо йикуэ данзыди бянбяршонли, ба вушыгә кукузы лёдо данлин куэзыди данзыди бянбяршонли. Кукузы дуй кукузы. 13На җинзы зўли вушыгә гудазы, йиху ба лён куэ данзы ляндо йидарнили. Зу җымуҗя Хўдади гуйҗун җонфон чынха йигәли.

14Веселеил, Аголиав дэ данлин бынсыдади жын на җүлүмо җыли шы йигә данзы, ба Хўдади гуйҗун җонфонди динзы на җыще данзы шанчўли. 15Мый йигә данзы дусы йимур-йиёнди: шы сангә метр чон, лёнгә метр куан. 16Таму ба вугә данзы лёдо йидарни, җё чынха йикуэзыли, ба данлин люгә е лёдо йидарни, җё чынха ди эр куэзыли. 17Ба вушыгә кукузы зандо ту йикуэзыди дин хутуди данзыди бянбяршонли, хан ба вушыгә кукузы зандо данлин йикуэ данзыди бянбяршонли. 18Зўли вушыгә тун гудазы, на гудазы ба кукузы гўчў, ба лён куэ данзы ляндо йидарни, җё җонфонди динзы чынха йикуэзыли.

19Таму хан ги җонфон зўли лёнгә динзы: ба йигә на гун-ёнди хун пизы, ба ди эргә на җүнмый ёнпизы зўшонли, җё таму чынха гэчў җонфон вэтуди динзыли+. 20На зоҗүәфуди муту ги Хўдади гуйҗун җонфон ба занди куон зўшонли. 21Мый йигә куон сыгә метр го, люшы люгә сантиметр куан; 22мый йигә куон ю лёнгә вончў чўлэди муту языни, на таму ба лёнгә куон ляндо йидарнили. Ба йиче куон ду җымуҗя зўхали. 23Таму ги Хўдади гуйҗун җонфонди нанбонгәни зўли эршыгә куон, 24ги җы эршыгә куонди диха зўли сышыгә йин гынзы, ги мый йигә куонди диха зўли лёнгә йин гынзы. 25Ги җонфонди быйбонгәни е җымуҗя зўли эршыгә куон 26зэмусы сышыгә йин гынзы, мый йигә куонди диха зўли лёнгә йин гынзы. 27Ги җонфонди щибонгә (җыгә зусы Хўдади гуйҗун җонфонди хуту) зўли люгә куон; 28ги хутуди лёнгә гуэзы е зўли лёнгә куон. 29Ба җы лёнгә куон да диха йичыр до готу на йигә чүанзы ляндо йидарнили. Ба лёнгә гуэзыди лёнгә куон ду җымуҗя зўхали. 30Таму йиман зўли багә куон дэ шы люгә йин гынзы, мый йигә куон диха ю лёнгә йин гынзыни.

31Таму на зоҗүәфуди муту зўли шы вугә ганзы: вугә ганзы ги Хўдади гуйҗун җонфон җыбонгәди куон, 32вугә ганзы ги нэбонгәди куон зэмусы вугә ганзы ги җонфонди хуту (җы зусы җонфонди щибонгә). 33Ба муту ганзы нандо куонди донҗунни, җё таму да җонфонди җыбонгә до нэбонгәни. 34Таму на җин езы ба куон бочўли зэмусы ба гә ганзыди чүанзы на җинзы зўшонли; ба муту ганзы е на җинзы бочўли.

35На хо мабу лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян дэ җүлүмо җылигә мынлянзы. Ги җыгә мынлянзы готу ба Херувим зашонли. 36На зоҗүәфуди муту зўли сыгә җўзы, ба җыгә мынлянзы гуадо готули. Ба җы сыгә җўзы на җин езы бочўли, на җинзы ги җўзы готу ба гудазы зўшонли. Хан ги җўзы зўли сыгә йин гынзы. 37Ги җонфонди мын на хо мабу лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян җыли йигә мынлянзы (готу ба хуар загили). 38Таму ги җыгә мынлянзы зўли вугә җўзы дэ гудазы, ба җўзыди шонту дэ җўзышонди ганзы йиман на җин езы бочўли; хан ги җўзы на тун зўли вугә гынзы.

37

Ба хәтун щёнзы зўшонли

(Җефон 25:10-22)

37^1•Веселеил на зоҗүәфуди муту ба хәтун щёнзы зўшонли. Җыгә щёнзыди чондуансы йибый шыгә сантиметр, куандисы люшы люгә сантиметр, годисы люшы люгә сантиметр+. 2Та ба җыгә щёнзы на җыншыди җин езы да литу дэ вэту бочўли, хан ги җувини ба җин бянбяр дашонли. 3Та зўли сыгә җин чүанчүанзы, йиху ба таму нандо щёнзыди сыгә туйтуйзышонли: җыбонгә лёнгә, нэбонгә лёнгә. 4На зоҗүәфуди муту зўли лёнгә ганзы, ба таму на җинзы бочўли, 5йиху ба ганзы щёндо щёнзы лёнханиди җин чүанчүанзы литули, җё ба хәтун щёнзы на җы лёнгә ганзы гончелэни. 6Та хан на җыншыди җинзы зўли йигә гэгэзы: чондисы йибый шыгә сантиметр, куандисы люшы люгә сантиметр. 7-8Ги җыгә җин гэгэзы готу е на җинзы дали лёнгә Херувим: гэгэзыди җыбонгә лян нэбонгә ду ю Херувимни. Зу җымуҗя лёнгә Херувим лян гэгэзы хәдо йидарнили. 9Лёнгә Херувим мян дуй мяндили, на җонкэди бонзы ба гэгэзы гэчўдини.

Ба бэ гуйҗун мәмәди җуәзы зўшонли

(Җефон 25:23-30)

10•Веселеил на зоҗүәфуди муту зўли йигә җуәзы: чондуансы җюшыгә сантиметр, куандисы сышы вугә сантиметр, годисы чишыгә сантиметр. 11Та ба җыгә җуәзы на җыншыди җин езы бочўли, ги тади җувини ба җин бянбяр дашонли. 12Ги җуәзыди җувини зўли чишы вугә миллиметр куанди чёнчёнзы, йиху ги җыгә чёнчёнзы ба җин бянбяр дашонли. 13Веселеил ги җыгә җуәзы зўли сыгә җин чүанчүанзы, ба таму нандо җуәзыди сыгә гуэзыди туйтуйзышонли. 14Җин чүанчүанзы ба җуәзыди чёнчёнзы кочўли; ба җуәзы гончелэди сыхур, ги җин чүанчүанзы литу ё щён ганзыни. 15На зоҗүәфуди муту ба гон җуәзыди ганзы зўшонли, ба таму на җин езы бочўли. 16Веселеил на җыншыди җинзы ба җуәзышон гәди панзы, дезы зэмусы гуан путоҗюди пин дэ ванванзы зўшонли.

Ба юдынзан зўшонли

(Җефон 25:31-40)

17•Веселеил на җыншыди җинзы зўлигә юдынзан; ба юдынзанди гынзы лян җўзы на дахади җинзы зўшонли. Җё юдынзаншонди мый йигә хуар, хуарди бобозы лян банбар ду лян юдынзан хәдо йидарнили. 18Да юдынзанди лён бонгә чўлэди люгә җыҗызы: җыбонгә сангә җыҗызы, нэбонгә сангә. 19Мый йигә җыҗызышон ю сангә хуарни, ёнзы зущён шылю хуар йиён, ю хуар бобозы лян банбарни. 20Юдынзанди җўзышон ю сыгә хуарни, ёнзы зущён шылю хуар йиён; хуар ю бобозы дэ банбарни. 21Сан фон җыҗызыди мый йигәди диха ду ю йигә хуар бобозыни. 22Ба хуар бобозы, җыҗызы лян юдынзан ду на йикуэр җыншыди җинзы дашонли. 23Веселеил хан ги юдынзан на җыншыди җинзы зўли чигә дын, юдынзан чян нянзыди чянзы лян панпанзы. 24Та на саншы вугә кило җыншыди җинзы ба юдынзан лян юдынзаншонди йиче дунщи зўшонли.

Ба шо щёнди җуәзы зўшонли

(Җефон 30:1-5)

25•Веселеил на зоҗүәфуди муту зўлигә шо щёнди җуәзы. Та ба җыгә җуәзы зўчын сыфонзыдили: чондуансы сышы вугә сантиметр, куандисы сышы вугә сантиметр, годисы җюшыгә сантиметр. Та зэ җыгә җуәзыди сыгә гуэзышон хан зўли сыгә гә, җё таму лян җуәзы хәдо йидарнили. 26Та ба шо щёнди җуәзыди мянзы, сыхани дэ сыгә гә на җыншыди җин езы бочўли, ги туанйүарни ба җин бянбяр дашонли. 27Та хан ги шо щёнди җуәзы зўли лёнгә җин чүанчүанзы, ба таму нандо җуәзы лёнханиди җин бянбяр дихали. Ба җыгә шо щёнди җуәзы гонди сыхур, нын ба ганзы щёндо җин чүанчүанзы литу. 28Веселеил на зоҗүәфуди муту ба ганзы зўшон, йиху на җин езы ба таму бочўли.

Ба гуйҗун щён-ю дэ шоди щён пыйхали

(Җефон 30:22-38)

29Веселеил, зущён пый щёнфиди җёнжын йиён, ба гуйҗун щён-ю дэ җыншы шоди щён пыйхали+.

38

Ба шо гўрбаниди җуәзы зўшонли

(Җефон 27:1-8)

38^1•Веселеил на зоҗүәфуди муту ба шо гўрбаниди җуәзы зўшонли. Та ба җыгә җуәзы зўчын сыфонзыди: чондуансы лёнгә бан метр, куандисы лёнгә бан метр, годисы йигә бан метр. 2Та зэ шо гўрбани җуәзыди сыгә гуэзышон зўли сыгә гә, җё таму лян җуәзы хәдо йидарнили. Ба җуәзы лян гә йиман на тун езы бочўли. 3Та ги шо гўрбаниди җуәзы ба йиче сыйүнди җяхуә зўшонли: шу хуэйди дезы, суй тещянзы, ванванзы, цацазы, нонозы. Ба җы йиче дунщи ду на тун дахали. 4Веселеил хан ги шо гўрбаниди җуәзы на тун зўлигә луцызы. Ба җыгә луцызы гәдо шо гўрбаниди җуәзыди бянбянзы дихали, ба та нандо шо гўрбани җуәзыди җун буфынли; 5на тун зўли сыгә чүанчүар, йиху ба таму нандо җыгә луцызыди сыгә гуэзышонли. 6Та хан на зоҗүәфуди муту ба ганзы зўшонли, йиху на тун езы ба таму бочўли; 7ба ганзы щёндо лёнханиди җин чүанчүанзы литули, җё ба шо гўрбаниди җуәзы нын гончелэ. Та ба шо гўрбаниди җуәзы на муту банбанзы зўшонли; җуәзыди донҗунни кундини.

Ба щи абдэзыди тун пын зўшонли

(Җефон 30:18)

8Веселеил ба щи абдэзыди тун пын дэ тади тун гынзы на нүжынму җо лянди тун җинҗинзы зўшонли (җыще нүжын зэ Хўдади гуйҗун җонфонди мын гынчян ган гунсыдини)+.

Ба Хўдади гуйҗун җонфонди йүанзы чүанчўли

(Җефон 27:9-19)

9•Веселеил на җүнмый мабу ба данзы җыхали, на җыгә данзы ба Хўдади гуйҗун җонфонди йүанзы чүанчўли. Нанбонгәди данзы сышы сыгә метр чон. 10Ги җыгә данзы зўли эршыгә җўзы, ги җы эршыгә җўзы зўли эршыгә тун гынзы. Ба җўзышонди чүанзы дэ ганзы ду на йинзы зўшонли. 11Ба быйбонгәди данзы е җымуҗя зўшонли: данзы сышы сыгә метр чон, ю эршыгә җўзыни. Эршыгә җўзы е зэ эршыгә тун гынзышон нандини. Җўзышонди чүанзы дэ ганзы дусы на йинзы зўхади. 12Йүанзыди щибонгәди данзы эршы эргә метр куан, ю шыгә җўзыни, зэ шыгә гынзышон нандини. Җўзышонди чүанзы дэ ганзы дусы на йинзы зўхади. 13Йүанзы дунбонгәди данзы е эршы эргә метр куан. 14-15Җонфонди мын лён бонгәни ду ю чигә метр куанди данзыни; сангә җўзы зэ сангә гынзышон нандини. 16Веселеил ба йүанзы җувиди йиче мынлянзы на җүнмый мабу җыхали. 17Ба җўзыди гынзы ду на тун зўхали; ба җўзышонди гудазы, ганзы лян җўзы готу на йинзы зўшонли. Ба йүанзыди җувиди җўзы ду на йинзы зўхади ганзы лянчўли. 18Ба мынлянзы ги хо мабушон лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян җыхали, ги готу ба хуар зашонли. Җыгә мынлянзы ю җюгә метр чон дэ лёнгә метр куан, зущён йүанзыди данзы йиён. 19Ги җыгә мынлянзы ба сыгә җўзы зўшонли, җўзы зэ сыгә гынзышон нандини. Ба лян җўзыди ганзы, җўзышонди гудазы зэмусы готу е на йинзы зўшонли. 20Хўдади гуйҗун җонфон литу лян йүанзыни сыйүнди йиче җуонҗуонзы дусы на тун зўхади.

Зў Хўдади гуйҗун җонфонди сыхур сыйүнли дуәшо гуйҗун тегон

21Җысы зў Хўдади гуйҗун җонфон гунзуэди сыхур сыхуанхади йиче җинзы, йинзы дэ тун җонсуанди данданзы. (Җыгә җонфон литу ю лён пян шытуни, готу щеди Шыгә Датянмин.) Ба җыгә җонсуанди данданзы левитжынму җочў Мусади фынфу щехали. Исраилди ахун Харунэди эрзы Ифамарь ба тамуди гунзуә җоканли.

22Яхўтиди зў Оровди сунзы, Урияди эрзы Веселеил ба Җў җочў Муса гихади йиче фынфу ду ганли. 23Ги та бонмонди жынсы Дан зўди Ахисамахди эрзы, минзы җёди Аголиав. Тасы йигә ю аргилиди, ю бынсыди җёнжын, та нын ки шыту, җы бу, за хуар, ги хо мабушон лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян җы заён йишон.

24Ви зў Хўдади гуйҗун җонфон, ба жынму ги Җў дуанхади лищин литуди җинзы йиман сыйүнли йичян кило (ба җы йиче җинзыди фынлён на гуйҗун җонфонни сыйүнди шекель фынлён лёнхали). 25Җочў исраилжынмуди фур шухади йинзы йиман ю 3430 кило (ба җы йиче йинзыди фынлён ду на гуйҗун җонфонни сыйүнди шекель фынлён лёнхали)+. 26Җысы да 603500 жыншон җочў тамуди фур шухади йинзы. Мый йигә жын да эршы суй дашон чўли бангә гуйҗунди шекель йинчян+. 27Таму на 3400 кило йинзы ба Хўдади гуйҗун җонфонди җўзы лян җўзыди йибый гынзы зўшонли. Ги мый йигә җўзы сыйүнли саншы сыгә кило йинзы. 28На шынхади саншыгә кило йинзы Веселеил ба җўзышонди гудазы дэ ганзы зўшонли, хан ба җўзыди готу на йинзы бочўли. 29Жынму ги Җў йиман дуанли 2425 кило тун. 30Веселеил на җыгә тун ба Хўдади гуйҗун җонфонди мынди гынзы, шо гўрбаниди җуәзы, җуәзыди тун луцызы, җуәзышон сыйүнди йиче дунщи ду зўшонли; 31хан ги йүанзыди туанйүарни лян йүанзыди мынкуни ба гынзы на тун зўшонли зэмусы ба җонфон лян йүанзыди йиче җуонҗуонзы е на тун зўшонли.

39

Ги Исраилди ахунму ба гуйҗун йишон фынгили

(Җефон 28:1-14)

39^1•Таму на данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян ги Исраилди ахунму зэ Гуйҗун вәршон ган гунсыди сыхур ба чуанди гуйҗун дэ хокан йишон фыншонли. Җочў Җў ги Муса гихади фынфу, таму зу ги Харунэ ба гуйҗун йишон фынгили.

2Таму на җин щян, данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян лян хо мабу ба ефод фыншонли. 3Таму ба җинзы дачын бә пянпянзы, ба та җёчын щи щян, йиху лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян дэ хо мабу җыдо йидарнили. 4Таму ги ефодди лёнхани зўли лёнгә дэдэзы, ба дэдэзы нын гуадо лёнгә җягуэзышон. 5Ба ефодшонди дэзы на фынли ефод йиёнди цэлё фыншонли. Җы зусы таму на җин щян, данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян дэ хо мабу, җочў Җў ги Муса гихади фынфу зўхади. Йиху таму җё җыгә дэзы лян ефод хәдо йидарнили. 6Таму ба лёнгә оникс шыту зў бянйи, щёндо җин вәвәр литули, зущён ки зытиди йиён, готу ба Ягўбэди шы эргә эрзыди минзы кишонли. 7Йиху ба җы лёнгә шыту бондо ефод җягуэзышон гуади дэзышонли, җё таму бёфә Исраилди шы эргә зўни. Таму ба җыще сычин җочў Җў ги Муса гихади фынфу ганли.

8Таму ба конзышон дэди лянлянзы лян ефод йиёнди целё фыншонли: на җин щян зэмусы данчин, зыхун, хунлонлор янсыйди мощян фыншонли, ба хуар е зашонли. 9Җыгә конзышон дэди лянлянзысы сыфонзыди зэмусы лён цынзыди: эршы эргә сантиметр чон, эршы эргә сантиметр куан. 10Таму ги конзышон дэди лянлянзышонди вәвәзы литу занли сы додозы гуйҗун шыту: ги ту йи дозышон ба рубин, топаз дэ изумруд заншонли; 11ги ди эр дозышон ба карбункул, сапфир дэ алмаз заншонли; 12ги ди сан додозышон ба яхонт, мано шыту дэ аметист заншонли; 13ги ди сы дозышон ба хрисолит, оникс дэ яспис заншонли. Ба җыщезы гуйҗун шыту ду зандо җин вәвәзы литули. 14Зэ җы шы эргә шыту литуди мый йигә шытушон таму ба Ягўбэди йигә эрзыди минзы кишонли, җё җы шы эргә шыту бёфә Исраилди шы эргә зўни. 15Таму на җыншыди җинзы ги конзышон дэди лянлянзы зўли йигә җин лянляр, ба та зўчын зущён нинчўди шыншынзы йиёнли. 16Таму зўли лёнгә җин вәвәзы, хан зўли лёнгә җин чүанчүар, йиху ба таму бондо конзышон дэди лянлянзыди лёнханили. 17Таму ба нэ лёнгә җин лянляр куандо конзышон дэди лянлянзыди лёнханиди лёнгә җин чүанчүаршонли. 18Ба җин лянлярди данлинди лёнгә йир куандо лёнгә җин вәвәзы литули, җымуҗя ба таму ляндо ефод чянтуди җягуэзышонди лёнгә дэзышонли. 19Таму зўли лёнгә җин чүанчүар; ба таму гуадо конзышон дэди лянлянзыди хатуди лёнгә йиршонли; тади лизы зэ ефод гынчянни. 20Таму хан зўли лёнгә җин чүанчүар, ба таму гуадо ефод чянтули, лёнгә җягуэзышон гуади дэзыди хату (җыгә зэ щянфынзы гынчянни), зэ ефод дэзыди шонтуни. 21Җочў Җў ги Муса гихади фынфу, таму на данчин янсыйди дэзы ба конзышон дэди лянлянзыди чүанчүар лян ефодди чүанчүар бондо йидарнили, җё конзышон дэди лянлянзы зэ ефодди дэзыди шонтуни, бә җё конзышон дэди лянлянзы сундёли.

22Ги ефод диха хан данлин фынли йигә позы. Ба җыгә позы на данчин янсыйди мощян фыншонли. 23Ги җыгә позыди донҗунни люхали йигә ба ту нын сыйҗинчиди кузы. Вәё җё ба позыди кузы бә чәланли, җувини на ху мабу фыншонли. 24-26Ги позыди дихади бянбяршон на данчин, хунлонлор дэ данхун янсыйди мощян ба шылю зўшонли, тамуди донҗунни на җинзы ба линдор зўшонли: йигә шылю, йиху йигә линдор; йигә шылю, йиху йигә линдор, җочў Җў ги Муса гихади фынфу зўшонли.

27-28Веселеил лян Аголиав ги Харунэ лян тади эрзыму ба чон хансанзы, дэстармозы, динмозы, дуан кўкўзы ду на хо мабу фыншонли. 29Җочў Җў ги Муса гихади фынфу, таму е на хо мабу лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди мощян зўлигә ю заха хуарди дэзы. 30На җыншыди җинзы зўлигә минмир пэпэзы, ги мянзышон ба «Ги Җў фынчўлэди» хуа кихали. 31На данчин янсыйди дэзы ба пэпэзы бондо дэстармозыди чянтули. Таму җочў Җў ги Муса гихади фынфу ганли.

«Муса ба зўхади хуә йиман цалигә гуар»

(Җефон 35:10-19)

32Зу җымуҗя ба гэ Хўдади гуйҗун җонфонди йиче хуә зўванли. Исраилжынму ба җыще сычин җочў Җў ги Муса гихади фынфу ганли. 33Таму ба гуйҗун җонфон дэ литу сыйүнди йиче дунщи надо Мусади мянчянли. Литу ю гудазы, куон, ганзы, җўзы, куонди гынзыни; 34на гун-ёнди хун янсыйди пизы дэ җүнмый ёнпизы зўхади лёнгә динзы, гэчўди мынлянзы,+
35хәтун щёнзы, тади ганзы зэмусы гэгэзы; 36бэ гуйҗун мәмәди җуәзы лян тади гәён җяхуә зэмусы жуәзышон бэди гуйҗун мәмә; 37на җыншы җинзы зўхади гуйҗун юдынзан лян сыйүнди йиче дунщи; юдынзанди дын зэмусы дынди чин-ю; 38на җин езы зўхади шо щёнди җуәзы, гуйҗун щён-ю зэмусы шоди щён, Хўдади гуйҗун җонфонди мынлянзы; 39шо гўрбаниди тун җуәзы лян тун луцызы, тади ганзы лян сыйүнди йиче җяхуә; щи абдэзыди тун пын лян тади гынзы; 40гуйҗун җонфонди йүанзыди данзы, тади җўзы лян җўзыди гынзы; йүанзыди мынлянзы, шынзы дэ җуонҗуонзы зэмусы зэ гуйҗун җонфон литу сыйүнди йиче дунщи; 41Исраилди ахун зэ Гуйҗун вәршон ган гунсыди сыхур чуанди гуйҗун йишон, җы зусы ги Исраилди ахун Харунэ лян тади эрзыму фынхади гуйҗун йишон. 42Исраилжынму җочў Җў ги Муса гихади йиче фынфу ду ганли. 43Муса ба зўхади хуә йиман цалигә гуар, җысыма: исраилжынму җочў Җў гихади фынфу ба йиче сычин ванчынли. Муса ги таму панвонли холи.

40

Ба Хўдади гуйҗун җонфон дачелэли

40^1Җў ги Муса гиди фынфу фәди:

– 2Ту йигә йүәди чў йи ни ба Хўдади гуйҗун җонфон ё дачелэни, 3ба хәтун щёнзы надо литу зэмусы ба мынлянзы гэчў. 4Ни ба җуәзы гонҗинчи, ба җуәзышонди йиче сыйүнди дунщи гәдо готу, ба юдынзан е наҗинчи, ги готу ба юдынзанди дын наншон. 5Ба шо щёнди җин җуәзы гәдо хәтун щёнзыди мянчян, йиху ба мынлянзы гуадо Хўдади гуйҗун җонфонди мыншон. 6Ба шо гўрбаниди җуәзы гәдо Хўдади гуйҗун җонфонди мын чянту, 7ба щи абдэзыди пын гәдо Хўдади гуйҗун җонфон лян шо гўрбани җуәзыди донҗунни, ги литу ба фи гуанман. 8Хўдади гуйҗун җонфонди туанйүарни ба йүанзы чүанчў, ги мынкуни ба мынлянзы гуашон.

9На гуйҗун щён-ю ба Хўдади гуйҗун җонфон лян литу сыйүнди йиче дунщи мәйихар, җё таму чынха Вә, Хўда, җянчўлэди гуйҗун дунщи. 10Йиху на гуйҗун щён-ю ба шо гўрбаниди җуәзы лян йиче сыйүнди җяхуә е мәйихар, җё таму ванчүан чынха Вә, Хўда, җянчўлэди гуйҗун дунщи. 11Зу җымуҗя ба щи абдэзыди пын лян тади гынзы е на гуйҗун щён-ю мәйихар, җё чынха гуйҗунди.

12Ни ба Харунэ лян тади эрзыму линдо Хўдади гуйҗун җонфонди мын гынчян, җё таму зэ нэтар ба абдэзы щидё. 13Ги Харунэ ба Исраил ахунди гуйҗун йишон чуанги, на гуйҗун щён-ю ба Харунэ мәйихар, җё та чынха гуйҗун, җянчўлэди жын, ги Вә ган ахунди гунсы. 14Ба Харунэди эрзыму линдилэ, ги таму ба чон хансанзы чуаншон, 15на гуйҗун щён-ю ба таму мәйихар, зущён ни ба тамуди дада на щён-ю мәлиди йиён, җё таму чынха гуйҗунди, ги Вә җянчўлэди жынму, җё таму ги Вә ган ахунди гунсы. Җыгә гуйҗун куйчын ба таму ги Вә, Җў, җянчўлэли, җё таму дэ тамуди хубый йинавар ги Вә ган ахунди гунсыни.

16Муса җочў Җў ги та гихади йиче фынфу ду ганли. 17Зу җымужя таму да Египет зудёди ди эр нянди ту йигә йүәди чў йи ба Хўдади гуйҗун җонфон дачелэли. 18Муса ба Хўдади гуйҗун җонфон дачелэли: ба гынзы наншон, ба куон личелэ, на муту ганзы ба куон йигә лян йигә лянчўли. 19Муса на динзы ба Хўдади гуйҗун җонфон гэчўли, готу хан на вэтуди динзы шанчўли, та ба җы йиче җочў Җўди фынфу ду ганли. 20Муса ба лён пян шыту (готу щеди Хўдади Датянмин) гәдо хәтун щёнзы литу, йиху ба ганзы щёндо лён ханиди җин чүанчүанзы литули зэмусы ба гэгэзы гэдо хәтун щёнзы готули. 21Йиху Муса җочў Җў ги та гихади фынфу ба хәтун щёнзы гондо Хўдади гуйҗун җонфон литу, ба мынлянзы гуашонли.

22Муса ба җуәзы гәдо Дин гуйҗун вәрди мынлянзыди вэтули (җысы Хўдади гуйҗун җонфонди быйбонгә). 23Муса җочў Хўда ги та гихади фынфу, ба ги Җў җүгиди мәю җёмянди мәмә бэдо җуәзышонли. 24Та ба юдынзан гәдо Хўдади гуйҗун җонфонди нанбонгәли, – җысы җуәзыди дуймян. 25Муса җочў Җўди фынфу ба юдынзанди дын зэ Җўди мянчян дянҗуәли. 26Та ба җин җуәзы гәдо Хўдади гуйҗун җонфон литули, мынлянзыди чянту, 27зэ җыгә җуәзышон җочў Җў гихади фынфу шоли щёнли. 28Та ги Хўдади гуйҗун җонфонди мынкуни ба мынлянзы гуашонли, 29зэ Хўдади гуйҗун җонфонди мынку гынчян ба гўрбаниди җуәзы фоншон, зэ җыгә җуәзышон ба шоди гўрбани дэ мянди гўрбани шоли. Муса ба җыще сычин җочў Җў гихади фынфу ду ганли. 30Та ба щи абдэзыди пын гәдо Хўдади гуйҗун җонфон лян шо гўрбани җуәзыди донҗуннили, ги пын литу ба фи гуанманли. 31-32Мый йибян Муса, Харунэ лян Харунэди эрзыму җин Хўдади гуйҗун җонфонди зычян, җочў Җў ги Муса гихади фынфу, зэ щи абдэзыди пын литу ба шу дэ җүә щидё, йиху цэ җин Хўдади гуйҗун җонфондини. 33Муса ги Хўдади гуйҗун җонфонди дэ шо гўрбаниди җуәзыди туанйүарни ба йүанзы чүанчўли, ги мынкушон ба мынлянзы гуашонли. Зу җымуҗя та ба йиче хуә зўванли.

Йүнцэ ба Хўдади гуйҗун җонфон гэчўли

(Фур 9:15-23)

34Йүнцэ ба Хўдади гуйҗун җонфон гэчўли, Җўди гуонлён ба җонфон гуанманли+. 35Муса мәдый җин Хўдади гуйҗун җонфон литу, йинцысы йүнцэ ба Хўдади гуйҗун җонфон гэчўли, Җўди гуонлён ба җонфон гуанманли. 36Мый йихуэй җисы йүнцэ да Хўдади гуйҗун җонфоншон челэ, исраилжынму зу ба йинпан шудё, кә шон лўдини+. 37Йүнцэ да гуйҗун җонфошон дан бу челэ, таму е бу зу. 38Исраилжынму зэ савәни ю дуәдащер жызы еба, быйтянни таму зэ Хўдади гуйҗун җонфонни ба Җўди йүнцэ йинавар канҗяндини, йиванщи таму ба йүнцэ донҗунни җуәди хуә канҗяндини.

* 1:4 Җысы Ягўбэди шы эргә эрзы. Таму зусы исраилжынмуди зўзў-быйбый. Вончян да тамушон чўлэли шы эргә зў.

* 1:7 «Исраилжынму» зусы Ягўбэди хубый, тади данлин минзы җёди «Исраил».

* 2:10 «Муса» – җыгә минзы щён яхўтиди хуа «Да фи литу лочўлэди».

* 2:22 «Гирсам» – җыгә минзы щён яхўтиди хуа «лищёнжын», «вэгуйжын».

* 3:1 Иофор – җысы Рагуилди данлиндигә минзы.

* 3:14 «ВӘСЫ ВӘ» (яхўти йүян: «ЭХЬЕ АШЕР ЭХЬЕ») – җыгә хуа хан ю данлин йигә йисыни: «Вәсы йинавар юди». Җыгә хуа щён данлин йигә хуа: «Җў» (яхўти йүян: «ЯХВЕ»).

* 12:2 На яхўти йүян ба җынйүә җёди «Авив»; җыгә бонҗерсы замуди сы йүә.

* 12:17 Пасха – җыгә хуа щён яхўтиди хуа «Да гынчян зугуәчиди».

* 13:4 На яхўти йүян ба җынйүә җёди «Авив»; җыгә бонҗерсы замуди сы йүә.

* 15:23 «Мерра» (яхўти йүян) – җыгә хуади йисысы «Кў видо».

* 17:7 «Масса» дэ «Мерива» – җы лёнгә хуа щён яхўтиди хуа: «Зынҗон» дэ «Зыян».

* 18:4 «Елиезер» (яхўти йүян) – җыгә хуади йисысы «Хўдасы вәди Бонбан».

* 25:19 «Херувим» (яхўти йүян) – тянщянмуди йибазы. Мый йигә Херувим ю бонзыни, тамуди лянмян лян жынди йиён.

* 27:2 Җыгә җуәзышонди сыгә гәди ёнзы зущён ню тушонди гә йиён.

* 28:4 «Ефод» – җысы дуан щюзыди йигә чон хансанзы.

* 28:30 «Урим» дэ «Туммим» – җысы лёнгә гуйҗун дунщи. Исраилди ахунму на таму вын Хўдади вонщёндини.

* 30:13 Зэ Хўдади гуйҗун җонфонни сыйүнди йигә шекель йинчян, литу бонҗер ю 11 граммни; йигә гера литу бонҗер ю 0,6 граммни.

+ 1:4 Датур 35:23-26
+ 1:5 Датур 46:27
+ 1:11 Датур 15:13, Датур 47:11
+ 2:1 Җефон 6:20, Фур 26:59
+ 2:18 Фур 10:29
+ 2:24 Датур 15:14, Датур 46:4
+ 3:8 Фалү 26:15
+ 3:20 Җефон 12:31
+ 3:21 Датур 15:14
+ 4:11 СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 20:12
+ 4:19 Җефон 2:15
+ 6:3 Датур 17:1
+ 6:8 Датур 15:18, Датур 26:3, Датур 35:12
+ 6:14 Датур 46:8-11
+ 6:15 Датур 46:10, Фур 26:12-13
+ 6:16 Фур 3:17,
+ 6:19 Фур 26:57-58
+ 6:20 Фур 26:59
+ 6:21 Фур 16:1-35
+ 6:22 Левит 10:4
+ 6:23 Фур 1:7, Фур 2:3, Фур 26:60-61
+ 6:24 Фур 26:11,
+ 6:25 Фур 25:7
+ 8:8 Җефон 9:28, Җефон 10:17
+ 8:26 Датур 43:32, Датур 46:34
+ 9:28 Җефон 8:8, Җефон 10:17
+ 9:29 Җефон 19:5, Фалү 10:14,
+ 10:17 Җефон 8:8, Җефон 9:28

• 12:1 Левит 23:5-8, Фур 28:16-25, Фалү 16:1-8

+ 12:6 Фур 9:10-11
+ 12:12 Фур 33:4
+ 12:22 Левит 14:6, Фур 19:6, Фур 19:18,
+ 12:26 Җефон 13:14, Фалү 6:20,
+ 12:35 Җефон 11:2
+ 12:36 Датур 15:14
+ 12:37 Фур 11:21, Фур 33:5
+ 12:40 Датур 15:13,
+ 12:46 Фур 9:12,

+ 12:49 Левит 19:34, Левит 24:22, Фур 9:14, Фур 15:15-16, Фалү 10:19

+ 13:2 Җефон 22:29, Җефон 34:19, Левит 27:26, Фур 3:13, Фур 8:16, Фур 18:15-17, Фалү 15:19,

+ 13:7 Левит 23:5-8
+ 13:9 Фалү 6:8, Фалү 11:18
+ 13:14 Җефон 12:26, Фалү 6:20
+ 13:17 Фур 14:1-4
+ 13:19 Датур 50:25
+ 13:20 Фур 33:6

+ 13:21 Җефон 40:34, Фур 9:15, Фур 10:34, Фалү 1:33

+ 14:2 Фур 33:7
+ 14:8 Фур 33:3
+ 14:14 Фалү 1:30, Фалү 3:22,
+ 15:11 Фалү 3:24, Фалү 33:26,
+ 15:15 Фур 14:14, Фур 22:2-4,

+ 15:20 Җефон 2:4-8, Фур 12, Фур 20:1, Фур 26:59, Фалү 24:9,

+ 15:22 Датур 16:7, Фур 33:8
+ 15:27 Фур 33:9
+ 16:1 Фур 33:1
+ 16:3 Фур 14:2, Фур 20:3, Фур 11:4-5
+ 16:7 Фур 16:11
+ 16:13 Фур 11:31, Фур 11:7-9
+ 16:16 Җефон 16:36
+ 16:23 Җефон 20:8-11
+ 16:35 Фур 14:33, Фалү 8:2,
+ 17:1 Фур 33:12, Фур 33:14
+ 17:2 Фур 20:3-5
+ 17:4 Фур 14:10
+ 17:6 Фур 20:7-11

+ 17:8 Датур 36:12, Фур 13:29, Фур 24:20, Фалү 25:17-18,

+ 18:1 Җефон 3:1
+ 18:18 Фур 11:14, Фалү 1:12
+ 18:21 Фалү 16:18,
+ 18:25 Фалү 1:15
+ 18:26 Фалү 1:17
+ 19:2 Фур 33:15
+ 19:4 Фалү 32:11

+ 19:5 Фалү 7:6, Фалү 14:2, Фалү 26:18, Җефон 9:29, Фалү 10:14

+ 19:6 Фалү 14:21,
+ 19:8 Җефон 24:3
+ 19:10 Фур 11:18
+ 19:22 Левит 10:1-3
• 20:1 Фалү 5:6-21
+ 20:2 Левит 26:13
+ 20:3 Фалү 32:39,
+ 20:4 Левит 19:4, Левит 26:1, Фалү 27:15

+ 20:5 Җефон 34:14, Фалү 4:24, Фалү 6:15, Җефон 34:7, Фур 14:18

+ 20:6 Фалү 5:10, Фалү 7:9

+ 20:7 Левит 19:12, Левит 24:10-16

+ 20:8 Датур 2:2, Җефон 31:14-17, Левит 19:30, Левит 23:3, Левит 26:2, Фур 15:32-36,

+ 20:12 Левит 19:3, Фалү 27:16,

+ 20:13 Датур 9:6, Левит 24:17,

+ 20:14 Левит 18:20, Левит 20:10, Фалү 22:22, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 6:32,

+ 20:15 Левит 19:11,

+ 20:16 Җефон 23:1, Фалү 19:16-20, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 19:5,

+ 20:19 Фалү 5:27,
+ 20:25 Фалү 27:5-6,
+ 21:2 Левит 25:39-40, Фалү 15:12,
+ 21:6 Фалү 15:16-17
+ 21:12 Датур 9:6, Левит 24:17, Фур 35:31
+ 21:13 Фалү 19:4-5, Фур 35:11, Фур 35:22,
+ 21:16 Фалү 24:7

+ 21:17 Левит 20:9, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 20:20,

+ 21:25 Левит 24:19-20, Фалү 19:21,
+ 21:28 Датур 9:5
+ 21:30 Фур 35:31
+ 21:34 Левит 24:18
+ 22:4 СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 6:31
+ 22:16 Фалү 22:28-29

+ 22:18 Левит 19:31, Левит 20:27, Фалү 18:10-12

+ 22:19 Левит 18:23, Левит 20:15, Фалү 27:21
+ 22:21 Җефон 23:9, Левит 19:33, Фалү 24:17
+ 22:22 Фалү 27:19,
+ 22:25 Левит 25:35-37, Фалү 23:19,
+ 22:26 Фалү 24:13
+ 22:29 Җефон 13:2, Җефон 13:11-16
+ 22:30 Левит 22:27
+ 22:31 Левит 7:24, Левит 22:8
+ 23:1 Җефон 20:16
+ 23:3 Левит 19:15
+ 23:4 Фалү 22:1

+ 23:6 Җефон 22:21-22, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 22:22

+ 23:7 Левит 19:16, Фалү 27:25, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 17:15, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 24:24,

+ 23:8 Фалү 16:19,
+ 23:9 Җефон 22:21
+ 23:11 Левит 25:2-7
+ 23:12 Җефон 20:9-10
+ 23:14 Фур 28:16-31, Фалү 16:1-17
+ 23:15 Җефон 12:15, Җефон 34:20

+ 23:16 Җефон 34:22, Фалү 16:9, Левит 23:33-43, Фур 29:12-39, Фалү 16:13-15, Фалү 31:10-11

+ 23:17 Җефон 34:23

+ 23:19 Җефон 34:26, Фалү 26:2, Җефон 34:26, Левит 22:28, Фалү 14:21, Фалү 22:6

+ 23:20 Җефон 14:9,
+ 23:22 Датур 12:3, Фалү 30:7
+ 23:23 Җефон 33:2, Фалү 7:1,
+ 23:24 Җефон 20:5, Фур 33:52
+ 23:25 Фалү 7:15
+ 23:26 Фалү 7:14
+ 23:27 Фалү 2:25, Фалү 28:7,
+ 23:28 Фалү 7:20,
+ 23:29 Фалү 7:22
+ 23:31 Датур 15:18, Фур 34:1-12, Фалү 11:24,
+ 23:33 Җефон 34:12, Фалү 7:16,
+ 24:1 Җефон 6:23, Фур 11:16
+ 24:3 Җефон 19:8
+ 24:10 Датур 32:30, Җефон 33:20,
+ 24:12 Җефон 31:18
+ 24:13 Фур 11:28, Фур 14:6, Фур 27:18
+ 24:17 Җефон 24:1, Фалү 4:24,
+ 24:18 Җефон 34:28,
• 25:1 Җефон 35:4-9
+ 25:8 Левит 26:11-12,
• 25:10 Җефон 37:1-9
+ 25:10 Фалү 10:1
+ 25:22 Левит 16:2, Фур 7:89, Фур 17:4
• 25:23 Җефон 37:10-16
+ 25:30 Левит 24:5-9
• 25:31 Җефон 37:17-24
• 26:1 Җефон 36:8-19
+ 26:14 Җефон 25:5
• 26:15 Җефон 36:20-34
• 26:31 Җефон 36:35-38
+ 26:31 Левит 16:2,
• 27:1 Җефон 38:1-7
• 27:9 Җефон 38:9-20
• 27:20 Левит 24:1-4
+ 27:21 Җефон 33:7
• 28:6 Җефон 39:1-7
• 28:15 Җефон 39:8-21
+ 28:30 Левит 8:8, Фур 27:21, Фалү 33:8,
• 28:31 Җефон 39:22-31
+ 28:38 Фур 18:1
+ 28:39 Левит 16:4,
• 29:1 Левит 8
+ 29:2 Левит 2:4
+ 29:7 Җефон 30:30
+ 29:12 Җефон 27:2
+ 29:13 Левит 3:3-4
+ 29:14 Левит 4:11-12, Левит 16:27
+ 29:18 Левит 1:9
+ 29:25 Җефон 29:18
+ 29:29 Фур 20:26
+ 29:33 Левит 22:10
+ 29:36 Җефон 30:26
+ 29:37 Җефон 30:29, Левит 6:18
• 29:38 Фур 28:1-8
+ 29:41 Җефон 29:18
+ 29:45 Җефон 25:8
• 30:1 Җефон 37:25-28
+ 30:2 Җефон 27:2
+ 30:9 Левит 10:1
+ 30:10 Левит 16:34
+ 30:12 Җефон 38:25, Фур 1:2-4,
+ 30:13 Левит 27:25, Фур 3:47, Фур 18:16,
+ 30:16 Фур 31:54
• 30:17 Җефон 40:30-32
+ 30:18 Җефон 38:8
+ 30:25 Җефон 37:29
+ 30:28 Левит 8:10-11
+ 30:29 Җефон 29:37, Левит 6:18
+ 30:30 Җефон 29:7, Левит 8:10
+ 30:35 Җефон 37:29
• 31:1 Җефон 35:30-35
• 31:12 Җефон 20:8-11
+ 31:14 Җефон 35:2, Фур 15:32-36
+ 31:17 Датур 2:22, Җефон 20:8-11
+ 31:18 Җефон 24:12
• 32:1 Фалү 9:11-19
+ 32:1 Җефон 24:18,
+ 32:9 Фалү 10:16
+ 32:10 Фур 14:12
+ 32:13 Датур 22:16-17, Датур 26:4
+ 32:14 Фур 14:20,
+ 32:20 Фалү 9:21
+ 32:25 СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 29:18
+ 32:27 Фалү 13:6-9
+ 33:2 Җефон 23:23
+ 33:3 Җефон 3:8
+ 33:5 Фур 16:21
+ 33:7 Җефон 27:21
+ 33:16 Җефон 19:5, Фур 23:9
+ 33:20 Датур 32:30,
• 34:1 Фалү 10:1-4
+ 34:3 Җефон 19:12-13
+ 34:6 Фур 14:17-18,
+ 34:7 Җефон 20:5-6, Фалү 5:9
+ 34:12 Җефон 23:33
+ 34:13 Җефон 23:24, Фалү 7:5
+ 34:14 Җефон 20:5
+ 34:15 Фур 25:2
+ 34:16 Фалү 7:3-4,
+ 34:17 Җефон 20:4
+ 34:18 Җефон 12:14, Левит 23:6
+ 34:19 Җефон 13:2, Җефон 13:11-16
+ 34:20 Җефон 23:15
+ 34:21 Җефон 20:8-11
+ 34:23 Җефон 23:17
+ 34:25 Җефон 23:18, Фалү 16:4
+ 34:26 Җефон 23:19, Левит 22:28, Фалү 14:21
+ 34:28 Җефон 24:18
+ 35:2 Җефон 20:8-11, Җефон 31:14
• 35:4 Җефон 25:1-7
+ 35:7 Җефон 25:5
+ 35:23 Җефон 25:5
• 35:30 Җефон 31:1-6
• 36:8 Җефон 26
+ 36:19 Җефон 25:5
• 37:1 Җефон 25:10-20
+ 37:1 Фалү 10:3
• 37:10 Җефон 25:23-29
• 37:17 Җефон 25:31-39
• 37:25 Җефон 30:1-5
+ 37:29 Җефон 30:22-25, Җефон 30:34-38
• 38:1 Җефон 27:1-8
+ 38:8 Җефон 30:18
• 38:9 Җефон 27:9-19
+ 38:25 Җефон 30:12
+ 38:26 Фур 1:46, Фур 2:32, Фур 26:51
• 39:1 Җефон 28:6-43
+ 39:34 Җефон 25:5
+ 40:34 Җефон 13:21,
+ 40:36 Фур 9:17-22

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=DNG

ДИЛИТЎ

Хуадян (торат)

Хуадян (торат)

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. Җ

8. З

9. И

10. Й

11. К

12. Л

13. М

14. Н

15. П

16. Р

17. С

18. Т

19. У

20. Ф

21. Х

22. Ч

23. Ш

24. Щ

25. Ш

26. Я

АДАН – Хўда зохади ту йигә жын, йиче жынмуди зўщян.

АНЛАХЎ ТОРЛЯ – «Анлахўсы Җў» – җысы Гуйҗун Китабу литуди Хўдади йигә минзы.

АМАЛИКЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан дифоншон җўхади йигә минжын. Йиху исраилжынму ба та җаншонли. Җысы зэ Сыхэди нанбонгә дэ дунбонгә җўди юҗуанжынму. Җисы исраилжынму да Египет чўлэ, амаликжынму пудо тамушонли. Зу да нэгә сыхур дашон ба таму суандисы исраилжынмуди дўшман. Хўда ги исраил минжын гиди фынфу җё ба амаликжынму ванчүан щёмедёни, кәсы исраилжынму мә ванчын җыгә фынфу (кан Ханаан, Хананейжынму).

АМИНЭ – Җыгә яхўти хуади йисысы «дуйди», «шызэди».

АММОНЖЫНМУ – Җысы Бен-Аммиди, Лут эрзы (Ибращимэди җыэрзы) дэ та щё нүзыди хубый (кан Датур 19:38). Аммонитжынму ги җя хўда Молох бэвонли. Таму зэ Иордан хәди дунбонгәди гуйҗяни җўли. (Җысы вуҗинди Иордания гуйҗя). Тамусы исраилжынмуди дўшман, филистимжынмуди лянмынҗя.

АМОРЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан дифоншон җўхади йигә фур дуәди минжын. Йиху исраилжынму ба та җаншонли. Ю йибян «аморейжынму» хуа ги йиче зэ Ханаан димяншон нэгә сыхур җўхади минжын сыйүндини (кан Ханаан, Хананейжынму).

АСТАРТА – Хананейжынму бэвонди йигә нүхўда. Хананейжынму сылёндисы Астарта ңүхўда ги жынму нын ба чынгун, щинэ дэ хо шучын налэ. Нүхўдади щёнҗынсы гуйҗун фулин. Лян бэвон нүхўда Астарта лянхәди нэгә сэбэбусы, хананейжынму зэ бэвон Астарта нүхўдади фонзыни лян бавэди нүжынму йидарни фиҗёдилэ. Таму сылёнди, дансы җымуҗя ган, тамуди нүхўда ги таму нын ги хо шучынни.

АХУНМУ – Зэ Хўдади гуйҗун җонфонни фусы Хўдади жынму. Нэтар таму ви йиче исраилжын ба гәён гўрбани ги Хўда җүгили (кан Гўрбани). Гуонсы таму нын җиндо Хўдади гуйҗун җонфонни. Таму хан ба исраилжынмуди данлин җёмынди куйчын дэ җечи фәгуанли. Йиче ахунсы Муса шынжын гәгәди Харунэ шынжынди хубый, Левийди хубый (Левий – җысы Ягўбэ шынжынди шы эргә эрзы литуди йигә). Ахунму ган гунсыди сыхур, левитжынму ги таму бонмонли (кан Левитжынму).

БОХЎҖЯ – Җысы Гуйҗун Китабу литуди Хўдади йигә минзы.

БЭ ГУЙҖУН МӘМӘДИ ҖУӘЗЫ – Җыгә на җин езы бочўди җуәзы зэ Хўдади гуйҗун җонфонди Гуйҗун вәршон зандини. Йиху ба та надо Иерусалим сынили. Зэ җуәзышон гәдисы ги Хўда җүха гўрбаниди гуйҗун мәмә.

ВААЛ – Хананейжынму бэвонди йигә җя хўда. Хананейжынму сылёнди, Ваал хўда (җыгә минзыди фанйисы «Җонгуйди») нын ги жынму ба чынгун дэ хо шучын гиги.

ВАРДЭ – Ги Хўда гиди булүн зў сади щүян. Ги вардэди сыхур, читоди жын ба зыҗиди җыншы чито кангидини. Ви җё җыгә чын, та ги Анлахў Торля ба гәҗя хуэйҗәсы тади йилэзы дунщи щүдини.

ВӘПЫНЗЫ ҖЕЧИ – Исраилжынму гуәди җёмын җечи. Ба җыгә җечи няннян да чийүә шыву до эршы йи ё гуәни (на яхўти хуа ба чийүә җёди «Тишри»; җыгә бонҗерсы замуди байүә хуэйҗәсы җюйүә). Җечишон йиче исраилжын ду ё зэ вәпынзы литу җўни, йинцысы җё тамуди хубый җихани: Хўда ба тамуди зўзў-быйбый да Египет линчўлэди йиху, таму җўдо вәпынзынили. Җы хансы шу путоди дэ ви шуха лёншы дощеди җечи. Вәпынзы җечи, ган данлин йиче җечи, дин гощинди дэ хунхуәди (кан Левит 23:32-43; Фур 29:12-40; Фалү 16:13-15).

ВОН БЫЙНИ ЩИ ГЎНАХАРДИ ЖЫЗЫ – «Йом Киппур» (яхўти йүян). Ба җыгә жызы чийүә шы тянди нэйитян гуәдини (на яхўти хуа ба чийүә җёди «Тишри»; җыгә бонҗерсы замуди җюйүә хуэйҗәсы байүә). Зу җы йитян исраилжынму ду ё фынзэни, бу җун зў хуә. Вәё ба гәҗя дэ минжын да гўнахаршон щибый зэмусы ба Хўдади җонфон дэ шо гўрбаниди җуәзы даҗэҗин, да ахун ги Хўда ё җү гўрбанини. Да ахун ги Хўдади гўрбанишон налэди йигә гунҗүлү, ба тади ще надо Хўдади гуйҗун җонфон литу, лян та ба хәтун щёнзыди гэзы мәли. Йиху та ба гәҗяди шу гәдо ди эргә җүлүди тушон, фәли исраилжынмуди йиче гўнахар дэ зуйли. Зу җымуҗя та ба йиче пэдо җүлүшондини, йиху ба та вон савәни лёкэдини. Җыгә җёмынди куйчын ба фоншә жынмуди гўнахар зыдини (кан Левит 16:1-34; 23:26-32; Фур 29:7-11).

ВЭДОЖЫН – Бу щинфу луәмур Йигә Хўдади жын.

ГАЛИЛЕЯ – Палестинади быйбонгә дифон. Җиргә җыгә дифон зэ Исраил гуйҗяни.

ГЕРГЕСЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан димяншон җўхади жынму, йиху исраил минжын ба Ханаан җаншонли. Хощён җыбудо, зэ нагә Ханаанди вәршон гергесейжынму җўли (кан ХАНААН, ХАНАНЕЙЖЫНМУ).

ГӘ МЫЙЗЫДИ ҖЕЧИ – Исраилжынму гуәди җёмын җечи. Ба җыгә җечи Пасхади вушы тянди нэйитян гуәдини. Җысы да мыйзы турди җечи. Жынму ги Хўда ба заён лищин, гўрбани дэ шухади щин мыйзы налэдини. Зэ Инҗил Китабу литу ба җыгә җечи җёдисы ди вушы тянди җечи (кан Левит 23:15-22; Фур 28:26-31; Фалү 16:9-12).

ГУЙҖУН ВӘР – Җысы Хўда тәбеди вәр. Зэ Хўдади гуйҗун җонфон литу Гуйҗун вәр – җысы җонфонди йилэзы. Нэтар занди гә гуйҗун мәмәди җуәзы, гуйҗун юдынзан дэ шо гўрбаниди җин җуәзы. Йигә на хо мабу лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди ёнмо зэмусы җүлүмо фынхади мынлянзы ба Гуйҗун вәр лян Дин гуйҗун вәр фынкэдини (кан ДИН ГУЙҖУН ВӘР). Зэ Гуйҗун вәршон ахунму фусы Хўдали.

ГУЙҖУН ҖОНФОН – Җысы йигә да җуанйиди җонфон. Йүанзы ба та чүанчўдини. Йида ги исраилжынму ба Муса шынжынди Фалү гиги, Анлахў Торля зэ нэтар җўли. Нэтар ю хәтун щёнзыни, шо гўрбаниди җуәзы дэ данлинди дунщи, ба са ахунму фусы Хўдади сыхур сыйүндини. Ба Хўдади Гуйҗун җонфонди готу лян лёнгә буди дэ лёнгә пизыди цынзы шанчўдини. Хўдади гуйҗун җонфон ю сангә буфынни: вэмянди йүанзы, Гуйҗун вәр дэ Дин гуйҗун вәр (кан җыщезы хуа). Вон йүанзыни йиче исраилжын нын җинчи, чо Гуйҗун вәршон – гуонсы ахунму, вон дин Гуйҗун вәршон – гуонсы да ахун. Сульманэ хуоншон фәгуанди сыхур, җыгә Хўдади гуйҗун җонфонди вифыншон чынха Иерусалим сыли.

ГУЙҖУН ҖОНФОНДИ ЙҮАНЗЫ – Җысы ги Хўдади гуйҗун җонфон гэхади йигә сыҗүәзыди йүанзы, ба та на люшыгә җўзы чүандёдини. Зэ җыще җўзышон гуади бу данзы; зэ йүанзыди мынкушон гуадигә сы янсыйди мынлянзы. Нэтар (йүанзыни) ю шо гўрбаниди җуәзы лян тади җясы дэ щи абдэзыди пынни.

ГУЙҖУН КИТАБУ – Ба Хўда җё Тади шынжынму ги жынму щехади фу йиман җёди Гуйҗун Китабу (Китабу Мукаддас). Җыще фусы Торати, Зэбур, Инҗил дэ данлинди.

ГУЙҖУН ЛИЩИН – Ба налэди заён гўрбаниди йилэр ахунму зэ Анлахў Торляди мянчян фэли (надо шуни зэ кунҗунни фэли). Зу җымуҗя фэхади гўрбаниди йилэр йиху чынха ахунмудини. Таму лян җящя ба җы йилэр нын зэ ганҗин вәршон чы. Зу җымуҗяди ахунмуди щиндун зыфәди жынму ги ахунму гихади нэ йилэзысы җыншы ги Хўда дуангиди гуйҗун лищин. Ба җыгә лищин Хўда йиху ги ахунму люхадини.

ГУЙҖУН МӘМӘ – Җысы шы эргә мәю җёмянди мәмә. Ба таму исраилди ахунму зэ Хўдади гуйҗун җонфонди Гуйҗун вәршонди бэ Гуйҗун мәмәди җуәзышон гәли. Йиху зэ Иерусалим сыни гәли. Ба җыще мәмә зэ җуәзышон гәли чи тян, йиху зэ тамуди вифышон ба шохади щинщүан мәмә гәгидини. Ба җыще мәмә да җуәзышон чүдёлиди йиху, гуонсы ахунму нын чы та (кан Левит 24:5-9). Җыще мәмә ги исраилжынму зыдини, гуон да Хўдашон таму дый лилён дэ чыхәдини.

ГУЙҖУН ЩЁН-Ю – Яхўтижынму ба булүн нагә жын лян гуйҗун щён-ю мәди сыхур, таму ги нэгә жынди тушон доли юли. Зу җымуҗя щён канги, ба нэгә жын ги тәбеди жынмуди гунсышон хуэйҗәсы фусы Хўдади сышон щүанҗүдини. Билүн, дансы булүн сый чынха хуоншон, ахун хуэйҗәсы шынжын зу җымуҗя ганли. Вәё җё шо гўрбаниди җуәзы чынха Җў җянчўлэди гуйҗун дунщи, ба та е лян гуйҗун щён-ю мәли.

ГУЙҖУН ЮДЫНЗАН – Хўда ги Муса шынжын гиди фынфу җё ги Хўдади гуйҗун җонфон зў йигә гуйҗун юдынзанни. Тасы на дин ходи җинзы зўхади. Та ю ганзыни, люгә җыҗызы лян чигә дыни.

ГУН-ЁН (жунгуә хуа) – Җы зусы мә шанхади ён хуэйҗәсы сохў ён. Зэ Гуйжун Китабу литу да гўдэди сыхуршон ба гун-ён суандисы дин ёжинди гўрбани. Җочў Мусади Фалү гуә Пасха җечиди сыхур яндин ги Хўда ё җү йисуйди гун-ёнгозыни (кан Җефон 12:3, 5) зэмусы ба та зэ данлин җёмын җечишон, тянтянди дэ бавэди гўрбанишон хан сыйүндини (кан Фур 6:14; 28:3-27; 29:2, 8, 13 дэ данл.).

ГЎНАХАР – Җысы бу тин Хўдади минлин, бу вонщён җочў Хўдади фынфу ганди.

ГЎРБАНИ – Җысы ги Хўда җүхади заён сынлин дэ лёншыди гўрбани. Җү гўрбаниди җун-ё йисысы, җё ги Хўда до йиге ще; та ба җү гўрбани жынди җуншы ги Анлахў Торля зыдини. Хўда зэ Синай саншон ги Муса шынжын дэ исраилди минжын гилигә Фалү. Зэ җыгә Фалүшон тифәдини, ба замуҗяди гўрбани ё ги Хўда җүгини, ба тади фур дэ налэди җынли е зыгидини. Жун-ё гўрбаниди ёнзысы җымуҗяди: шоди гўрбани (Левит 1), мянди дэ лёншыди гўрбани (Левит 2), пиннанди гўрбани, дощеди гўрбани (Левит 3), вон быйни щи гўнахарди гўрбани (Левит 4:1 – 5:13) дэ вон быйни щи зуйди гўрбани (Левит 5:14 – 6:7). Җы вугә гўрбаниди ёнзы литу гуон йигә гўрбани мә җү сынлинди – җысы мянди дэ лёншыди гўрбани. Ба җыгә гўрбани ги шоди гўрбанишон хуәгидини (Левит 9:16,17). Ба йиче гўрбани исраилжынму щянчян вон Хўдади гуйҗун җонфон литу налэдини, йиху вон Иерусалим сыни.

ДА АХУН – Җысы исраилжынмуди ахунди тузы. Җочў Мусади фалү, та зэ Хўдади гуйҗун җонфонни ба данлин ахун бу нын ганди сычин гандини. Няннян та йихуэй нын җин Хўдади гуйҗун җонфонниди (зэ Иерусалим сыди хуту) Дин гуйҗун вәрни; нэтар та ба ги Хўда җүгиди ню-ёнди ще садо хәтун щёнзыди сыгә гәшондини, зу җымуҗя Җў ба да ахун гәҗя дэ йиче исраилжынди гўнахар дэ зуй нын фоншәни.

ДАНЛИН ХЎДАМУДИ ЁНЗЫ – Җысы на заён цэлё (муту, җинзы, шыту дэ данлинди) зўхади җя хўдамуди ёнзы.

ДИН ГУЙҖУН ВӘР – Җысы Хўдади гуйҗун җонфон литуди йилэр. Нэтар занди хәтун щёнзы. Йигә на хо мабу лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди ёнмо зэмусы җүлүмо фынхади мынлянзы ба Гуйҗун вәр лян Дин гуйҗун вәр фынкэдини. Җочў Муса шынжынди фалү, гуон да ахун нын җиндо Дин гуйҗун вәршон. Гуонсы вон быйни щи гўнахарди жызышон, йинян литу йибян та нын җиндо нэтар.

ДЭЦЭ ХЎДА – Зусы фә буходи, ма Хўдади хуа.

ЕВУСЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан җўхади йигә минжын. Йиху исраилжынму ба җыгә димян җаншонли. Евусейжынму зэ Иерусалим дэ тади туанйүарни җўли, гуәлищезы сыхур ба җыгә чынпу Даву шынжын дэ хуоншон җаншонли (кан ХАНААН, ХАНАНЕЙЖЫНМУ).

ЕНАКДИ ХУБЫЙ – Җысы Арба эрзыди Енакди хубый (Иса 14:15; 15:13). Тамусы го ханҗяди, җиндади жынму.

ЕФОД – Җысы йигә бавэди дуан щюзыди чон хансанзы. Ба җыгә йишон яхўтиди да ахун чуанли.

ҖИНШЫН – Җысы жынди дин ёҗинди йигә буфын; ба җыгә лян араб хуа хан җёди «рух». Җиншын бу щён жынди шынзы, ба та лян нянҗин канбуҗян; җиншын бу нын вучон, та йинавар хуәдини.

ҖЎ – «Җўжын», «Җонгуйди», зэ Гуйҗун Китабу литу – җысы Хўдади йигә минзы.

ЗОНГУЙ – Җысы хахуэди гуй (девузы), та нын җин жынди кәлон литу, ба жын нын начў; тасы иблисди хуәҗи.

ЗЎ – Җысы исраилжынмуди шы эргә зў, тамуди зўщянсы Ягўбэ шынжынди шы эргә эрзы.

ИБРАЩИМЭ (ИБРАМЭ) – Шынжын, Исхар шынжынди дада, йиче яхўтижынди зэмусы данлин семитжынди зўщян. Хўда ги Ибращимэ гили фынфу, җё та ба гәҗяди зўгуй леха, гыншон Хўда зуни. Та ба Хўдади хуа зунди йимяр, Хўда ба та зўчын хошо минзўди дадали. Щинфу луәмур Йигә Хўдади жынму ду ба Ибращимэ җёди дада.

ИОРДАН ХӘ – Палестинади дин дади хә.

ИСМАИЛ, ИСМАИЛҖЯДИ ЖЫНМУ – Ибращимэ шынжынди эрзы, тади нүнў египетнүжын Агарь ба Исмаил сын-ёнхали. Тади хубыйсы зэ Аравия җўди исмаилҗяди жынму.

ИСРАИЛ – Ибращимэди сунзы, Исхарди эрзы, Ягўбэ шынжынди данлин минзы. Ба да ташон чўлэди минжын (тади хубый) е җёдисы исраилжынму.

ИСХАР – Шынжын, Ибращимэ шынжынди эрзы, Ягўбэ шынжынди дада.

ЙИНПАН – Җысы заха вәпынзыди йигә чын, ба та зэ кэкэди вәршон (зэ тандони) гәдини. Нэтар йиче исраилжынди шы эргә зўди хубый йидарни җўли, мый йигә зэ гәҗяди вәршон. Да нэгә сыхур, җисы таму да Египет зули, до нэгә сыхур, җисы таму ба Палестина җаншонли. Ю йибян җыгә хуади йисысы җүнвуди йинпан.

КЕНЕЙЖЫНМУ – Зэ Ханаан җўхади йигә минжын, йиху исраил минжын ба җыгә димян җаншонли (кан ХАНААН, ХАНАНЕЙЖЫНМУ).

КОНЗЫШОН ДЭДИ ЛЯНЛЯНЗЫ – Җысыгә тәбеди йишон, яхўтиди да ахун ба та зэ конзышон дэдини. Зэ җыгә лянлянзышон гәди гуйҗун урим дэ туммим (кан «Урим дэ туммим»). Вын Хўдади вонщёнди сыхур, исраилди ахунму сыйүн җыще дунщили.

КЭРАМЭТИ – Хўда гәҗя ганхади хуэйҗәсы Тади шынжын ганхади чёчи сычин.

ЛАДАН ЩЁН – Җысы исраилжынму фусы Хўдади сыхур сыйүнди щёнцуан сунҗё. Ладансы гуйҗун щүнди (шоди) чынфын литуди йилэзы. Та хан зэ мәмә гўрбаниди чынфын литуни.

ЛЕВИТЖЫНМУ – Ягўбэ шынжынди эрзы, Левийди хубый. Зэ Хўдади гуйҗун җонфонни (вонху зэ Иерусалим сыни) ахунму ги Хўда ган гунсыди сыхур, таму ги ахунму бонмонлэ. Левитжынму ё гон Хўдади гуйҗун җонфон лян нэтар сыйүнди йиче дунщини. Ба Левийди зў фынчын сангә җящядини. Тади сангә эрзыди җящясы: Гирсонди, Каафди дэ Мерариди.

ЛЁН ПЯН ШЫТУ – Зэ җы лён пян шытушон щеди Шыгә Датянмин (кан ШЫГӘ ДАТЯНМИН).

ЛИВАН САН – Җысы Палестина быйбонгәди сан гуйҗя. Та лян зыҗиди щүәсунфуди фулин чўли минли.

МАДИАН, МАДИАНЖЫНМУ – Мадиан – җысы Ибращимэ шынжынди йигә эрзы. Ба та Ибращимэ шынжынди ди эргә щифузы сын-ёнхали. Мадианди хубыйсы мадианжынму. Җысы юҗуанди жынму, дуәди сыхур таму зэ савәни, зэ Акаб дунбонгәни хэван янзышон җўли. Лян Исмаилди хубый, Ибращимэ шынжынди данлин эрзы ю лянщиди йимяр, зэ Гуйҗун Китабушон мадианжынму дэ исмаиҗяди жынму кын ю йигә йисыни.

МАННА ЛЁНШЫ – Ба җыгә лёншы Хўда ги исраилжынму да тяншон дафахалэли. Та зущён кориандрди җунзы, янсый быйбырди, видо зущён лян фынми луәхади бинзы йиён. Исраилжынму зэ савәни юҗуанди сыхур, да Египет чўлэлиди йиху зысы чыли маннали. Зэ натар минжын зали йинпанли, зу зэ нэтар та вонха дели; ба та шушон луәли мәмәли. Байир гуанзыни шухади лёнгә кило манна зэ Хўдади гуйҗун җонфонди хәтун щёнзы гынчян цундини. Җы тифәдисы Хўда Гәҗя зэ савәни ги исраилжынму гили чыдили.

МАФЫНБИН – Зэ Гуйҗун Китабушон җы гуон бусы мафынбин, җы хансы жынди заён жупизышонди җун бин. Җочў Муса шынжынди фалү, ба дыйха мафынбинди жын да данлин жын гынчян щүанҗин ликэдини, җё та ги данлин жын бә жәгили зэмусы ба таму зэ Хўдади мянчян бә зўчын буганҗиндили. Дансы жынди бин холи, ахунму ё ба җыгә динхани. Йиху таму гиди кухуан җё та хуэйчини. Чўгуә җыгә зэ яхўтиди йүяншон мафынбинди («царат») хуади йисы е бёҗы заён ёнзыди мый, хуэдёди чыхә, дунщи хуэйҗәсы фонзыдини. Зэ Мусади Фалүшон ю хошо зыфәни, замуҗя да мыйшон дый туәни зэмусы ба гәҗяди фонзы зў ганҗинни.

МӘЮ ЖЁМЯНДИ МӘМӘ ҖЕЧИ – Җысы исраилжынму гуәди җёмын җечи. Ба яхўтиди Пасха җечи гуәлиди йихў, лянчў чи тян гуә җыгә җечидини. Гуә җыгә җечиди сыхур, исраилжынму гуон ё чы мәю җёмянди мәмәни, бу чы ю җёмянди чыди. Зу җымуҗя исраилжынму җищёнли, замуҗя Хўда монмонди ба тамуди зўбый да Египет линчўлэли, да нэгә дифоншон, зэ натар таму донли нўли. Ту йитян дэ шукур җечиди нэйитян жынму шудо йидарни ги Хўда налэ заён гўрбанидини (кан Җефон 12:15-20; 13:3-10; Левит 23:6-8; Фур 28:17-25; Фалү 16:8).

МОАВЖЫНМУ – Җысы Моавди хубый. Моавсы Лутди эрзы, Ибращимэ шынжынди җыэрзы. Ба та Лутди да нүзы сын-ёнхали. Таму зэ Моав дифонни җўли. Җысы зэ Сыхэ дунбонгәди йигә чўчын ходи гуйҗя. Моавжынму зунхў Хамос җя-хўдали. Тамуди йүян зущён яхўти йүян. Тамусы исраилжынмуди дўшман.

МОЛОХ – Җысы Ханаан дифонди жынму бэвонди йигә җя-хўда. Жынму, чүанпин аммонжынму, зунхў Молохли. Ги та ба гәҗяди ваму җүли гўрбанили.

МУНАФИК – Җуонди хожын.

МУСА – Вида шынжын (замуди шыдэ зочянди бонҗер 3400 няншон); Хўда җё та ба яхўти минжын да Египетди япыйшон җефончўлэли. Зэ Синай саншон Хўда ги Муса ба Тади шыгә фынфу зэмусы йиче данлин фалү дэ минлин гигили.

МУСАДИ ФАЛҮ – җысы зэ Торати Китабу литу щехади йиче фынфу, минлин дэ фалү. Ба җыще фынфу Хўда чечў Муса шынжын ги яхўтижынму гигили, җё таму зунхўни.

МЯНДИ ДЭ ЛЁНШЫДИ ГЎРБАНИ – Җочў Мусади Фалү, ба җыгә гўрбани да мәдаҗәхади хуэйҗәсы цохади мыйзышон, хуэйҗәсы да мыйзыди мяншон дэ да ташон шохади мәмәшон зўдини. Чўгуә җыгә ги мян литу ба чин-ю дэ шоди щён хуәгидини.

НАЗОРЕЙЖЫН – Җыгә «назорейжын» хуа да яхўтиди назир – «ги Хўда җёгиди», «ги Хўда фынгиди» хуашон чўлэди. До исраилжынмушон мый йигә жын – нанжын хуэйҗәсы нүжын, сый вонщёнди ба гәҗя на динхади сыхур хуэйҗәсы ба йиче шуфу ги Хўда җүги, гиди вардэ чынха назорейжынни. Җочў җыгә вардэ, та бу нын хә путоҗю дэ быйҗю, бу нын чы сын хуэйҗәсы сэганди путо зэмусы да путошон зўхади йиче. Назорейжын бу нын ти туфа дэ гуа хўзы. Ба вардэ ванчынлиди йиху, назорейжын ё ба туфа тидё ги Хўда ба заён гўрбани налэни.

НЭГЭ ДУН-Я – На яхўти хуа җёди «Шеол». Жынму вучонлиди йиху до җыгә вәршондини. Суандисы, та зэ димянди дин шынчуәрни. «Шеол» бущён дуәзэхэ. Дансы зэ дуәзэхэ литу Хўда ги ю гўнахарди жынму динли зуйлиди йиху, таму шу кўнанни, кәсы вон Шеол литу йиче жын дочидини – есы гундожын, есы ю гўнахарди. Зэ Гуйҗун Китабу литу Шеол бёфәдисы вучон хуэйҗәсы фынкын.

ПАСХА ҖЕЧИ – Песах (яхўти йүян). Җысы исраилжынму гуәди ту йигә җёмын җечи. Ба җыгә җечи няннян җынйүә шы сы нэйитянди хушон гуәдини. На яхўти хуа ба җынйүә җёди «Авив»; җыгә бонҗерсы замуди сы йүә. Җыгә җечи зыфәдисы Хўда замуҗя ба яхўтижынму да Египетди япыйшон җефончўлэли. Җыгә җечишон исраилжынму ё зэ ёнгозыни дэ чыни (кан Җефон 12:1-13, 21-51; Левит 23:5; Фур 28:16-25; Фалү 6:1-7).

ПИННАН ГЎРБАНИ – Җысы ги Хўда дощеди гўрбани. Ба җү гўрбаниди сынлин зэдёлиди йиху, ба тади дин ходи йилэзы ахун зэ шо гўрбаниди җуәзышон шодёдини. Ба ди эрлэзы җүха гўрбаниди жу тади җящя дэ ахун чышондини. Җыгә лянхә чыди чынха лян Хўда фәхәди гощин җечи дэ лян Хўда хуэйфу лэвонди щёнҗынли.

РЕФАИМЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан җўхади йигә минжын, йиху исраилжынму ба җыгә димян җаншонли. Зулян енакди хубый йиён, рефаимжынмусы го ханҗяди дэ җиндади жын.

СИНАЙ – Гуйҗун сан, ба та хан җёдисы Хорив. Зэ җыгә саншон Хўда ги Муса шынжын ба Гәҗяди Фалү гигили. Та зэ Египет Синайди банхэдонини.

ТЯНЩЯН – Хўда зохади мәю шынзыди, ю эргилиди хуәвар. Тянщян зэ тяншон җўдини, кәсы таму җочў Хўдади фынфу нын до диҗешон, ба Хўда җё таму ганди сычин ганни.

УРИМ ДЭ ТУММИМ – Җысы лёнгә гуйҗун дунщи, ба таму зэ лянлянзыди кудэзыни гәдини. Вын Хўдади вонщёнди сыхур, яхўтиди да ахун ба таму зэ конзышон дэли. Данпа җы зущён җуа чирди йиён, җисы йигә дунщиди йисысы «зусы», данлинди – «бусы».

ФАЛҮ ФУ – Җыгә бёщян нын ба Хўда ги Муса шынжын гихади йиче Торати Китабу зыфәги. Та литу ю вугә фуни: Датур, Җефон, Левит, Фур дэ Чунфә фалү. Җыгә бёщян хан нын ба Торати Китабуди ди вугә фуди йилэзы канги (җысы Чунфә фалү фу), зэ натар щедисы гәёнди фалү, фынфу дэ минлин.

ФИЛИСТИМЖЫНМУ – Зэ Филистия җўхади минжын. Җыгә гуйҗя зэ Палестина димяншонди Диҗунхэди щи-нанди янзышонни. Ба филистимжынмуди чўшы хощён хан җыбудо; суандисы таму да щянзэди Греция бангуәлэди. Таму бущён зэ Ханаан җўди данлин минжын. Ю йибян ба таму җёдисы «мә зўха суннэтиди», йинцысы таму мә җочў җыгә куйчын зу, суйжан зэ Палестина җўди данлин минжынди җунҗянни җыгә куйчынсы җун-ёди (чуанфәкэди). Филистимжынму ги Палестинади вугә чын зали гынли – җысы Газа, Аскалон, Геф, Азот дэ Екрон. Җисы исраилжынму ба Ханаан гуйҗя җаншон, нэхур филистимжынму чынха тамуди дин дади дўшманли.

ХАЛДЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Тигр дэ Евфрат хәди хамянни дэ Персия хэван янзышон җўхади минжын. Йиху халдейжынмуди дифон бёҗытуә Вавилон гуйҗяли.

ХАМОС – Җысы моавжынму бэвонди йигә җя хўда.

ХАНААН (яхути хуа: Кенаан) – Җысы Палестинади йигә гўдэ минзы. Ю йибян ба җыгә минзы ги туанйүарди димян сыйүнли. Ба Финикия, Тир, Сидон дэ данлин чынпуди жынму е җёдисы хананейжынму.

ХАНАНЕЙЖЫНМУ – Җысы Ханаанди хубый, тасы Хамди эрзы, Нухди сунзы. Таму зочян зэ Палестина җўли, йиху исраилжынму ба җыгә димян җаншонли. Щянтян хананейжынму зэ хэянзышон дэ Иордан хәди щибонгә янзышонди чўчын ходи пинйүанни җўли. Дансы ба таму лян саншон җўди аморрейжынму фынщёкэ, хананейжынму чинчир зущён пинйүанди жынму вончў чўдини. Йиху хананейжынмуди минзы бёфәтуә зэ Палестина җўди йиче жынли. Хананейжынму щинфу чўчын ходи җя хўда Ваал дэ ю җинди, ги щинэди нүхўда Астартали.

ХАРАМ – Җыгә хуа на яхўти йүян фәдисы «херем», на араб йүян фәсы «харам». Җыгә хуа ю җигә йисыни. Билүн, җочў Хўдади фалү жынму бу нын ган гәёнди сычин (билүн, чы җўжу). Җыгә хуа хан нын бёфә Хўда йинавар юди фугуй. Җы зусы ги Хўда фынгиди бавэди дунщи, сынлин хуэйҗәсы жын; Хўда чынха җыгә дунщиди йинаварди Җонгуйдили. Ба җыгә дунщи бэвон Хўдади сыхур сыйүндини хуэйҗәсы ба та ё щёмедёни. Дансы ба булүн нагә дунщи, сынлин хуэйҗәсы жын җёчын «харам», җыгә бёфәдисы ба та да жынмуди шәхуэй литу ликэ, ба та ги Хўдади шуни җёдэги. Ба җымуҗяди жын, сынлин хуэйҗәсы дунщи щёмедёдини. Йинви нэгә ба таму суандисы ги Хўда җүгиди.

ХЕРУВИМ (яхўти хуа) – Җысы фусы Хўдади Тянщянму. Ба таму хуади зущён ю бонзыди, тамуди лянмян лян жынди йиён.

ХЕТТЕЙЖЫНМУ – Җысы Ханаан эрзыди Хетди хубый. (Ханаансы Хамди эрзы, Нухди сунзы (кан Датур 10:15). Зэ замуди шыдэ зочянди бонҗер 1200 няншон хеттейжынму юли хын дади гуйҗяли, тади җинчын зэ щянзэди Турция димяншонни. Җыгә гўйҗяди бянҗе до Ханаан димяншондини, йинви нэгә зэ гуйҗун Китабушон зыфәдини, хеттейжынму зэ Ханаан зочян җўли, йиху ба җыгә дифон исраилжынму җаншонли (кан ХАНААН, ХАНАНЕЙЖЫНМУ).

ХӘТУН ЩЁНЗЫ – Җысы на җин езы бочўди муту щёнзы. Зэ та литу цундисы лён пян шыту, зэ шытушон щеди Шыгә Датянмин.

ХИВВЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан җўхади йигә минжын, йиху исраилжынму ба җыгә дифон җаншонли. Таму зэ гуйҗяди җунщин йилэр җўли (кан ХАНААН, ХАНАНЕЙЖЫНМУ).

ХОРИВ – Җысы гуйҗун сан, ба та хан җёдисы Синай. Зэ җыгә саншон Хўда ги Муса шынжын ба Гәҗяди Фалү гигили. Та зэ Египет Синайди банхэдонини.

ХОРРЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан җўхади йигә минжын, йиху исраилжынму ба җыгә дифон җаншонли.

ХЎДАДИ ШЫН ЛИН – Рохалхўдўс (араб йүян) зусы Хўда йинавар юди Лилён. Җисы Хўда зэ җыгә дун-яшон ган сыкэли, зэ Гуйҗун Китабу литу фәдисы Тади Шын Лин ганли җыгә йинщёнли.

ХЎДАДИ ГУЙҖУН ҖОНФОН – (кан ГУЙҖУН ҖОНФОН).

ЧУЙ ЛАБАДИ ҖЕЧИ – Ба җыгә җечи чи йүәди ту йитян гуәдини (на яхўти хуа ба чийүә җёди «Тишри»; җыгә бонҗерсы замуди җюйүә хуэйҗәсы байүә). Җы йитян исраилжынму бу нын зў сыса хуә. Ба чуй лабади шынчи тинҗян, таму ё шудо йидарни ги Хўда налэ гўрбанини (кан Левит 23:23-25; Фур 29:1-6).

ШАНБЭ – Шаббат (яхўти йүян) – җыгә хуади йисысы «нанвын, хуанха». Җочў Хўда гихади фалү җысы йигә гуйҗун йитян. Шыгә Датянмин литуди ди сыгә тянмин. Шанбэ җы йитян йиче исраилжын бу нын зў сыса хуә (да җўма хушон до шанбэ хушон). Җы йитян исраилжынму ё шудо йидарни куаҗён Анлахў Торляни, ги Хўда ган гунсыни. Ахунму налэ лёнгә шоди гўрбанидини, зэ гуйҗун вәршон ба цун зўхади щинщүан мәмә гәхадини.

ЩЕ – Зэ Гуйҗун Китабу литу ще ю да йисыни. Ще гуонсы Хўдади, ба та суандисы җю минди дунщи. Йинви нэгә дансы ба булүн сый дасы, тади ще тондо димяншон, нэхур димян чынха буганҗиндили. Ви ба жынму хуэйҗәсы шо гўрбаниди җуәзы зў ганҗин, җү гўрбаниди сыхур е сыйүн щели.

ШЕКЕЛЬ ЙИНЧЯН – Зэ Хўдади гуйҗун җонфонни сыйүнди йинчянди фынлён. Йигә шекель йинчян литу бонҗер ю 11 граммни.

ШОДИ ГЎРБАНИ – Җысы байир гўрбани, йинцысы ба җү гўрбаниди сынлин зэлиди йиху, ба тади йиче куэзы зэ шо гўрбаниди җуәзышон шодёдини. Зэ данлинди гўрбанишон ба сынлинди юди куэзы шодёдини, ба юди чыдёдини. Ба шоди гўрбани жынму ги гәҗя мә шынхади, та дусы Хўдади. Җыгә гўрбани зыфәдисы җү гўрбаниди жын шыщин-шыйи щинфу Анлахў Торлядини.

ШО ГЎРБАНИДИ ҖУӘЗЫ – Җыгә, зущён да щёнзыди, на тун езы бочўди җуәзы зэ гуйҗун Хўдади җонфонди йүанзыни зандини. Зэ та готу ба налэди сынлин дэ лёншыди гўрбани шодини. Җуәзыди сыгә гуэзышон ю сыгә гәни: җы сыгә гәди ёнзы зущён ню тушонди гә йиён.

ШО ЩЁНДИ ҖУӘЗЫ – Җыгә на җин езы бочўди будади җуәзы зэ гуйҗун Хўдади җонфонди Гуйҗун вәршон зыдини. Та зэ чуонлянзыди чянмяннини, ба хәтун щёнзы гуанчўдини. Зулян шо гўрбаниди җуәзы йиён, җуәзыди сыгә гуэзышон ю сыгә гәни: җы сыгә гәди ёнзы зущён ню тушонди гә йиён. Яхўтиди да ахун мый йигә ганзо дэ хушон зэ та готу ба ги Хўда налэди шо щёнди гўрбани шодини. Ви ба шо щёнди җуәзы зў ганҗин, мый йинян ба тади гә лян җүха гўрбаниди ще мәдини.

ШОДИ ЩЁН – Зэ зыҗиди сынхуәшон исраилжынму сыйүнли заён гуйҗунди цуан дунщили. Җы гуон бусы зэ тянтянди йүнтушон, хансы ви зунхў Хўда. Шоди щён литу ю оних, стакт, цуан халван дэ ладанни. Ба таму зўчын йиёнди хуәдёдини, җучын мянмянзыдини. Исраилди ахунму мый йигә ганзо дэ хушон зэ байир шо щёнди җуәзышон (кан ШО ЩЁНДИ ҖУӘЗЫ) зэ гуйҗун Хўдади җонфонни, йиху зэ Иерусалим сыни (кан Исх 30:7-9) ба налэди щён шоли. Шо щёнди куйчын ю фәхәди дэ каншуди җинни.

ШУЩИН – Хухуэй, жын гәҗяди гўнахар зэмусы вонщён гэбян гәҗяди ганбан, вончян шәлүди зэ бу ган гўнахарли.

ШЫГӘ ДАТЯНМИН – Лён пян шытушон щехади Хўдади шыгә да фынфу (кан Җефон 21:1-17; Фалүди чунфә 5:1-21).

ШЫНЖЫН (наби – араб йүян) – Җыгә хуа зыфәдисы ба Хўдади хуа тинли йиху ба җыгә хуа ги жынму нын фәди сунщинжын. Шынжын җё жынму пащён Хўдани, ба Тади фынфу ганни зэмусы бу җё ган гўнахар. Шынжын ба йүди сычин нын җыдо.

ШЫТУ ҖЎЗЫ – Җысы йигә да шыту, Ханаан дифоншон җўди вэдожынму бэвон тали. Та зэ шо гўрбаниди җуәзы гынчян, зущён җўзы йиён, лилизы зандини. Җыще шыту жыншы җя хўда Ваал дэ нүхўда Астартадини.

ШЫЧИР – Җысы җочў Мусади фалү ги Хўда яндин фынгиди дунщи лян чянди шылэзы, йидяндяр щён зэкати.

ЯГЎБЭ – Шынжын, Исхар шынжынди эрзы, Ибращимэ шынжынди сунзы. Та ю шы эргә эрзыни, йиху таму чынха яхўтижынмуди шы эргә зўди зўщянли. Зэ Гуйҗун Китабу литу ба җы шы эргә зў җёдисы исраилжынму, йинцысы Ягўбэди данлин минзысы Исраил.

ЯХЎТИ – Ягўбэ шынжынди шы эргә эрзы литуди йигә, яхўти зўди дэ йиче яхўтижынди зўщян. Инҗил Китабушон ба исраилжынму хан җёди яхўтижынму. Да Яхўти зўшон йиху йиче исраил дэ яхўтиди хуоншон зэмусы җынмуди Җюминҗя Эрса Мәсих чўли шыли.

ЯХЎТИ ДИФОН – Яхўтижынмуди гуйҗя, та зэ Палестина дифонди нанбонгәни; яхўтижынмуди зўгуй. Тади дин дади чынпусы Иерусалим.

ЯХЎТИЖЫНМУ – Яхўти шынжынди йиче хубый, есы йиче исраилжынди данлин минзы.

ЯХЎТИ ЙҮЯН – Исраилжынму вон Вавилон гуйҗя (җысы зэ заму шыдэ зочянди 586 няншон) банди щянтян, таму сыйүн җыгә йүянли. Исраилжынму да Вавилон хуэйлэди йиху, дуәйибанзы жын на арамей йүян фәтуә хуали. Гуйҗун Китабуди хын дуәди буфын на яхўти йүян щехади.

Table of Contents

Гуйҗун Китаб

Торати Китабу

- Торати Китабу

- Җефон

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40

ДИЛИТЎ

Хуадян (торат)

АДАН
АНЛАХЎ ТОРЛЯ
АМАЛИКЖЫНМУ
АМИНЭ
АММОНЖЫНМУ
АМОРЕЙЖЫНМУ
АСТАРТА
АХУНМУ
БОХЎҖЯ
БЭ ГУЙҖУН МӘМӘДИ ҖУӘЗЫ
ВААЛ
ВАРДЭ
ВӘПЫНЗЫ ҖЕЧИ
ВОН БЫЙНИ ЩИ ГЎНАХАРДИ ЖЫЗЫ
ВЭДОЖЫН
ГАЛИЛЕЯ
ГЕРГЕСЕЙЖЫНМУ
ГӘ МЫЙЗЫДИ ҖЕЧИ
ГУЙҖУН ВӘР
ГУЙҖУН ҖОНФОН
ГУЙҖУН ҖОНФОНДИ ЙҮАНЗЫ
ГУЙҖУН КИТАБУ
ГУЙҖУН ЛИЩИН
ГУЙҖУН МӘМӘ
ГУЙҖУН ЩЁН-Ю
ГУЙҖУН ЮДЫНЗАН
ГУН-ЁН (жунгуә хуа)
ГЎНАХАР
ГЎРБАНИ
ДА АХУН
ДАНЛИН ХЎДАМУДИ ЁНЗЫ
ДИН ГУЙҖУН ВӘР
ДЭЦЭ ХЎДА
ЕВУСЕЙЖЫНМУ
ЕНАКДИ ХУБЫЙ
ЕФОД
ҖИНШЫН
ҖЎ
ЗОНГУЙ
ЗЎ
ИБРАЩИМЭ (ИБРАМЭ)
ИОРДАН ХӘ
ИСМАИЛ, ИСМАИЛҖЯДИ ЖЫНМУ
ИСРАИЛ
ИСХАР
ЙИНПАН
КЕНЕЙЖЫНМУ
КОНЗЫШОН ДЭДИ ЛЯНЛЯНЗЫ
КЭРАМЭТИ
ЛАДАН ЩЁН
ЛЕВИТЖЫНМУ
ЛЁН ПЯН ШЫТУ
ЛИВАН САН
МАДИАН, МАДИАНЖЫНМУ
МАННА ЛЁНШЫ
МАФЫНБИН
МӘЮ ЖЁМЯНДИ МӘМӘ ҖЕЧИ
МОАВЖЫНМУ
МОЛОХ
МУНАФИК
МУСА
МУСАДИ ФАЛҮ
МЯНДИ ДЭ ЛЁНШЫДИ ГЎРБАНИ
НАЗОРЕЙЖЫН
НЭГЭ ДУН-Я
ПАСХА ҖЕЧИ
ПИННАН ГЎРБАНИ
РЕФАИМЖЫНМУ
СИНАЙ
ТЯНЩЯН
УРИМ ДЭ ТУММИМ
ФАЛҮ ФУ
ФИЛИСТИМЖЫНМУ
ХАЛДЕЙЖЫНМУ
ХАМОС
ХАНААН (яхути хуа: Кенаан)
ХАНАНЕЙЖЫНМУ
ХАРАМ
ХЕРУВИМ (яхўти хуа)
ХЕТТЕЙЖЫНМУ
ХӘТУН ЩЁНЗЫ
ХИВВЕЙЖЫНМУ
ХОРИВ
ХОРРЕЙЖЫНМУ
ХЎДАДИ ШЫН ЛИН
ХЎДАДИ ГУЙҖУН ҖОНФОН
ЧУЙ ЛАБАДИ ҖЕЧИ
ШАНБЭ
ЩЕ
ШЕКЕЛЬ ЙИНЧЯН
ШОДИ ГЎРБАНИ
ШО ГЎРБАНИДИ ҖУӘЗЫ
ШО ЩЁНДИ ҖУӘЗЫ
ШОДИ ЩЁН
ШУЩИН
ШЫГӘ ДАТЯНМИН
ШЫНЖЫН (наби
ШЫТУ ҖЎЗЫ
ШЫЧИР
ЯГЎБЭ
ЯХЎТИ
ЯХЎТИ ДИФОН
ЯХЎТИЖЫНМУ
ЯХЎТИ ЙҮЯН